Afetler ve Kitlesel Zayiat Olayları

Kitlesel zayiat olayı (KZO), yaralı sayısının kısa sürede yerel kaynakları ve yetenekleri büyük ölçüde aştığı yerel sağlık
sistemini zorlayan bir olaydır

Bir KZO’ya yanıt vermede ilk ve en önemli şey, mevcut KZO’nun türünü/kategorisini belirlemektir.

• Termal, mekanik, elektrik (yangınlar, elektrik yaralanmaları)
• Mekanik/elektrik (motorlu araç kazaları)
• Patlayıcılar/Şarapneller (kasıtlı olaylar)
• Toksik maruziyetler (konserler)
• Kalabalık yönetimi/kontrolü (İnsan izdihamları/isyanları)
• Bina veya yapısal sorunlar (bina çökmesi)

• Düşük etkili (5-10 hasta) KZO’lar yerel acil sağlık hizmetleri (ASH) tarafından yönetilebilir.
• Yüksek etkili (10-50 hasta) KZO’ların yönetimi daha zordur ve streslidir, ancak yerel kaynaklar (ASH, itfaiye ve polis) tarafından yönetilebilir.

Kontamine/Bulaşma: Bulaşma, fiziksel bedeni, doğal ortam, işyeri veya bir malzemeyi bozan, enfekte eden bir bileşen,
safsızlık veya veya başka bir istenmeyen elementin varlığıdır.

• Komuta birliği: Bireysel yanıtlayıcı yalnızca bir süpervizöre rapor verir.
• Yayılma ve kontrol: Bir kişi YALNIZCA diğer üç ila yedi müdahaleciyi denetlemelidir. İdeal olan 5 kişidir.
• Hedeflerle ilgili görevler: Belirli hedefler sıralanır ve belirli görevler olarak atanır.

Geleneksel tıbbi bakımın amacı, bireysel olarak hasta için en büyük iyiliği yapmak iken afet tıbbi bakımının temel ilkesi, en fazla sayıda hasta için en büyük iyiliği yapmaktır. Afet tıbbi bakımı, bu amaca ulaşmak için hastaların bakımına yönelik yaklaşımda (kriz yönetimi bakımı/değişen bakım standartları) temel bir değişiklik gerektirir

• Arama kurtarma
• Triyaj ve ilk stabilizasyon
• Tahliye
• Kesin tıbbi bakım

• Su
• Gıda
• Barınak
• Sanitasyon
• Güvenlik/güvenlik
• Toplu taşıma
• İletişim
• Hastalık sürveyansı
• Endemik/salgın hastalıklar

Çoklu kuruluşların (itfaiye, polis, acil sağlık, arama-kurtarma) ve/veya birden fazla yetkili kurumun bir afete müdahalede birlikte etkin bir şekilde çalışma yeteneğini geliştirmek için tasarlanmış ve standartlaştırılmış bir tüm tehlikeler yönetimi yaklaşımıdır.

• Olay komutanı ve diğer kilit pozisyonlar,
bir olay anında değil, bir olay meydana gelmeden önce belirlenir ve eğitilir.
• Olay Komuta Sistemi, bir olay kontrolden
çıkmadan önce erken başlatılmalıdır.
• Genellikle bağımsız olarak çalışan tıbbi ve
halk sağlığı müdahale ekipleri, olumsuz sonuçlardan kaçınmak için OKS’nin yapısına
bağlı kalmalıdır.

• Olay Komuta Sisteminin yapısı, olayın niteliği ne olursa olsun aynıdır. Tek fark, kilit personelin özel uzmanlığı ve belirli bir olayda kullanılan OKS’nin kapsamıdır. Örneğin, güvenlik görevlisi olay türüne göre
değişiklik gösterecektir (yani, biyolojik bir olay sırasında bir enfeksiyon kontrol uzmanı güvenlik görevlisi olarak görev yapabilir)

AFAD

• Afetin büyüklüğünün değerlendirilmesi
• Temel hizmetlerin değerlendirilmesi (su, gıda, sanitasyon ve acil geçici barınma)
• Etkilenen topluluğun afet ihtiyaçlarına cevap verme kapasitesinin değerlendirilmesi

Dekontaminasyon , tıbbi bir cihazı, aleti veya çevresel yüzeyi işlemek için güvenli hale getiren bir süreci veya tedaviyi tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Sterilizasyon, dezenfeksiyon ve antisepsi, tüm dekontaminasyon biçimleridir

1) Gerektiğinde dekontaminasyon
2) Asgari kabul edilebilir bakım (kriz yönetimi bakımı/değişen bakım standartları)

3) Sürekli triyaj
4) Tek yönlü hasta akışı
5) Titiz üçüncül muayene

• Birincil patlama yaralanması: Patlama dalgası vücuttan geçerken.
• İkincil patlama yaralanması: Patlayıcı cihaza paketlenmiş veya patlama sonucu oluşan şarapnallerden. Bu yaralanmalar sık görülen bir ölüm nedenidir.
• Üçüncül patlama yaralanması: Kurban bir şarapnel hâline geldiğinde.
• Dördüncül patlama yaralanması: Yanık veya ezilme yaralanmaları sonucu.
• İkilem patlama yaralanması: Patlayıcı cihaza kimyasal, biyolojik veya radyolojik malzeme eklenmesinden (kirli bomba)

• Şarbon (bakteri)
• Tularemi (bakteri)
• Veba (bakteri)
• Çiçek hastalığı (virüs)
• Viral hemorajik ateşler (virüs)
• Botulinum (toksin)

• Belirli bir coğrafi alanda olağandışı veya doğal olarak oluşmayan hastalık varlığı
• Şüpheli aerosol maruz kalma yolu
• Büyük nokta kaynaklı salgın
• Yüksek morbidite ve mortalite

ASH Tıbbi direktörünün afet yönetimi yaklaşımına rehberlik etmesi gereken ilkeler şunlardır:
• Günlük altyapıya yatırım,
• Hem bireysel varlık komuta yapısına hem de kurumlar arası yapıya entegrasyon,
• Daha az operasyonel ve daha fazla danışmanlık rolüne uyum sağlama.

• Bir KZO’yu değerlendirmek ve tanımlamak (küçük KZO’lar bile yoğun bir hastane öncesi hizmetini veya zaten bunalmış bir acil servis departmanını bunaltabilir)
• Uygun sayıda nakliye, iletişim ve tedarik varlığının gönderilmesi
• OKS’de triyaj ve ulaşım görevlilerinin rolüne vurgu
• Triyaj sistemleri
• TYD ve İYD sağlayıcılarını uygun şekilde kullanan olay yeri ulaşım karar araçları
• Tek bir sistemi boğmamak için yerel sağlık kaynakları arasında bile hasta dağılımı

• Hasta takibi
• Günlük 112 hizmetleri için operasyonların
sürekliliği
• Karşılıklı yardım ve kurumlar arası yanıt

Triyajda birincil hedef, hastaları hızlı ve tutarlı bir şekilde değerlendirmek ve kataloglamaktır. 

Eylem sonrası gözden geçirme sürecini başlatırken, tıbbi direktör gerçekleri bulma ve bilgi toplama ile
başlamalıdır. Aşağıdaki verileri toplamalı ve incelemelidir.
• Tüm 112 ve telsiz iletişimleri
• İlk OKS yapısı
• Etkinlik boyunca OKS yapısındaki değişiklikler
• Hasta temasları ve saatleri
• Cihaz yanıtı
• Hasta nakli ve dağıtımı
• Sarf malzemelerinin yeterliliği
• Hastane iletişimi