AÖF Soru Bankası
ADY111U · Ünite 5

Afet Bilişimi ve İleri Teknolojiler

  • 28 soru-cevap
  • Temel Afet Bilgisi
1

Owyang dijital dönüşüm sürecini hangi çağlar ile ifade etmiştir?

Dijital dönüşüm çağları 1. İnternet çağı (90’ların ortası) 2. Sosyal medya çağı (2000’lerin ortası) 3. İşbirlikçi ekonomi çağı (Şimdi) 4. Otonom dünya çağı (Test ediliyor) 5. Modern iyilik çağı (Gelişiyor) 6. Gezegen dışı çağ (Gelecek) olarak ifade edilir.

2

Avrupa 2020 Stratejisi 3 Temel Başlık Altında Belirlenen 7 Hedef içinde nelerden oluşur?

AKILLI BÜYÜME: İnovasyon (Yenileşim), Eğitim, Dijital Toplum

SÜRDÜRÜLEBİLİR BÜYÜME: İklim, Enerji ve Mobilite, Rekabet

KAPSAYICI BÜYÜME: İstihdam ve Beceriler, Yoksullukla Mücadele

3

ABD tarafından yayınlanan Dijital Hizmetlerin Katmanları- Kavramsal Model altında yer alan kavramlar ve içerikleri nelerdir?

Bilgi Katmanı: Dijital bilgilerin olduğu, nüfus sayımı ve istihdam verileri gibi yapılandırılmış bilgileri (örneğin, en yaygın “veri” kavramı) ve bilgi notları ile basın bültenleri ve uyumluluk kılavuzu gibi yapılandırılmamış bilgileri içerir.

Platform katmanı: Bilgileri yönetmek için kullanılan tüm sistemleri ve süreçleri kapsayan katmandır. İçerik yönetimi sistemleri, web API ve uygulama geliştirme işlemlerini, insan kaynakları veya finansal yönetim gibi kritik bilgi teknoloji işlevlerini ve bilgiye erişmek için kullanılan donanımı (örneğin mobil cihazlar) kapsar.

Sunum katmanı: Bilgileri organize eder ve hizmetin vatandaşa sunulma şeklini ve yöntemini belirleyen katmandır. Web siteleri, mobil uygulama veya diğer dağıtım modları aracılığıyla hem devletin hem de özel sektörün sunacağı hizmetleri kapsar.

4

Dijital dönüşüm sürecindeki dijital devlet aşamaları farklı tematik tanımlamalar kullanılarak 4 başlık hâlinde kategorize edilen başlıklar nelerdir?

  1. Sayısallaştırma 2. Dönüşüm 3. Bağlılık 4. Bağlamsallaştırma
5

Dijital vatandaşlık hizmetleri kapsamında ülkemizde 2008 yılında erişime açılıp başvuru işlemlerini hızlı bir şekilde gerçekleştirilebilmemizi, çok sayıda bilgi ve belgeye tek noktadan ulaşılabilmemizi sağlayan, kurulması ve yönetilmesi görevi T.C. Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi Başkanlığına verilmiş olup Türksat A.Ş. tarafından geliştirme ve işletme çalışmaları yürütülmekte olan hizmet hangisidir?

e-Devlet Kapısı

6

Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen amaç, politika ve stratejilere uygun olarak kamunun dijital dönüşümüne öncülük etmek, Dijital Türkiye (e-Devlet) hizmetlerinin sunumuna aracılık etmek, kurumlar arası işbirliğini artırmak ve bu alanda koordinasyonu sağlamak görevi 1 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamında kime verilmiştir?

Dijital Dönüşüm Ofisine verilmiştir.

7

Afet risklerinin anlaşılması hangi eylem planının önceliklerindendir?

Afet risklerinin anlaşılması 2015-2030 Sendai Çerçeve Eylem Planı çerçevesinde ortaya konulan dört öncelikten biridir.

8

Afet risklerinin anlaşılması kapsamda öncelikli yapılması gereken çalışmalardan bir tanesi bölgeyi etkileyebilecek olası tehlikelerin neler olduğunu ve bu tehlikelerin meydana gelmesi durumunda karşılaşılabilecek hasar ve kayıpların neler olabileceğinin belirlenmesidir. Tehlikelerin belirlenmesi çalışmaları kapsamında hangi veri tabanları kullanılabilir?

Türkiye Afet Bilgi Bankası (TABB) ve EM-DAT uluslararası afet veri tabanı kullanılabilir. TABB, T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) desteğinde tamamlanmış bir proje kapsamında geliştirilmiştir. TABB, ülkemizde meydana gelmiş afet ve acil durum olay sayılarının türlerine göre diğer öznitelik bilgileriyle birlikte dijital kayıt altına alınması ve afet istatistiklerinin kullanılarak bilimsel araştırma çalışmalarının yürütülmesi amaçlanmıştır.

9

Tehlike Analizi nedir?

Tehlike Analizi; Tehlikenin kaynağı, büyüklüğü, olma olasılığı, oluş sıklığı, süresi ve olası etkileri ile ilgili bilgilerin toplanması ve belirlenmesine yönelik çalışmaları ifade eder.

10

Afet yönetimi evreleri ve alt basamakları nelerdir?

1.Zarar Azaltma

2.Hazırlıklı Olma: Senaryo, Eylem, Plan, Tatbikat İzleme, İletişim, Tahmin, Erken Uyarı ve Acil Müdahale Sistemlerinin Kurulması

3.Müdahale: Etki Analizi ve Hasar Tespit Arama, Kurtarma Acil Sağlık, Barınma ve Beslenme Hizmetleri

4.İyileştirme: Yeniden Yapılanma Rehabilitasyon

11

Afet yönetim süreçlerinde uydu görüntüleri kullanmanın avantajları nelerdir?

  • Kısa zaman aralıklarında hızlı ve uygun maliyetli sonuç elde edilir.
  • Yeryüzünün düzenli olarak takip edilebilmesine olanak tanır.
  • Ulaşımı zor olan coğrafi bölgelerde çalışabilme imkânı sunar.
  • Aynı bölgede, aynı zamanda farklı çalışmaların yapılmasına olanak sağlar.
  • Kullanıcılara zamanında karar verme fırsatı sağlar.
  • Yapay zekâ uygulamalarıyla daha hızlı çözümler sunulabilir.
12

Tehlike ve risk analizi çalışmalarında kullanılabilecek uydularımız nelerdir?

Türkiye’nin, 5’i (Türksat 3A, 4A, 4B, 5A, 5B) haberleşme 3’ü (GÖKTÜRK-1, GÖKTÜRK-2 ve RASAT) gözlem olmak üzere aktif 8 uydusu bulunmaktadır. Tehlike ve risk analizi çalışmalarında çalışmanın kapsamı, amacı ve ölçeğine bağlı uygun çözünürlükteki uydu görüntüleri kullanılır.

13

Tehlike ve risk analizi çalışmalarında çalışmanın kapsamı, amacı ve ölçeğine bağlı uygun çözünürlükteki uydu görüntüleri kullanılır. Uydu görüntülerinin kullanıldığı uygulamalara neler örnek verilebilir?

  1. Coğrafi Bilgi Sisteminde altlık sayısal haritaların üretilmesi
  2. Mikrobölgeleme çalışmalarının planlanması
  3. Jeomorfolojik araştırmalar
  4. Topoğrafyadaki zamansal değişimin izlenmesi
  5. Heyelan duyarlık haritalarının hazırlanması
  6. Çığ duyarlık haritalarının hazırlanması
  7. Kaya düşmesi duyarlık haritalarının hazırlanması
  8. Taşkın duyarlık haritalarının hazırlanması
  9. Orman yangını alanlarının tespiti ve izlenmesi
  10. Çevre kirliliğinin tespiti ve izlenmesi
  11. Yer yüzeyi sıcaklığının tespiti ve izlenmesi
  12. Tarımsal verimin tespiti ve izlenmesi
  13. Deprem hasar tahmini
14

Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) nedir?

Coğrafi verinin; üretilmesi, temin edilmesi, depolanması, analiz edilmesi, paylaşılması ve güncel tutulması sürecinde ihtiyaç duyulan yazılım, donanım, insan kaynağı, ulusal ve uluslararası standartlar ve yöntemler bütünü Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) olarak ifade edilir.

15

Coğrafi veri nedir?

Konum bilgisi içeren her türlü veriyi ifade eder.

16

Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi (TUCBS) nedir?

Ulusal düzeyde teknolojik gelişmelere ve INSPIRE Direktifine uygun Coğrafi Bilgi Sistemi altyapısı kurulmasını (Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi-TUCBS), Kamu kurum ve kuruluşlarının sorumlusu oldukları coğrafi bilgileri ortak altyapı üzerinden kullanıcılara sunmaları amacıyla bir web portalı oluşturulmasını, coğrafi verilerin tüm kullanıcı kurumların ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde içerik standartlarının oluşturulmasını ve coğrafi veri değişim standartlarının belirlenmesini amaçlayan bir e-devlet projesidir.

17

Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) faydaları nelerdir?

Akıllı yönetişim sürecinde de etkin bir şekilde kullanılan CBS risk yönetimi odaklı çıktılar sağlamasının yanında kriz yönetiminde de oldukça önemli faydalar sağlayabilmektedir. Heyelan, kaya düşmesi, sel, taşkın, deprem, yangın, çevre kirliliği, ulaşım kazaları gibi birçok afet hakkında yürütülen analiz, değerlendirme ve sayısal harita üretimleri CBS kullanılarak gerçekleştirilmektedir. CBS’de veri sağlayan uydu görüntüleri, hava fotoğrafları gibi veri kaynakları da uzaktan algılama yöntemleri kullanılarak işlendiğinde afet yönetimi sürecinde önemli bilgiler sağlamaktadır. Bilginin transferi ile ilgili altyapı, teknoloji, standart ve donanımlar iletişim teknolojilerinin bileşenleri arasındadır.

18

Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi (TUCBS) hangi yıllarda aktif kılınmıştır?

Ülkemizde, Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sisteminin (TUCBS) kurulması ve yönetilmesi; coğrafi veri setleri ve servisleri ile ilgili iş ve işlemler için kurumlar arası koordinasyonun gerçekleştirilmesi amacıyla hazırlanan “Coğrafi Bilgi Sistemleri Hakkında 49 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi” 07.11.2019 tarih 30941 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. 2003-2004 yıllarını kapsayan “e-Dönüşüm Türkiye Projesi Kısa Dönem Eylem Planı”nda “Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi (TUCBS) Oluşturulabilmesi İçin Bir Ön Çalışma Yapılması” konulu 47 numaralı eylem uyarınca “Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi oluşturulabilmesi için Ön Çalışma Raporu” hazırlanmıştır. Bu rapora istinaden 2005 yılında “e- Dönüşüm Türkiye Projesi Eylem Planı” 36 numaralı eylem uyarınca “TUCBS oluşturmaya Yönelik Altyapı Hazırlık Çalışmaları Raporu” hazırlanmıştır.

19

Mekansal Adres Kayıt Sistemi (MAKS) nedir?

Mekansal Adres Kayıt Sistemi (MAKS), Adres Kayıt Sisteminde (AKS) tutulan metinsel verilerin coğrafi koordinatlarıyla ilişkilendirilmesi ve oluşturulan veri tabanının diğer ilişkili sistemlere entegrasyonunun sağlanarak kurumlar arası işbirliği sürecine katkı sağlamak amacıyla T.C. İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından kurulmuş ve yönetilen bir sistemdir.

20

Adres Kayıt Sistemi (AKS) nedir?

Adres Kayıt Sistemi (AKS), Türk Vatandaşları ve Türkiye’de yaşayan yerleşik yabancıların yerleşim yeri ve diğer adres bilgilerinin elektronik ortamda merkezi bir yapı içerisinde güncel olarak tutulması ve adres konusundaki dağınıklığa son verilmesini sağlayan önemli bir e-devlet projesidir.

21

Coğrafi Veri Teması nedir?

Belirli bir konuya ilişkin olarak ulusal veya uluslararası standartlara uygun hazırlanan coğrafi veri topluluğunu ifade eder.

22

Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi verilerine erişim nasıl sağlanmaktadır?

Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi verilerine erişimin sağlandığı Ulusal Coğrafi Bilgi Platformuna https://atlas.gov.tr İnternet adresi üzerinden erişim sağlanmaktadır. Platform üzerinden Türkiye Deprem Tehlike Haritası gibi afetlerle ilişkilendirilebilecek birçok veriye de ulaşmak mümkündür.

23

Ortofoto ne demektir?

Eğiklik, dönüklük ve yükseklik hatası giderilmiş, yeryüzünü bozulma olmaksızın ölçekli olarak gösteren hava görüntüleridir.

24

Ortofoto harita nedir?

Ortofoto harita: Üzerine harita kenar bilgileri, gridler, eş yükseklik eğrileri, yer ve mevki isimleri ve benzeri kartografik bilgilerin eklendiği ortofoto görüntülerdir.

25

Doğru Ortofoto ne demektir?

Doğru Ortofoto, Fotogrametri tekniğiyle fotoğraftaki optik hatalar giderilerek gerçek düzlemdeki objenin veya nesnenin 2 boyutlu/3 boyutlu koordinatlarının merkezsel izdüşüm yöntemine göre otomatik olarak hesaplanarak birim alanda yapılan yataylama sonrası oluşan ölçekli ortoganal fotoğrafa doğru ortofoto denir.

26

Metaveri (MV) nedir?

Metaveri (MV) en genel anlamıyla veri hakkında bilgi veya veri hakkında veri olarak tanımlanır. Birçok bilgi teknolojisi uygulamasında kullanılan “meta” ön eki “temel oluşturan tanım veya açıklama” anlamına gelir.

Coğrafi veri hakkındaki tanımlayıcı ve açıklayıcı bilgiler olarak da belirtilen metaveri aslında veri bilgisidir. Metaveri kavramı “bir bilgi kaynağının açıklanmasını, kolaylıkla bulunup kullanılmasını ve yönetilmesini sağlayan yapısal bilgidir”.

Metaveri, ulaşılmak istenilen veriye daha kolay erişim sağlamanın yanı sıra veri işleme aşamasında gerekli olabilecek temel bilgileri özetleyerek verinin yönetimini kolaylaştırmaktadır. Yürütülen çalışma kapsamında kullanılabilirliği ve uygunluğu hakkında kullanıcıya bilgi sağlar.

27

Metaveri tipleri nelerdir?

1.Tanımlayıcı metaveri, kaynak veriyi tanımlama ve belirtme amaçları doğrultusunda betimlendirir.

2.Yapısal metaveri, veriyi oluşturan bileşenlerin nasıl bir araya geldiği hakkında bilgi verir. Örnek olarak bir bölümü oluşturmak için kaç sayfanın bir araya geldiği bilgisi verilebilir.

3.İdari olarak metaveri, kaynak yönetimine yardımcı olacak bilgiler sağlar. Bu tip metaveriye örnek olarak verinin üretim tarihi ve yöntemi, dosya türü ve diğer teknik bilgilerle birlikte veriye erişebilen kişiler verilebilir.

28

Akıllı Şehir nedir?

Akıllı Şehir; paydaşlar arası işbirliği temelinde yapılandırılan, ileri teknolojileri yenilikçi yaklaşımlar ile kent ölçeğinde kullanabilen, veriye dayalı bilgi yönetimi sağlayarak gelecekteki karşılaşılabilecek problem ve ihtiyaçları öngören, daha yaşanabilir ve sürdürülebilir şehirdir.

Ünite 5 sorularını uygulamada çözBu ünitenin çıkmış ve deneme soruları, şıkları ve cevap açıklamaları uygulamada.Uygulamada aç