Question 1

Acil sağlık hizmetleri (ASH) sistemi nasıl tanımlanmaktadır?

Accepted Answer

Acil sağlık hizmetleri (ASH) sistemi, “nedeni ne olursa olsun, tıbbi acil durumlara yanıt vermek için organize edilen kaynakların (personel, ekipman, araç ve tesisler dahil) koordineli bir şekilde düzenlenmesi” olarak tanımlanabilir.

Question 2

Acil sağlık hizmetlerinin amacı ve işlevi nedir?

Accepted Answer

ASH’nin amacı, gereksiz ölüm veya uzun vadeli morbiditeyi önlemek için ani ve yaşamı tehdit eden yaralanmaların veya acil durumların mağdurlarına zamanında acil tıbbi bakım sağlamaya odaklanır. ASH’nin işlevi, tıbbi bakıma erişim, olay yerinde bakım, yolda bakım ve sağlık kuruluşunda bakım gibi dört ana bileşene indirgenebilir.

Question 3

Dünya’da modern Acil sağlık hizmetleri (ASH) ilke ve uygulamalarının kökeni neye dayanmaktadır?

Accepted Answer

Dünya’da modern ASH ilke ve uygulamaları (özellikle ABD) savaş zamanı yaralı bakımından evrilmiştir ve ASH sistemlerinin kökenleri büyük ölçüde savaş alanı tıbbına dayanmaktadır

Question 4

ASH’deki en önemli askeri olmayan ilerleme ne zaman kaydedilmiştir?

Accepted Answer

1800’lerin ortalarından beri sivil “kurtarma dernekleri” ve ambulans hizmetleri mevcut olma- sına rağmen, ASH’deki en önemli askeri olmayan ilerleme, 1950’lerde Chicago İtfaiye Departmanı aracılığıyla yaşam desteği eğitim programlarının kurulmasıyla gerçekleşmiştir. Bu çabadan sonra yaygın olarak kabul edilen Paramedik ve Acil Tıp Teknisyeni (ATT) eğitim programlarının temeli oluşturulmuştur.

Question 5

Dünyadaki yeri ne olursa olsun yapı çok farklı olsa da, ASH sistemleri genellikle ortak ilkelere ve uygulamara sahiptir. Bu ilkeler nelerdir?

Accepted Answer

Dünyadaki yeri ne olursa olsun yapı çok farklı olsa da, ASH sistemleri genellikle ortak ilkelere ve uygulamara sahiptir. Genel olarak ASH, tıbbi ihtiyacı olan bir kişinin acil bakımına yanıt veren eğitimli personeli, bir aracı ve ortak ekipmanların kullanımı ile acil tıbbi sorunları yönetmede uzmanlığı içerir. Hem ulusal hem de uluslararası düzeyde yeni ASH sistemleri oluşturulurken ve/veya mevcut sistemler gelişirken, küresel olarak iyi çalışan en iyi uygulamaları benimsemek esastır

Question 6

ASH sistemleri, hizmetin düzenlenme biçimine göre nasıl sınıflandırılabilir?

Accepted Answer

“ASH: Pratik Bir Küresel Kılavuz” da belirtildiği gibi, ASH sistemleri, hizmetin düzenlenme biçimine göre şu şekilde sınıflandırılabilir:

Ulusal sistem: Ulusal hükümetler veya ba- kanlıklar tarafından yönetilen ASH sistemleri.
Yerel veya bölgesel sistem: Genellikle yerel veya bölgesel polis veya itfaiyenin bir parçası olarak yerel veya bölgesel hükümetler tarafından yönetilen ASH sistemleri.
Özel sistem: Özel ASH şirketlerinin hastane öncesi bakım sağlamak için yerel, bölgesel veya ulusal hükümetlerle sözleşme yaptığı sistemler.
Hastane tabanlı sistem: Merkezi veya sevk hastanelerine dayalı ve/veya onlar tarafından yürütülen ASH sistemi.
Gönüllü sistemi: Sistemlerin yerel hastane öncesi bakım sağlamak için zamanlarını bağışlayan toplum gönüllülerine dayandığı daha küçük, kırsal alanlarda yaygın olan ASH sistemi.
Hibrit sistem: Yukarıda belirtilen sistemlerin bazı veya tüm özelliklerini birleştiren ASH sistemleri.

Question 7

ASH sistemleri, ambulanstaki birçok hizmet sağlayıcı türü tarafından sağlanan bakım düzeyine göre nasıl sınıflandırılmaktadır?

Accepted Answer

ASH sistemleri, ambulanstaki birçok hizmet sağlayıcı türü tarafından sağlanan bakım düzeyine göre de şöyle sınıflandırılabilir:

1. Örgütlenmemiş: Gelişmekte olan ülkelerde yaygın olan bu sistemlerde, hasta ve yaralılar organize olmayan bir şekilde, yapılandırılmamış bir sistemle ve genellikle tıp bilgisi olmayan ve kişisel bir araçla kişiyi taşıyan kişiler tarafından hastaneye nakledilir

2. Temel yaşam desteği (TYD): Bu sistemler, temel invaziv olmayan hayat kurtarıcı prosedürlerden oluşur (KPR, suni ventilasyon/ oksijenasyon, temel hava yolu yönetimi, kanama kontrolü, ekstremite atelleme, spinal immobilizasyon ve hayati belirtiler).

3. İleri yaşam desteği (İYD): TYD becerilerinin yanı sıra daha gelişmiş invaziv hayat kurtarıcı prosedürler dahildir (ileri hava yolu teknikleri, intravenöz infüzyonlar, ilaç uygulaması, defibrilasyon, elektrokardiyogram yorumlama, doğum vb.).

4. Doktor hizmeti: Bu sistemlerde, bir doktor ambulans veya sağlık aracı bir doktor tarafından görevlendirilir; olay yerinde değerlendirme ve bakım sağlamak için ambulans ekibinin bir parçası olarak müdahale eder.

Question 8

ASH sisteminin Franco-German ve Anglo Amerikan modeli olarak dayandığı temel yaklaşımlar nedir?

Accepted Answer

Dünyadaki ASH sistemleri genellikle Franco- German modeli veya Anglo-Amerikan modeli olma üzere iki ana modele ayrılabilir. Franco-German modeli, “kal ve istikrara kavuştur” felsefesine dayanmaktadır. Bu modelin amacı hastaneyi hasta(lar) a getirmektir.

Franco-German modelinin aksine, Anglo-Amerikan modeli “kap ve koş” felsefesine dayanmaktadır. Bu model, daha az hastane öncesi müdahale ile hastaları hızla hastaneye nakletmeyi amaçlamaktadır.

Question 9

Genel olarak, ASH personeli kaç beceri düzeyine ayrılır?

Accepted Answer

Genel olarak, ASH personeli dört beceri düzeyine ayrılır: 1) ilkyardımcı, 2) Acil tıp teknisyeni (ATT), 3) Acil Tıp Teknikeri (Paramedik/AABT) ve 4) Hekim.

Question 10

Paramediklerin Tıbbi Görev, Yetki ve Sorumlulukları nelerdir?

Accepted Answer

İntravenöz girişim yapmak,
Hastaneye ulaşıncaya kadar, kabul edilen acil ilaçları ve sıvıları kullanmak,
Oksijen uygulaması yapmak,
Endotrakeal entübasyon uygulaması yapmak,
Kardiyo-pulmoner resüsitasyon ve defibrilasyon yapmak,
Travma stabilizasyonu yaparak hastanın nakle hazır hale gelmesini sağlamak,
Uygun taşıma tekniklerini bilmek ve uygulamak,
Monitörizasyon ve defibrilasyon uygulamak,
Kırık, çıkık ve burkulmalarda stabilizasyonu sağlamak,
Yara kapatma ve basit kanama kontrolü yapmak,
Acil doğum durumunda doğum eylemine yardımcı olmak,

Question 11

Ambulanlar ulaşım şekline ve kullanım amacına göre nasıl sınıflandırılmaktadır?

Accepted Answer

Ambulanslar, ulaşım şekline göre kara, hava ve deniz ambulansları olarak; kara ambulansları da kullanım amacına göre acil yardım ambulansı, hasta nakil ambulansı, yoğun bakım ambulansı ve özel donanımlı ambulanslar olarak sınıflandırılır (S:193, Tablo 6.6)

Question 12

"Coğrafi özellikler ile taşıdığı hastaların/yaralıların kilosu, yaşı, fiziki ve tıbbi durumlarına göre özel olarak tasarlanmış, her türlü acil durumda hastalara/yaralılara hem olay yerinde ambulansla nakil esnasında TYD ve İYD sağlayan ekip ve ekipmana sahip kara aracıdır."

Bahsi geçen ambulans türü hangisidir?

Accepted Answer

Ulaşım şekline göre Kara, Kullanım amacına göre de Özel donanımlı ambulans.

Coğrafi özellikler ile taşıdığı hastaların/yaralıların kilosu, yaşı, fiziki ve tıbbi durumlarına göre özel olarak tasarlanmış, her türlü acil durumda hastalara/yaralılara hem olay yerinde ambulansla nakil esnasında TYD ve İYD sağlayan ekip ve ekipmana sahip kara aracıdır.

Question 13

Acil sağlık hizmet sistemlerinde tek ve çok katmanlı sistemler nasıl açıklanmaktadır?

Accepted Answer

Acil sağlık hizmet sistemleri hiyerarşik türlere bölünebilir. Tek katmanlı sistemlerde, ambulans gönderilen tüm çağrılara tek bir düzeydeki ilk müdahaleci ve araç tarafından hizmet verilir. Buna karşılık, çok katmanlı sistemler, müdahale için uygun personel, ekipman ve araçların değişken türleri ve seviyelerine sahiptir. Tipik bir çok katmanlı model, hem “ilk müdahale ekipleri” - bölge genelinde stratejik olarak konumlanmış polis veya itfaiye personeli - hem de daha yetenekli sağlık görevlileri ve ASH personelinin ikinci kademe müdahalesini içerir.

Question 14

ASH yanıt süresi, YTD ve İYD için kaç dk olarak kabul edilmektedir?

Accepted Answer

ASH yanıt süresi, TYD varış için 4 dakika ve İYD varış için 8 dakika kabul edilen standartlarla, genellikle genel sistem performansının bir ölçütü olarak kullanılır. Spesifik olarak, ulusal kılavuzlar kardiyak veya solunum durması olan hastalar için ASH aktivasyonunun ardından 4 ila 6 dakika içinde tıbbi müdahaleyi tavsiye eder, ancak bu tür bir müdahale, görevlinin yardım ettiği seyirci KPR’sini veya AED kullanımını içerebilir.

Question 15

Afet müdahalesinde test edilmiş ve iyi hazırlanmış bir ASH sistemine sahip olmanın özellikle işlevi nedir?

Accepted Answer

Durum veya kaynağı ne olursa olsun herhangi bir afet olayının sonuçlarını, belirli bir afet müdahale grubu ve acil sağlık hizmetleri (ASH) personellerini önemli ölçüde etkileyebilir. Afet müdahalesinde test edilmiş ve iyi hazırlanmış bir ASH sistemine sahip olmak, olayla ilişkili morbidite ve mortaliteyi azaltır.

Question 16

Türkiye’deki ulusal afet kanun ve düzenlemeleri özellikle hangi olay sonrasında bir değişim göstermiştir?

Accepted Answer

ASH müdahalesinin koordineli ve verimli olması gerektiği dünya çapında kabul edilmiştir. Dolayısıyla, bu durum ASH personelinin eğitim ve hazırlık ihtiyacını zorunlu kılmaktadır. Türkiye’deki ulusal afet kanun ve düzenlemeleri 1999 Marmara Depremi sonrasında artmış ve bütünleşik bir yapıya dönüştürülmüştür. Böylece afete hazırlık ve afete müdahale daha kapsamlı bir duruma getirilmiştir.

Question 17

Afet ve acil durumlarda mevcut A tipi ASHİ’lerden öncelikli acil sağlık hizmeti sunacak istasyonlar belirlenir. Bu istasyonlarda kimler görev yapmaktadır?

Accepted Answer

Afet ve acil durumlarda mevcut A tipi ASHİ’lerden öncelikli acil sağlık hizmeti sunacak istasyonlar belirlenir. Belirlenen bu istasyonlar olağan durumlarda acil sağlık hizmeti sunmaya devam eder. Bu istasyonlarda UMKE temel eğitimi almış Hekim, Paramedik ve Att’ler görev yapar.

Question 18

Afetlerde ve acil durumlarda sağlık hizmetleri ülke düzeyinde planlama ve koordinasyon ülkemizde hangi kurum tarafından yürütülür?

Accepted Answer

Ülke genelinde, afetlerde ve acil durumlarda sağlık hizmetleri Sağlık Bakanlığı merkez teşkilatı, bölge koordinatörlükleri ve il düzeyinde planlanır, koordine edilir ve yürütülür. Afetlerde ve acil durumlarda sağlık hizmetleri ülke düzeyinde planlama ve koordinasyon, Bakanlıkta SAKOM ve illerde İl SAKOM tarafından yürütülür.

Question 19

Ulusal Medikal Kurtarma Ekibi (UMKE)'nin görevleri nelerdir?

Accepted Answer

UMKE’nin görevleri şunlardır:

Afet veya olağandışı durumlarda aldıkları özel eğitim ve donanımla, kazazedelere olay yerinde, en kısa sürede imkân ve kabiliyetlerini kullanarak uygun yöntemlerle medikal müdahale etmek ve kurtarmak,
Kurtarılan kazazedeleri, en kısa sürede ileri acil tedavi ünitelerine naklini sağlamak üzere ambulanslara, uygun nakil araçlarına ve görevlilerine teslim etmek,
Afetler ve olağan dışı durumlarda diğer sağlık ekiplerinin sunduğu tıbbi yardımların yeterli olmadığı durumlarda ve alanlarda, ekibin kendi donanım, personel ve eğitim imkanları dâhilinde ihtiyaç duyulan sağlık hizmetlerine destek vermek,
Olay yerinde sağlık hizmetlerinin yönetimini yapmak, triaj, tıbbi müdahale, nakil hazırlıkları, haberleşme ve kayıt yapmak,
Afet birimi ve diğer yerler ile gerekli iletişimi ve bilgi akışını sağlamak,
Faaliyetleri kapsamında ilgili kurum, kuruluş ve kişilerle işbirliği yapmak,
Gerekli hâllerde, yurtdışında meydana gelen afet ve olağan dışı durumlarda sağlık hizmetlerinde görev almak

Question 20

Afetlerde Sağlık Hizmetleri Biriminin eğitim ile ilgili görevleri nelerdir?

Accepted Answer

Müdürlüğün afetlere ve acil durumlara yönelik zarar azaltma, hazırlık, müdahale ve iyileştirme evreleri kapsamında yapılacak faaliyetleri planlamak, koordine etmek, yürütmek, eğitim yapmak ve raporlamak amacıyla kurulan, en az 2 sağlık personelden oluşan birimdir. Birimin farklı görevleri yer almaktadır (S:201, Tablo 6.10)

Eğitim ile ilgili görevleri:

Afetlerde ve acil durumlarda görevlendirilecek personele yönelik Bakanlıkça belirlenen eğitimleri planlamak ve gerçekleştirmek
Bakanlığın onayı ile afetlerde ve acil durumlarda görev alacak sağlık personelinin yetiştirilmesi amacıyla ilgili ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlarla iş birliği içinde eğitim programları hazırlamak, uygulamak ve düzenlenen eğitimlere katılmak
UMKE personelinin eğitimlerini planlamak, gerçekleştirmek ve raporlamak
HAP uygulayıcı eğitimini koordine etmek

Question 21

Güvenlik zafiyet analizinin (GZA)” etkili bir uygulamasını içeren afet yönetimi aşaması hangisidir?

Accepted Answer

Önleme ve planlama süreci, “güvenlik zafiyet analizinin (GZA)” etkili bir uygulamasını kullanır. Güvenlik zafiyet analizini, doğal ve insan kaynak- lı tehlikeleri ve bu tehlikelerin bir kurum ve/veya topluluk üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkilerini belirlemeye yönelik bir süreçtir.

Question 22

Belirli tehlikelerin tanımlanmasını, can ve mal için tehdit değerlendirmelerini ve potansiyel kayıpları en aza indirmek için önleyici adımları içeren afet yönetimi aşaması hangisidir?

Accepted Answer

Dünya çapında birçok ülke, ASH’nin son derece kaotik bir duruma düzen getirebilecek organize bir birinci basamak yanıt ve müdahaleyi sağlamasının beklendiğini kabul etmektedir. Afet yönetimi aşağıdaki dört aşamada incelenebilir:

Önleme ve planlama
Hazırlık
Müdahale
Kurtarma/analiz

Önleme ve planlama aşaması, belirli tehlikelerin tanımlanmasını, can ve mal için tehdit değerlendirmelerini ve potansiyel kayıpları en aza indirmek için önleyici adımları içerir.