Sürdürülebilir Dayanıklı Kentler Nasıl Oluşturulur?

Kentler;

• hukukta boşluklar,

• riskten habersiz politikalar,

• demografik baskılar,

• teknolojiye limitli erişim,

• karmaşık tedarik zincirleri,

• yatırım ve teşvik eksikliği,

• güvenlik problemleri,

• altyapı hataları,

• kirlilik,

• çevre degradasyonu,

• yetersiz kamusal düzenlemeler,

• sağlık sisteminde problemler,

• eğitim sisteminde eksiklikler ve aksaklıklar,

  • plansız ve hızlı kentleşme,
  • uygun olmayan arazi kullanımı,
  • kültürel mirasın hasar görebilme olasılığı, • doğal kaynakların azalması,
  • gıda sıkıntısı ve bağımlılığı,
  • su sıkıntısı ve bağımlılığı,
  • enerji problemleri,
  • siber güvenlik boşlukları,
  • kapsayıcı olmayan servisler,
  • yoksulluk,
  • işsizlik,
  • iş süreksizliği,
  • göç,
  • ekonomik istikrarsızlık,
  • ekonomik krizler,
  • beyin göçü,
  • katılımcı olmayan karar süreçleri,
  • erişebilirlik problemleri ve trafik

  gibi kronikleşen baskıların yarattığı stresler ile baş etmeye çalışmaktadır.

Kentsel alanlarda;
• bilinçsizce kaynak tüketimi, • sorumsuz ve hızlı kentleşme,

• -  yetersiz kamusal düzenlemeler,

• -  yanlış arazi kullanımı,

• -  hatalı ve eksik altyapılar,

• -  problemli üstyapılar,

  • kırılgan sosyal doku,
  • ekonomik istikrarsızlık,

  - plansız, programsız ve de ayrıca yetersiz yatırımlar,

  - teşvik eksikliği,
  • farkındalık ve duyarlılık eksikliği,

  • -  riskten habersiz politika üretimi,

  • -  hukukta boşluklar,

  • -  karar vericilerin konuya ilgisizliği,

    • göz ardı edilen çevre yüzünden, doğa olayları birer tehlike kaynağından, kent için birer tehdit un- suruna dönüşmektedir.

İklim krizinin nedenleri arasında;

• fosil yakıt kullanımı,

• ormanların yok edilmesi,

• yeşil alanların azalması

• okyanusların kirlenmesi,

• sanayileşme süreçleri,

• hayvancılık faaliyetleri,

• sorumsuzca ve hızlı kentleşme yer almaktadır.

İklim krizinin yaşamı zorlayan sonuçlarından bazıları ise;

• buzulların erimesi,

• okyanusların asit oranının artması,

• biyoçeşitliliğin azalması,

• deniz su seviyesinin yükselmesi,

• aşırı hava olayları,

• su kıtlığı,

• gıda güvencesizliği,

• göç,

• iklimsel afetlerin çoğalması olarak listelenmektedir.

• Dünya Ekonomik Forumu’na göre kentler önümüzdeki yıllarda da; • çevresel,
  • ekonomik,
  • jeopolitik,
  • teknolojik,
  • toplumsal,

  risklerin etkisi altında kalacaktır

•İklim Eylemlerinde Başarısızlıklar

• Aşırı Hava Koşulları
• Biyoçeşitlilik Kaybı
• Çevresel Hasarlar (İnsan Kaynaklı)

• Doğal Kaynak Krizleri

• Jeofiziksel Tehlikeler

Jeopolitik Riskler

• Devletler arası ilişkilerde kırılma

• Jeoekonomik çatışmalar
• Jeopolitik kaynak rekabeti
• Devletler arası çatışma

• Devletlerin çöküşü • Terörist saldırılar
• Kitle imha silahları

Baş Edebilme Gücü: Toplumların, kuruluşların, sistemlerin, sektörlerin; sahip olduğu mevcut be- ceri ve kaynaklarını kullanarak, gerekirse kapasite artırarak ya da alternatif kapasite oluşturarak so- runların oluşturduğu olumsuz koşulların, sıkıntılı durumların, istenmeyen sonuçların üstesinden gelebilme yeteneğidir.

Kentin sorunlar karşısında geçmişinden ders alıp, mevcut durumunu iyi anlayıp, geleceğini de öngörüp, kent bütününde oluşturduğu bir savunma mekanizması yani sorunlar karşısında kentin bağışıklığıdır (Konukcu, 2020).

Kentsel Sürdürülebilirlik; sorunlar karşısında kentsel bileşenlerin, sektörlerin ve sistemlerin işlevselliğinin korunması yanında kentsel alan

sınırları içinde kalan ya da bu sınırlara komşu olan ekosistemlerin korunması ile ilgilidir.

“Dayanıklılık Vizyonu”; kapsayıcılık, yaşanabilirlik işlevsellik, güvenlik ilkeleri etrafında oluşturulmalıdır. Bu vizyon altında oluşturulan stra- tejiler, politikalar, uygulamalar, projeler; doğa olayla- rı karşısında kapsayıcı kent, yaşanabilir kent, işlevsel kent, güvenli kent, oluşturmak içindir

“Sürdürülebilir Dayanıklılık Stratejisi”

doğal yaşam ve insanlığa değer veren bakış açısı,

dayanıklılık eylemleri,

sorumlu kentleşme süreçleri ve

sürdürülebilirlik

başlıklarında çerçevelenmelidir.

1. Kapsayıcılık ilkesi; kimseyi geride bırakmayan özellikle kırılgan grupları ve toplum içindeki ay- rımcılık ve ötekileştirmeden kaynaklı hasar görme olasılığı yüksek olan grupları da içeren sosyal dayanıklılık faaliyetleri,

2. Geniş istişare ve katılımcılık ilkesi; kent ile ilgili karar alma mekanizmalarında halk dâhil tüm paydaş- larla koordinasyon içinde olma,

3. Doğaya saygı ilkesi; insanın alacağı kararlarda ve önceliklerinde kendini doğanın bir parçası olarak görmesi ve koruması,

4. İnsani değerler ilkesi; kentsel süreçlerde ve bu süreçlere erişme sistematiğinde eşitlik, adalet, insan hakları vb. değerlere önem verme,

5. Şeffaflık ilkesi; kent ile ilgili alınan kararların ve yürütülen uygulamaların, zamanında, doğru, an- laşılabilir, kapsamlı ve kolayca analiz edilebilir olması,

6. Koordinasyon ve işbirliği ilkesi; kentsel süreçler ile ilgili sistemlerin, bileşenlerin, sektörlerin ve paydaşların birlikte çalışma becerisi,

7. Sistematik ve dinamik süreçler ilkesi; değişen dünyanın değişen sorunlarına ve trendlerine sistema- tik ve dinamik süreçlerde cevap verebilme,

8. Hesap verebilirlik ilkesi; dayanıklılık ve sürdürülebilirlik ile ilgili karar, eylem ve uygulamaları açıklaya- bilme ve sorgulanabilme durumu ile ilgilidir

veri üretme, ortaklık, bütçe, güçlü liderlik, politika ve plan geliştirme, kentsel bileşenler, servisler ve sistemler başlıklarından oluşmaktadır

Eyleme geçme noktasında kentler, gerek hukuki süreçlerde gerekse ekonomik süreçlerde bazı engeller ile karşılaşmaktadır. Üstelik kentlinin ve kentte söz sahibi olan kişilerin kentin sorunlarına ve küresel risklere ilgisiz- liği, dayanıklılık ve sürdürülebilirlik hedefinde boşlukların oluşmasına neden olmaktadır. Sürdürülebilir kentsel dayanıklılık eylemlerinin oluşmasındaki bir diğer engel de çok sesli olamama ve birlikte çalışamama durumundan kay naklanmaktadır

Sürdürülebilir kentsel dayanıklılık eylemleri noktasında bariyerleri ortadan kaldırmak için yapılması gereken, öncelikle kavramın ne demek istediğinin kent bütünü tarafından doğru anlaşılmasıdır. Sonrasın- da kentsel süreçlerdeki yetki ve sorumluluk dağıtımının doğru yapılması önemlidir. Bir sonraki adım, bilgi ve tecrübe paylaşımı için gerek ulusal gerekse uluslararası sivil toplum örgütleri, kurum ve kuruluşlar vb. yapılarla ortak çalışmaların başlatılmasıdır. En son adım, eyleme geçilebilmek için finansal mekanizmala- rın oluşturulmasıdır

Kenti sürdürülebilir dayanıklılık noktasına ulaştıracak yol haritasının; risk azaltımı, kapasi- te artırımı, hayatta kalma, absorbe etme, adapte olma, dönüşme, büyüme ve gelişme süreçlerini kapsaması beklenmektedir

• Kentin “Dayanıklılık Vizyonunu” ve “Sür- dürülebilir Dayanıklılık Stratejisini” belirle.

• “Sürdürülebilir Kentsel Dayanıklılık” için politikalar geliştir.

• “Kentin Sürdürülebilir Kentsel Dayanıklı- lık Yönetişimini” kurgula.

• Sorunlar karşısında kenti daha dayanıklı ve sür- dürülebilir kılmak için “Farkındalığı” yükselt.

• Sorunlar karşısında çözüm önerilerine sa- hip çıkmak ve uygulamak adına “Kent Ai- diyeti” oluştur ve “Duyarlılık” geliştir.

• Doğaya saygı ve insani değerlere önem yak- laşımı ile “Süreci” planla.

• Kent ile ilgili tüm servisleri ve hizmetleri kent bütününe yayarak, risk azaltma ve kentsel da- yanıklılığını artırma çalışmalarında kimseyi geride bırakmayarak “Kapsayıcı” ol.

• Karar verme süreçlerinde kentte yaşayan ve kent ile ilgili sorumluluğu olan tüm paydaş- ların görüşünü al “Katılımcılığı” sağla.

• Sorunların kent bütünü üzerindeki riskini, kent unsurları üzerindeki hasar görebilirli- ğini değerlendir ve “Sorunlar ve Kent İlişki- sini” ortaya koy.

• Risk azaltma, hasar önleme, kaynak geliştir- me, kapasite yükseltme, baş edebilme gücü artırma çalışmalarını kapsayan “Dayanıklı- lık Eylemlerini” tanımla.

• Kent için su, gıda, enerji, ham madde vb. kaynaklar ve ekosistemler için “Sürdürülebilirlik Çözümlerini” oluştur.

  • Finansal kaynaklarını doğru değerlendir- mek, dayanıklılık eylemlerini ve sürdürü- lebilirlik çözümlerini gerçekleştirebilmek, ekonomide sürekliliği sağlamak için “Fi- nansal Mekanizmanı” güçlendir.

  • “Dayanıklılık Eylemlerini ve Sürdürülebi- lirlik Çözümlerini”gerçekleştir.

  • Kenti takip etmek için dayanıklılık ve sürdü- rülebilirlik “Performans Kriterleri”belirle.

  • Sürdürülebilir Kentsel Dayanıklılık sürecini değerlendirmek, gerekiyorsa değiştirmek ve geliştirmek için “Kenti” izle.

“Sürdürülebilir kentsel dayanıklılık yol harita- sının” kente; hayatta kalma, absorbe etme, adapte olma, dönüşme, büyüme ve gelişme süreçlerinde;

• kimler ile sorumluluk paylaşımı yapacağını, kimlerin gerçek paydaşı olduğunu,

• kimseyi geride bırakmadan kimler için kap- sayıcı çalışmalar oluşturması gerektiğini,

• kentin mevcut durumunun ne olduğunu ve sürdürülebilir dayanıklılık noktasında ken- tin hangi aşamada bulunduğunu,

• kentin vizyonu doğrultusunda belirlemesi gereken hedefleri,

• kentin hedefleri noktasında nasıl başarıya ulaşacağını ve bunun için hangi yöntemi kullanması gerektiğini,

• kentin başarma noktasında hangi uygula- maların gerekli olduğu ve ihtiyaç duyulan projeleri,

• projeleri uygularken sorundan çözüme gi- den yolculuğu,

• takip için kontrol ve izleme mekanizmaları- nı söyleyebiliyor olması gerekmektedir.

• Etkin, efektif farkındalık çalışmaları yapın.

• Sürekli eğitim sistemi oluşturun.

• Sorunların olumsuz etkileri sonucunda kentlinin x gün sayısı kadar (kent özelinde belirlenecek) kendi kendine yetecek şekilde yaşamayı öğrenme eğitimi almasını sağlayın.

• Kent misafirleri ve kırılgan gruplar için so- runlar ile baş edebilmelerini sağlayacak eği- timler tasarlayın ve verin.

• Kentsel birimlerin, işletmelerin kentsel da- yanıklılık ve sürdürülebilirlik süreçlerinde ilgili bilgi, doküman vb. araçlara erişimini kolaylaştırın.

• Kent için güçlü ekonomi oluşturun.

• Kentin öz kaynak ve olası kaynak göster- gelerini geliştirin ve kentin ekonomik da- yanıklılığını ölçün, izleyin, sonuçlara göre artırın.

• İstihdam planı oluşturun, istihdam yaratın ve iş sürekliliğini sağlayın.

• Yaratıcı stratejik ekonomik planlar üretin.

• Kapsamlı iş politikaları oluşturun.

• Yerel iş geliştirme imkânları sağlayın.

• Destekleyici finansal mekanizmaları oluşturun.

• Geçim kaynaklarını sorunlar karşısında sür- dürülebilir kılın.

• Kamusal finansı iyi yönetin.

• Kent için sürdürülebilir kentsel dayanıklılık markası yaratın.