CBS Yazılımları

Coğrafi Bilgi Sistemleri’nde öncü dönem: 1950’lerin ortalarından yaklaşık 1970’lerin ortalarına kadardır.

Topoloji: Bir CBS’deki bağlantılı veya bitişik vektörel nesnelerin (noktalar, çoklu çizgiler ve çokgenler) arasındaki uzamsal ilişkileri ifade eder.

Ağ analizleri genel manada:
• En uygun güzergâh
• En düşük maliyet
• Etki alanı analizleri için kullanılır.

Coğrafi kodlama: Bir coğrafi nesnenin adresi veya adı gibi sözel bir öznitelik verisini alarak o coğrafi neşenin dünya yüzeyindeki konumunu belirten coğrafi koordinatların alınması işlemidir.

Çakıştırma: Aynı bölgeye ait farklı veri katmanlarını kullanarak içinde çeşitli veri setlerinin olduğu birleşmiş yeni haritalar elde etme işidir.

Web tabanlı CBS'in genel olarak üç elemanı olduğu söylenebilir (Gümüşay,
2019):
• İstemci
• Harita sunucusu
• CBS Veritabanı.

OGC (Open GeospatialConsortium) 1994 yılında kurulmuş kâr amacı gütmeyen, konumsal veriler ve web servisleri için standartlar üreten uluslararası bir kuruluştur.

CARIS yazılımı iki tip sektöre göre özelleşmiş bir yazılımdır. Bu sektörler arazi ve denizciliktir.

Harita, imar, kadastro ve mühendislik alanlarında kullanılan NETCAD yazılımı, ülkemizde yoğunlukla belediyeler tarafından kullanılmaktadır.

EGHAS (Etkileşimli Grafik Harita Sistemi): CAD tabanlı bir uygulama olan
EGHAS yoğun olarak harita mühendisliği uygulamalarında tercih edilmektedir.

CBS yazılımı seçme sürecinde kullanılan karşılaştırılmalı değerlendirme süreci adımlarından "İhtiyaç Analizi" alt adımları;

• Paydaşların Tanımlanması
• İhtiyaç Duyulan CBS kullanım alanlarının belirlenmesi
• İhtiyaç duyulan CBS fonksiyonlarının tanımlanması
• Coğrafi verilerin tanımlanmasıdır.

İhtiyaç analizi sonucunda şirket ihtiyaçları, yazılımın hangi yeteneklere sahip olması gerektiği, yazılımın nasıl bir ortamda çalışacağı ve yazılımı hangi özelliklere sahip personelin kullanacağı gibi önemli soruların cevapları elde edilecektir (Guptill et al., 1988).

İhtiyaç Analizi sürecinde paydaşlardan biri olarak "Analistler" grubundan; Şirketin mevcut iş süreçleri ve CBS ile iyileştirilebilecek süreçler hakkında bilgiler edinilebilir.

CBS yazılımı seçim sürecinde verilerin toplanması için "kullanıcı görüşmesi" ve  "anket" kullanılabilecek yöntemlerdendir.

3 boyutlu dünyayı iki boyutlu hâle getirebilmek için kullanılan matematiksel modele projeksiyon denmektedir. Günümüzde kullanılan üç tip projeksiyon vardır. Bunlar silindir, konik ve düzlem projeksiyonlardır.

KKBS’ler (Küresel Konum Belirleme Sistemleri) uzay bölümü, kontrol bölümü ve kullanıcı bölümü olmak üzere üç temel bileşenden oluşmaktadır.

Global Positioning System (GPS) 1978 yılında başlanmış ABD hükümetine ait bir KKBS’dir (Hofmann-Wellenhof, Lichtenegger, & Wasle, 2007).

BeiDou Uydu Konumlandırma Sistemi 2020 yılında: Küresel Beidou navigasyon sistemi olmuştur.

IRNSS başlangıcı 2013 yılında olan ve Hindistan’a ait bir sistemdir.

Galileo Uydu Konumlandırma Sistemi toplamda 30 yörüngede (23.222 km) 28 uydudan oluşan küresel bir sistemdir.