AÖF Soru Bankası
CBS105U · Ünite 6

Nokta Örüntü ve Mekânsal Korelasyon

  • 20 soru-cevap
  • Coğrafi Bilgi Sistemleri İçin Temel İstatistik
1

Nokta örüntü analizinin temel prensibi nedir?

Nokta örüntü analizi çalışmalarında temel olarak araştırılan soru gözlemlediğimiz nokta verisinin genel yapısının önceden bilinen bir teorik mekânsal süreç ile benzerliğinin olup olmadığının araştırılmasıdır.

Bir başka deyişle gözlemlenen nokta örüntü dağılımı ile teorik bir mekânsal süreç arasındaki uyumun araştırılması nokta örüntü analizinin temel prensibi haline gelmektedir.

2

Quadrat Analizi nasıl yapılır?

3

Quadrat analizinde varlığı ortaya konan kümelenmenin istatistiksel olarak anlamlı olup olmadığını belirlemek için ne tür istatistiksen faydalanılır?

Quadrat analizinde varlığı ortaya konan kümelenmenin istatistiksel anlamlılığını test etmek için Ki-kare (χ2) istatistiğinden faydalanılır. Bu amaçla bir ki-kare istatistiği hesaplanarak hesaplanan istatistik teorik Ki-kare (χ2) istatistiği ile karşılaştırılır.

4

Nokta örüntüsünün rassal bir dağılıma sahip olup olmadığını belirlemek için ki-Kare testi nasıl uygulanır?

5

Quadrat analizi için sıfır hipotezi ve alternatif hipotez nasıl yazılır?

Quadrat analizinde nokta örüntüsünün rassal dağılmadığı yönünde sıfır hipotezi, nokta örüntüsünün rassal dağıldığı yönünde alternatif hipotez yazılır.

6

Quadrat analizinde hipotez testi için serbestlik derecesi 1 ve anlamlılık düzeyi 0.01 ise teorik tablo Ki-Kare değeri kaçtır?

Quadrat analizinde hipotez testi için serbestlik derecesi 1 ve anlamlılık düzeyi 0.01 için  teorik tablo Ki-Kare değeri 6.635’dir.

7

Araştırma verisinin rassal bir dağılıma sahip olup olmadığını belirlemek için yapılan bir analiz çalışmasında 0.05 anlamlılık düzeyinde gözlemlenen Ki-Kare değeri 3.99, Ki-Kare tablo değeri 24.996 olarak hesaplanıyor. Bu durumda araştırmanın sonucu nasıl yorumlanır?

χ2 gözlenen = 3.99 < χ2 tablo = 24.996 olduğundan sıfır hipotezi KABUL edilir. Nokta örüntünün rassal dağılıma sahip olduğu ifade edilir.

Bu çalışmada anlamlılık düzeyini 0.05 seçtiği için hipotez testi sonrasında verilen karara araştırmacının güven düzeyi %95 olacaktır.

8

Ortalama en yakın komşuluk oranı analizi hangi amaçla kullanılır?

Ortalama en yakın komşuluk oranı analizi ile ilgilenilen değişkene ilişkin konumsal kümelenmelerin olup olmadığı araştırılabilir.

Hesaplanan ortalama en yakın komşuluk oranı istatistiğinin değeri

  • 1’den düşük ise nokta örüntünün kümelenme yapısında olduğu ifade edilir.
  • Tam olarak sıfıra eşit ise tamamıyla kümelenmiş bir örüntünün varlığı ifade edilir.
  • 1’den büyük ise nokta örüntünün saçılımının yüksek olduğu ifade edilir
9

Ortalama en yakın komşuluk istatistiği nasıl hesaplanır?

10

Örneklemin oluşturulduğu bölgede rassal bir örüntünün ortaya çıkması durumunda beklenen ortalama değeri nasıl hesaplanır?

11

Beklenen ortalama değerin  0.61 ve en yakın komşusunun uzaklık ortalamasının  0.54 olduğu bir problemde ortalama en yakın komşuluk oranı kaçtır?

12

Mekansal Otokorelasyon analizi nedir?

Mekânsal Otokorelasyon temel olarak benzer değerlere sahip olan birimlerin çalışma alanı içerisinde birbirlerine yakın noktalarda ortaya çıkıp çıkmadıklarının araştırılması işlemidir. Eğer araştırması yapılan değişkene ilişkin değerler çalışma alanı içerisinde rassal olarak dağılıyorlar ise Mekânsal Otokorelasyon ortaya çıkmayacaktır.

13

Mekânsal tartıların hesaplanasında mekânsal ilişkilerin belirlenmesine yönelik hangi teknikler vardır?

Mekânsal tartılar hesaplanırken üzerinde durulan Mekânsal ilişkinin temel yapısına en uygun olan tekniğin kullanılması gerekmektedir. Burada iki ana başlık ortaya çıkmaktadır: Komşuluk temelli olan teknikler ve Uzaklık temelli olan teknikler.

Komşuluk temelli tekniklerde, poligon veri yapısında mekânsal tartılar için birbiri ile komşu olan (birbirleri ile sınır çizgisine sahip olan) bölgeler 1, diğer bölgeler ise 0 ile temsil edilebilir.

Uzaklık temelli tekniklerde, örneğin 3 birimlik Öklid uzaklığında yer alan birimler birbirleri ile komşu olarak sayılabilir. Dolayısıyla mekânsal tartıların tespiti öncelikle üzerinde çalışılan olaydaki komşuluk kavramının iyi irdelenmesi ile başarılı olacaktır

14

Komşuluk tabanlı mekânsal tartı matrisi oluşturmak için hangi teknikler kullanılır?

Komşuluk tabanlı tartı matrisi oluşturmak için sıklıkla kullanılan üç teknik bulunmaktadır. Bunlar Rook komşuluğu, Bishop komşuluğu ve Queen komşuluğudur.

15

Mekansal tartı matrisi oluşturmada kullanılan komşuluk türlerinin ilgilenilen özelliğin/alanın durumuna göre özellikler nelerdir?

Komşuluk türlerinin grafiksel gösterimleri satranç oyunundaki bazı taşları ve bu taşların hareketlerinin sembolize edecek biçimde özellikleri vardır:  

  • Rook komşuluğunda (Satrançtaki kale taşının hareketine benzer şekilde), ilgilenilen özelliğin/alanın ortak sınırları vardır.
  • Bishop komşuluğunda (Satrançtaki fil taşının hereketine benzer şekilde), ilgilenilen alanın/özelliğin ortak köşeleri vardır.
  • Queen komşuluğunda (Satrançtaki vezir taşının hareketine benzer şekilde) ortak köşeleri veya ortak sınırları vardır.
16

Yukarıda Eskişehir ilinin ilçelere göre haritası yer almaktadır. Buna göre Mahmudiye ilçesinin Rook ve Queen komşulukları arasındaki fark nedir?

Haritaya göre Mahmudiye ilçesinin ortak sınırları olan ilçeler Çifteler, Sivrihisar, Beylikova, Alpu, Odunpazarı ve Seyitgazi’dir.

Haritaya göre Mahmudiye ilçesinin sadece köşeden birleşen ilçe yoktur.

Dolayısıyla hem Rook hem de Queen komşulukları benzer olacaktır.

17

Mekansal Otokorelasyon tespitine ilişkin genel olarak kullanılan teknikler nelerdir?

Mekânsal otokorelasyonun tespitine ilişkin birçok teknik bulunmaktadır. Genel olarak iki ana yaklaşım bulunmaktadır.

Global Mekansal Otokorelasyon tekniklerinde ilgilenilen tüm alana ilişkin tek bir değer üzerinden mekânsal Otokorelasyon araştırılır

Yerel Mekansal Otokorelasyon tekniklerinde ise alt bölgelerin farklı özellikler içermesinden dolayı bölgeden bölgeye otokorelasyonun farklılık göstereceği temelinden yola çıkılarak mekânsal Otokorelasyon araştırılır.

18

Moran I değeri analizi için sıfır hipotezi ve alternatif hipotez nasıl yazılır?

Moran’ın I değerinin yorumlanması için Mekânsal Otokorelasyonun olmadığı yönünde sıfır hipotezi, Mekânsal Otokorelasyonun var olduğunu yönünde alternatif hipotez yazılır.

19

Moran I değeri hipotez test adımları nelerdir?

20

Yerel Moran I değeri hangi durumlarda kullanılır?

Yerel Moran I katsayısı/oranı yerel mekânsal otokorelasyon hesabında kullanılan bir yaklaşımdır. Bu oran yardımıyla yerel kümelenmelerin tespit edilmesi mümkün olmaktadır. Ayrıca Global kümelenmelere veri içerisinde yer alan aykırı gözlemlerin katkı miktarının tespitinde faydalıdır.

Ünite 6 sorularını uygulamada çözBu ünitenin çıkmış ve deneme soruları, şıkları ve cevap açıklamaları uygulamada.Uygulamada aç