Question 1

Kartografya nedir?

Accepted Answer

Bir harita bilimi olan kartografya, Latince Carta ve Grapha sözcüklerinden türemiştir. “Carta” sert kâğıt ve “Graphia” yazmak, çizerek tasvir etmek anlamındadır. Kartografya, Uluslararası Kartografya Birliği tarafından da şu şekilde tanımlanır:

“Kartografya”, harita ve harita benzeri gösterim- ler ile, bu gösterimlerde kullanılan grafik işaretlerin özelliklerini araştıran, haritanın çizimsel tasarım, basım ve kullanım yöntemlerini geliştir- meye yönelik çalışmalar yapan bir bilim dalıdır”.

Question 2

Harita nedir?

Accepted Answer

Harita; coğrafi gerçeklik hakkındaki bilgileri, grafik sembollere çevirerek ve genellikle düz bir ortama aktarılarak elde edilen, coğrafi gerçekliğin ölçeklendirilmesi ve basitleştirilmesi olarak tanımlanabilir. Harita, geçmişten günümüze mekânın tasviri için kullanılmış en önemli iletişim araçlarından biri olarak kabul edilmektedir.

Question 3

Nicel haritalama nedir?

Accepted Answer

Nicel haritalama, sayısal veriler esas alınarak yapılan haritalama tekniğidir. Bu teknik haritalanan beşeri unsurlara ilişkin sayısal değerlerin mekânsal dağılışının incelenmesine imkân verir. Nicel haritalama tekniğinden faydalanılarak veriler çeşitli şekillerde gösterilebilir.

Question 4

Nicel haritalamada en yaygın gösterim teknikleri nelerdir?

Accepted Answer

En yaygın gösterim teknikleri şunlardır:

Koroplet Haritalar,
Orantılı Sembol Haritaları,
Dasimetrik Haritalar,
Nokta Yoğunluk Haritaları,
İzoline Haritaları,
Akış Haritaları ve
Kartogramlar.

Question 5

Koroplet harita nedir?

Accepted Answer

Koroplet haritalar, istatistiksel verilerin orantılı bir şekilde renklendirildiği veya geometrik desenler ile ifade edildiği bir tematik harita türü olarak tanımlanmaktadır. Bu haritalarda değişkenlerin coğrafi dağılımı oransal olarak görselleştirilmektedir. Koroplet haritalarda değer değişimleri farklı renkler veya ton farklılığı ile belirtilir. Buna göre koroplet haritalar; siyasi, idari ve istatistiki bakımdan tespit edilmiş, belirli sınırlarla ayrılan ünitelere göre belirli değerlerin ve yoğunlukların dağılışını gösteren haritalardır. Koroplet haritalar, değişkenlerin mekânsal profillerinin daha net anlaşılmasını sağladığı için en yaygın kullanılan tematik harita türü olarak da bilinmektedir.

Question 6

Koroplet harita yapımında dikkat edilmesi gereken noktalar nelerdir?

Accepted Answer

Koroplet harita yapımında dikkat edilmesi gereken noktalar şunlardır;

Verinin koroplet harita tekniğine uygun olduğundan emin olmak,
Sınıflandırma ve numaralandırma işlemlerinden hangilerinin kullanılacağına karar vermek,
Sınıflandırma yöntemine karar vermek,
Uygun renk paleti belirlemek,
Açık, anlaşılabilir bir lejant tasarlamak.

Question 7

Koroplet haritaların en yaygın kullanım alanları nelerdir?

Accepted Answer

Koroplet haritaların en yaygın kullanım alanları şunlardır: Nüfus, Gelir ve Yoksulluk, Seçim Sonuçları, Turizm, Suç.

Question 8

Nüfus haritası nedir?

Accepted Answer

Dünya nüfusunun iki katına çıkması geçmişte yaklaşık 1800 yıl sürmüşken günümüzde bu süre yalnızca 50 yıldır. Bu hızlı artış gıda, temiz su ve barınma gibi temel ihtiyaçlara ek olarak eğitim ve sağlık gibi kamusal hizmetlerde de baskıyı gün geçtikçe arttırmaktadır. Bu nedenle nüfusun izlenmesi ve planlanması büyük önem taşımaktadır. Nüfus araştırmalarında çok sayıda teknik ve araç kullanılır. Haritalar da bunlardan biridir. Nüfus haritaları nüfusun geçmiş- ten günümüze nasıl değiştiğini anlamamıza imkân sağlar. Ayrıca geleceğe ilişkin öngörü geliştirmemize yardımcı olur.

Question 9

Gelir ve yoksulluk haritası nedir?

Accepted Answer

Yoksulluk günümüzdeki en önemli sosyo ekonomik sorunlardan biridir. Yoksulluk araştırmalarında sıklıkla nicel veri toplama ve analiz tekniklerinden faydalanılır. Buna bağlı olarak yoksulluk sorununun görselleştirilmesinde de nicel haritalama yaygın olarak kullanılır. Yoksulluk haritalarının hazırlanmasında genellikle koroplet haritalardan faydalanılır. Yoksulluk oranlarındaki değişimin gösteriminde de sıklıkla tek bir renk gradyanı tercih edilmektedir. Beşeri unsurların gösteriminde tek renk gradyanı kullanıldığında koyu renkler yüksek açık renkler ise düşük değerleri temsil etmede kullanılır. Nüfus haritalarında koyu renkli alanlar nüfusun fazla olması durumunu temsil etmekte iken açık renkler nüfusun az olması durumunu temsil etmede kullanılmıştır. Yoksulluk haritalarında da benzer bir teknik kullanılır.

Question 10

Seçim haritası nedir?

Accepted Answer

Seçim coğrafyası toplumun siyasi eğilimlerinin mekânsal olarak incelendiği ve analiz edildiği siyasi coğrafyanın alt dallarından biridir. Seçim coğrafyası insanların tercih ve tutumlarının bir sonucu olduğu için davranışsal coğrafyanın araştırma konularından biri olarak kabul edilir. Seçim coğrafyasının en önemli araştırma konularından biri parti tercihlerinin siyasi kültür, ekonomik ve sosyal yapılara göre bölgeselleş- mesidir. Seçim sonuçlarının bölgeselleşmesi ya da başka bir tabirle tercihlerin mekân üzerinde farklı kümelenmeler oluşturması çeşitli yöntemlerle ölçülmekte ve belirlenmektedir. Bu yöntemlerden birisi de mekânsal analizlerdir.

Seçim sonuçlarının gösterimi için haritaların kullanılması, o ülkenin genel olarak siyasi karakterini görselleştirmek için en güçlü araçlardan birisidir. Seçim sonuçlarını gösteren haritalar, aynı zamanda sosyal faktörlerin siyasi tercihleri nasıl şekillendirdiğinin de incelenmesine olanak sağlamaktadır. Siyasi partiler ile mekân arasındaki ilişkiyi anlamlandırabilmek için bu tür haritalar sıkça kullanılmaktadır.

Question 11

Turizm haritası nedir?

Accepted Answer

Turizm, günümüzde en önemli ekonomik sektörlerden biri durumundadır. Bu nedenle turizm ile ilgili planlama çalışmaları gün geçtikçe önem kazanmaktadır.

Turizm planlamalarında haritalardan sıklıkla faydalanılır. Turizm endüstrisindeki mevcut eğilimlerin değerlendirilmesi bunlardan biridir. Ülkelerin ağırladıkları ziyaretçi sayısı, koroplet haritalama tekniğinden faydalanılarak gösterilebilir. Böylelikle en fazla ziyaretçi çeken bölgelerin nereler olduğu belirlenebilir. Benzer şekilde yıllara göre ziyaretçi sayısının değişimini gösteren haritalar da hazırlanabilmektedir. Bu haritalar kullanılarak turistlerin seyahat tercihlerinin zamanla nasıl değiştiği anlamlandırılır. Bu çıkarımlar ise etkili turizm planlamasının yapılmasına yardımcı olur.

Question 12

Suç haritası nedir?

Accepted Answer

Suç alanında, coğrafi bilgilerin kullanılarak suç haritalarının oluşturulması çalışmalarının kökeni 19. yüzyıla kadar uzanmaktadır. Suç haritalarının çiziminde asıl amaç suçun oluştuğu ve geliştiği alanlar arasındaki ilişkilerin ortaya çıkarılması ve analiz edilmesidir. Fakat bu haritalar noktalama usulüyle yapıldıklarından, suçun meydana geldiği yerleri göstermesi bakımından faydalı olmasına rağmen, ciddi anlamda bir bilgi sınırlılığına sahiptir. Suç haritaları, suçun ortaya çıkmasındaki nedenleri daha iyi anlayarak sorunların çözümünde kolluk kuvvetlerinin strateji ve rota geliştirmesine yardımcı olmaktadır. Dolayısıyla suç ile mekân ilişkisinin analizi yerel yönetimler, güvenlik kurum ve kuruluşları bakımından son derece önem arz etmektedir.

Question 13

Orantılı sembol haritası nedir?

Accepted Answer

Orantılı sembol haritası, bir sembolün boyutunun temsil edilen nicel değer ile orantılı olarak ölçeklenmesi ile oluşturulan bir tematik haritadır. Buna göre, haritada kullanılan sembollerin ölçekleme oranı, orantılı sembol haritalarının en önemli tasarım bileşenini oluşturur.

Question 14

Dereceli sembol haritası nedir?

Accepted Answer

Dereceli semboller olarak adlandırılan haritalar birer orantılı sembol haritasıdır. Dereceli sembol haritaları da sembollerin boyutunu haritalanan fenomenin değeri ile orantılı olarak ölçeklendirilmesi ile elde edilir.

Question 15

Dasimetrik harita nedir?

Accepted Answer

Dasimetrik harita, yoğunluk verilerinin mekânsal olarak sınıflandırılması için alan sembollerinin kullanıldığı bir tematik haritalama yöntemidir. Bu haritalar aynı zamanda, haritalanmış verilerin mekânsal dağılımının temsilini iyileştirmek ve numaralandırma birimlerinin yeni sınırlarını belirlemek için ek veriler kullanan tematik bir harita türü olarak da adlandırılmaktadır. Bu ek veriler; dâhil edici ve dışlayıcı veri kümeleri olmak üzere iki türden oluşmaktadır.

Question 16

Nokta yoğunluk haritası nedir?

Accepted Answer

Nokta yoğunluk haritası, haritalanan fenomenin yoğunluğunun noktalardan faydalanılarak temsil edildiği tematik bir haritadır. Nokta yoğunluk haritalarında dikkate alınması gereken ilk unsur nokta değeridir. Nokta değeri, her noktanın temsil ettiği fenomen sayısının ifadesidir. Nokta yoğunluk haritalarının hazırlanmasında dikkat edilmesi gereken bir diğer önemli unsur nokta boyutudur. Nokta yoğunluk haritalarında kullanılan noktaların boyutu sabit olmalıdır. Aksi takdirde orantılı sembol haritaları ile karıştırılması mümkündür. Nokta yoğunluk haritasının iki türü bulunmaktadır. Bunlar birebir ve birden çoğunluğa nokta yoğunluk haritalarıdır. Birebir türünde bir nokta, tek bir obje veya sayıyı temsil eder. Birden çoğunluğa çeşidinde ise bir nokta belli bir grubu temsil eder.

Question 17

Kartogram nedir?

Accepted Answer

Kartogramlar, haritadaki özelliğin geometrisini bozarak eşlenen alanı temsil eden şematik bir harita türüdür. Tematik haritalarda alan korunarak veriler görselleştirilir. Kartogramlarda ise veriler korunurken alan değiştirilir. Dört farklı kartogram vardır. Bunlar şu şekildedir:

Bitişik Olmayan Kartogram,
Bitişik Kartogram,
Grafik Kartogram,
Izgaralı Kartogram.

Question 18

Akış haritası nedir?

Accepted Answer

Akış haritaları, haritalanan fenomenlerin hareketini temsil eden kartografik bir yöntemdir. Bu tür haritalar genellikle coğrafi alanlar arasındaki varlıkların (ithalat ve ihracat, insanlar, bilgi) vektör hareketini gösterir. Ancak genel yöntem aynı zamanda ağları (toplu taşıma gibi) ve dinamik sistemlerin (su akıntıları gibi) gösteriminde de kullanılır. Çoğu akış haritası, hareketlerin yönünü ve büyüklüğünü göstermek için değişen genişliklerde, uzunluklarda, şekillerde veya renklerde çizgi sembollerini kullanır.

Question 19

Zihin haritası nedir?

Accepted Answer

Zihin haritaları, insanların mekânsal çevreleri hakkında bilgi birikimleri, bu bilgilerin hafızada tutulması, yeniden hatırlanması ve gerekiyorsa bilgileri değiştirmeyi mümkün kılan bilme-öğrenme süreçleriyle kuşatılmış yapılardır. Zihin haritaları bireylerin bir konuya dair fikirlerinin, bilgilerinin ve eksikliklerinin tespitinde kullanılabilecek tekniklerden biridir. Zihin haritaları bilgiyi resimlerle ve simgelerle şemalaştırır. Bilginin şemalaştırılmasında da amaç düşünceleri netleştirmek, anlamayı kolaylaştırmak, yeni bilgilerle ilişkiler kurmak, yanlış öğrenilen kavramları düzeltmek ve hatırlamayı hızlandırmayı sağlamaktır. Zihin haritaları anahtar sözcük ve imgelerin birbiriyle birleşmesiyle zihinde meydana gelen doğal süreci, kâğıt üzerinde sürdürme yöntemidir.

Question 20

Turist haritası nedir?

Accepted Answer

Turist haritaları, turizmin amacı ve türü dikkate alınarak gezi turizmi, nitelikli turizm ve diğer turizme yönelik haritalar ile turistik şehir haritaları, turizmin tanıtım ve reklamına yönelik hazırlanan haritalar olmak üzere alt gruplara ayrılmıştır. Buna bağlı olarak turist haritalarının; içerik, konu ve yayın başlıkları bakımından çeşitlilikleri ve çeşitli turizm faaliyet biçimlerinin artan popülaritesinin bir sonucu olduğunu söylemek mümkündür.

Turizmin en büyük motivasyonlarından birisi yeni yerler görme ve keşfetme arzusudur. Dolayısıyla seyahat eden turistler için en önemli araç; belirli bir bölgenin turistik çekicilikleri hakkında bilgiler veren, topografik içeriklerini anlatan, turistik alanlarını ve tamamlayıcı altyapısını içeren, belirli matematiksel kurallara uygun olarak bir düzleme aktarılan ve coğrafi bir temsil olarak sunulan haritalardır. Turistik harita adı verilen bu haritalar, turizm sektöründe en çok kullanılan kartografik harita gruplarından biridir. Bu haritalar, haritanın ölçeğine ve kullanım amacına uygun olarak geleneksel işaretlerle sunulurlar.