Etkili bir risk yönetimi için oluşan sistematik yaklaşım aşamaları nelerdir?
Etkili bir risk yönetimi beş aşamalı sistematik yaklaşımdan oluşur. Bunlar şu şekildedir:
Risk yönetimi açısından potansiyel riskleri proje kapsamında değerlendirmek neden önemlidir?
Potansiyel riskleri proje kapsamında değerlendirmek, projenin tasarımı ve uygulanması süreçlerinde daha doğru kararlar alınmasına yardımcı olmak için önemlidir.
Risk nasıl ortaya çıkar?
Bir projede var olan ya da dışarıdan gelebilecek, proje ekibini etkileyebilecek zarar veya hasar verme potansiyeli olan her şey tehlike olarak tanımlanır. Tehlikeden kaynaklanacak kayıp, yaralanma veya benzer bir olumsuz sonuç meydana gelme ihtimaline ise risk denir. Riskin ortaya çıkma durumunu açıklamak için şu örnek verilebilir: Yukarıda yer alan bir raftaki ağır bir kutuyu ele alalım. Bu örnek olayda kutu bir tehlikedir. Olay, kutunun üst raftan düşmesi, tehdit ise düşmesine neden olabilecek bir şeydir Bu anlamda rafa çarpıldığından onun sallanması bir tehdittir. Sonuç olarak kutunun yere düşerek kutudaki malzemelere zarar vermesi muhtemel bir risktir.
Risk analizi nasıl tanımlanmaktadır?
Bir projedeki risklerin meydana gelme olasılığının ve projeye muhtemel etkilerinin belirlenmesine risk analizi denir.
Risk tanımlama sürecinin “Ne yanlış gidebilir?” sorusuyla başlamasının nedeni nedir?
Nelerin yanlış gidebileceğinin belirlenmesi tehlikelerin, risk olaylarının ve risk senaryolarının tanımlanmasına bağlıdır. Risk tanımlama, hangi risklerin projeyi etkileyebileceğini belirlemeyi ve özelliklerini belgelemeyi içerir ve genellikle bir
proje ekibi, risk yönetimi ekibi, konu uzmanları, müşteriler, son kullanıcılar gibi paydaşların katılımını gerektirir (Ayyub, 2003).
Risk türlerinden biri olan operasyonel riskler nelerdir?
Projelerde üretim veya satın alma gibi kritik operasyonların ve temel süreçlerin bütüncül şekilde tasarlanmaması nedeniyle ortaya çıkan risklerdir. En yaygın operasyonel riskler projenin maliyet, zaman ve kapsam hedefleri arasında tutarsızlıkların olması, projelerin önceliklerinin açıkça belirlenmemiş olmaması, finansmanın yetersizliği veya kesintisi, benzer projelerle çıkar çatışmaları, projede görevli bireylerden veya bir sorumlu kuruluştan kaynaklanan hatalardır. Bu kapsamda en yaygın risk türü program riskidir. Program riski faaliyetlerin beklenenden daha uzun sürmesi olup genellikle yetersiz planlamanın sonucudur. Program riskleri aynı zamanda maliyet riskiyle de yakından ilişkilidir. Çünkü programdaki aksamalar genellikle maliyetleri artırır ve proje hedeflerine ulaşmayı geciktirir.
Riske neden olan faktörler nelerdir?
Risklere neden olan faktörler şunlardır (Wysocki, 2009):
• Gerçekçi olmayan iş-zaman çizelgesi
• Gerçekçi olmayan performans hedefleri
• Gerçekçi olmayan bütçe
• Gerçekçi olmayan beklentiler
• Proje sözleşme koşullarının yanlış anlaşılması
• Yeni ve bilinmeyen teknolojinin kullanımı
• Yazılım veya altyapı yetersizliği
Nitel ve nicel risk analizi arasındaki temel farklıklar nelerdir?
Nitel ve nicel risk analizi arasındaki temel fark, riskleri değerlendirmenin temel dayanağıdır. Nitel risk analizi kişilerin algısına veya yargısına dayanırken nicel risk analizi doğrulanmış ve belirli verilere dayanmaktadır (Gonzales, 2021). Diğer bir fark, risklerle ilişkili değerlerdir. Nitel risk analizinde bu değer, risk derecelendirmesi veya puanlamasıdır. Örneğin risk, “düşük” olarak derecelendirilebilir. Nicel risk analizinde ise riskle ilişkili değer genellikle yüzde cinsindendir. Bu değer riskin oluşma veya proje hedefleri üzerinde belirli bir olumsuz etkiye neden olma olasılığını gösterir (Gonzales, 2021). Nitel risk analizi, projenin tasarım sürecinde yapılabildiği gibi risk algısında değişiklik olduğunda ve yeni bir risk tanımlandığında yapılabilir (Gonzales, 2021). Nitel risk analizi yapmak nispeten kolay, hızlı ve düşük maliyetli olduğundan proje süresince herhangi bir zamanda veya proje yöneticisinin gerekli gördüğü herhangi bir zamanda da yapılabilir. Nicelik risk analizi, risk ve sonuçları veya etkisi hakkında önemli miktarda veriyle yapılır. Nicel risk analizi, nitel risk analizine göre zor ve zaman alıcıdır (Gonzales, 2021).
Nicel risk analizi tekniklerinden biri olan üç noktalı tahmin analizini bir örnekle açıklayınız?
Üç noktalı tahmin analizi için şu örnek verilebilir: Bir uçuşa yetişmek ve trafiğin yoğun olduğu bir rota üzerinden havalimanına ulaşmak istiyorsanız iyimser tahmininiz 20 dakika, karamsar tahmininiz 60 dakika ve gerçekçi tahmininiz 40 dakika olabilir. Üç noktalı tahmin formül uyguladığında, en doğru tahmin (20+ (4*40) +60)/(6)] olur ve bu da 40 dakikadır. Bu örnekte, standart sapma (60-20)/ (6) olacaktır ve bu da 6,7 dakikaya eşittir. Hesaplamada üç tahmin de dikkate alındığından doğru bir tahmin olarak kabul edilebilir.
Nitel risk analizi türlerinden olan olay ağacı analizi nasıl yapılır?
Olay ağacı analizinin gerçekleştirilmesinde ilk olarak istenmeyen sonuçlara yol açabilecek tesadüfi olay veya olaylar tanımlanır. İkinci aşamada meydana gelebilecek olayla başa çıkmak için tasarlanmış bariyerler belirlenir. Ortaya çıkan olası kaza dizilerini tanımlanır ve olay ağacında bu ortaya çıkma olasılığı gösterilir. Son olarak olası sonuçlar olay ağacına yerleştirilerek analiz tamamlanır.
Riskleri yönetmek ve azaltmak için kullanılan bir risk analizi yöntemi olan papyon analizi nasıl gerçekleştirilir?
Teknik ismini papyona benzeyen analiz diyagramından alır. Bu diyagram tehdit, önleme, iyileştirme ve sonuç bölümlerinden oluşur. Papyonu oluşturmak için ilk olarak analiz edilmek istenilen tehlike ve olay, şablonun ortasına yazılır. Papyonun sol tarafında, olayın gerçekleşmesine yol açabilecek tüm olası nedenler veya tehditler listelenir. Papyonun sağ tarafında ise olay meydana gelirse gerçekleşecek tüm sonuçlar listelenir. Grafiğin mantıksal akışı, eğer A olursa B olur. Daha sonra da C olur şeklindedir. Yine sağdan başlayarak her olası neden için, bu olası nedenin olmasını engelleyecek hangi kontrol önlemlerinin uygulanabileceği yazılır. Diyagramda yalnızca bir neden olsa bile o nedenin olmasını önlemek için birden fazla kontrol tekniğine sahip olunabilir. Daha sonra olay gerçekten meydana gelirse potansiyel sonuçların olumsuz etkisini hafifletecek uygulamaların neler olduğu yazılarak analiz tamamlanır.
Riske tepki veya yanıt stratejisi nasıl tanımlanır?
Riske tepki veya yanıt, olumsuz bir olayın meydana gelme olasılığını azaltmak veya olay meydana gelirse onun olumsuz sonuçları azaltmak için gerçekleştirilen eylem olarak tanımlanır.
Risk yönetimi stratejisi bağlamında riskle başa çıkmanın yollarını açıklayınız?
Risk yönetimi stratejisi bağlamında riskle başa çıkmanın dört ana yolu bulunur:
Risk azaltmada kullanılan CBS’nin kullanımına ilişkin örneklerden biri olan tehdit haritalarının ne olduğunu açıklayınız?
Tehdit haritaları; CBS tehditlerin haritalanmasında etkili şekilde kullanılır. Örneğin tropikal fırtınalara ilişkin tehdit haritaları fırtına uyarı hizmetlerinin kalitesini artırmak için kullanılabilir. Bu haritaların amacı, fırtınalardan etkilenmesi muhtemel insanlara risk bilgisini hızlı bir şekilde iletmektir. Bu haritalar, risk değerlendirmesi ve afet azaltma ile ilgili sorumlu kamu kurumları için çok faydalıdır. Aynı zamanda bu haritalar, etkili iletişim için medyaya ile paylaşılabilir. Böylelikle kayıplar önlenebilir veya azaltılabilir.
Afetleri azaltmak için gelişmiş risk değerlendirme aracı olan CBS neden kullanılır?
Afet durumunda afet izleme ve kurtarmanın yanı sıra afetleri azaltmak için gelişmiş risk değerlendirme araçlarına ihtiyaç duyulur. CBS sadece bölgedeki tehlikeler hakkında bilgi sağlamakla kalmaz aynı zamanda planlayıcının afet senaryolarını simüle etmesine ve potansiyel hasarları ve etkilenen bölgelerin görüntülemesine izin verir. Böylelikle afet ortadan çıkmadan önlenebilir veya olumsuz etkileri en aza indirilebilir.
Sigortacılık analizleri için neden CBS kullanılır?
Sigorta şirketleri CBS’den faydalanarak bir bölgedeki demografik bilgilere, mülk değerlerine, suç oranlarına, yangın musluklarının konum bilgilerine, polis karakolları ve itfaiyenin yanı sıra tehlikeli tesislerin konumlarına ilişkin verilere kolaylıkla erişebilmektedir.
Risk günlüğü bileşenlerinden biri olan risk numarası nasıl tanımlanır?
Risk numarası riskin kimliği olarak kabul edilebilir. Risk olayı gerçekleşmiş ve yönetilmiş olsa bile her zaman aynı kalmalıdır. Risk bu listeden çıkarılarak başka bir yerde dosyalansa bile aynı numara kullanılmaya devam edilmelidir. Çünkü bu numaranın yeni bir riske atanması kafa karışıklığı yaratabilir.
Risk günlüğünü oluşturan bileşenler nelerdir?
Risk günlüğünü oluşturan bileşenler aşağıdaki gibidir:
Risk izlemede CBS’nin kullanıldığı Ulusal Risk Endeksinin ne olduğunu açıklayınız?
Ulusal Risk Endeksi, 18 doğal afete karşı en fazla risk altında olan toplulukları tanımlayan yeni, çevrimiçi bir haritalama uygulamasıdır. Bu uygulama, doğal afet risk ölçümlerini görselleştirir ve doğal afetlerden, sosyal güvenlik açığından ve toplum direncinden kaynaklanan beklenen yıllık kayıplar hakkında verileri içerir. Ulusal Risk Endeksi’nin etkileşimli web haritaları CBS temelli haritalardır. Bu haritalardan faydalanarak doğal afetler riski bütüncül olarak ele alınabilmektedir.
Risklere duyarlılık toplumun özelliklerine göre nasıl farklılık gösterir?
Risklere duyarlılık toplumun özelliklerine göre farklılık gösterir. Örneğin doğal afetlere yaşlıların duyarlılığı gençlere göre daha fazladır. Benzer şekilde yoksullar yoksul olmayanlara göre afetlere daha fazla duyarlıdır. Bu nedenle riskin izlenmesi ve kontrolünde duyarlılık da dikkate alınan önemli göstergelerdendir. CBS risklerin izlenmesine imkân vermenin yanı sıra aynı zamanda risklere duyarlılığın da analiz edilmesini mümkün kılar. Kuraklık riski haritasına göre ülkenin batısı en dikkat çeken bölge iken kuraklığa karşı duyarlılık göz önünde bulundurulduğunda en hassas grupların ülkenin güneyinde yoğunlaştığı görülmektedir. Bu bağlamda CBS’nin sunmuş olduğu fırsatlar riskin bütüncül olarak da değerlendirilmesine imkân tanımaktadır.