Web CBS’nin Kullanıldığı Alanlar

Haritalar üretmek, haritaları ve uygulamaları paylaşmak, birlikte çalışmak, verileri analiz etmek ve veriler üzerinde çalışmak web CBS uygulamalarının genel yetenekleridir.

Kent bilgi sistemlerinden çevre çalışmalarına, afet ve acil yönetimden eğitime, sağlıktan nüfus artışı, doğum ve ölüm oranları gibi demografik çalışmalara kadar çok farklı alanlarda web CBS uygulamaları kullanılmaktadır.

CBS haritalama araçları, hava durumu tahmin hizmetlerinin hava durumu verilerini coğrafi koordinatlarla eşleştirmesine yardımcı olarak hava koşullarını tespit etmek ve görselleştirmek için hava olaylarının zaman içinde nasıl değişebileceğini veya hareket edebileceğini tahmin etmeyi mümkün kılar.

Web CBS kullanılarak oluşturulan hava durumu haritaları için kullanılan veri tipleri şunlardır:

• Yağış
• Sıcaklık
• Nem
• Buharlaşma
• Rüzgâr
• Bulut
• Güneş Işığı ve Radyasyon
• Siklonlar (Kasırgalar) ve Fırtınalar
• İklim Sınıflandırmaları
• Atmosferik Sirkülasyon

Yeryüzü gözlemi, dünyanın fiziksel, kimyasal ve biyolojik sistemleri hakkında, genellikle uydu ve hava sensörleri kullanan ancak bunlarla sınırlı olmayan bilgilerin toplanmasıdır.

Yeryüzü gözlemi de uzaktan algılama verileri kullanılarak gerçek zamanlı olarak yapılmaktadır. Sivil ya da askeri amaçlı olarak yeryüzü gözlem uyduları kullanılmaktadır. En önemli kısmını arazi örtüsü ve/veya arazi kullanımının tematik olarak haritalandırılması oluştursa da haritacılık, hidroloji, jeoloji, çevre, orman, tarım ve çevre araştırmaları gibi alanlarda, konuma dayalı problemlerin çözümünde, deprem, yangın, sel, heyelan, tsunami, volkanik aktiviteler gibi önemli yerüstü ve yeraltı kaynaklı doğal afetlerin tespiti, planlaması, analizi ve yeryüzüne ait özellik çıkarımında uzaktan algılama kullanılmaktadır.

Planlamadan yönetime kadar birçok yerel yönetim faaliyeti CBS desteği ile etkili ve verimli biçimde yürütülmektedir. Mekânsal olan verinin toplanması, yönetimi ve sunumu özellikle belediyelerin faaliyet alanlarında önemli bir yere sahiptir. Bu faaliyetlerin gerçekleştirilmesinde kent bilgi sistemlerinden yararlanılmaktadır. Kent bilgisi, kentin coğrafi özelliklerinden sosyo-ekonomik niteliklerine, altyapı sistemlerinden üstyapı öğelerine, güvenlikle ilgili bilgilerden ulaşım sistemlerine, eğitimden donatılarına ve sağlık tesislerine kadar kent hayatındaki tüm olgulardan oluşmaktadır.

BKBS sistemindeki modüller şunlardır:

Kent Rehberi Yazılımı

Numarataj Yazılımı

Altyapı Yazılımı

Kentsel Dönüşüm Yazılımı

Park Bahçe Yazılımı

Mezarlık Yazılımı

Çevre Yönetimi Yazılımı

Önemli Yer Yazılımı

Tapu Kadastro

Halihazır Harita Yazılımı

18.Madde Uygulaması Yazılımı

Kamulaştırma

Bina Bilgi Yönetimi (3 Boyutlu Bina Uygulaması)

E-Plan Uygulaması

Plan CBS Uygulaması

Mobil Arazi Yazılımı

• Konumsal veriler bulutta depolanmaktadır ve veri iletiminin güvenliğinden bulut sağlayıcıları sorumludur. Coğrafi bilgiler genellikle gizli olabilmektedir. Çünkü veri sızıntıları meydana gelmesi durumunda risk ve güven krizi oluşturmaktadır.
• Gizlilik konusu önemli bir sorundur. Kullanıcıların kişisel verileri ulusal sınırların ötesinde bir sanal veri merkezinde saklanmış olabilmektedir. Bu durumda veri gizliliğinin korunması farklı yasal sistemlerin ihtilafı ile karşı karşıya kalabilmektedir.
• Bulut bilişim düzenlemeleri için standartlar henüz tamamlanmamış durumdadır. Bu nedenle teknoloji, hizmet özelleştirmesi, fiyat ve diğer hususlarla ilgili düzenlemelerin yapılması CBS endüstrisi tarafından merakla beklenmektedir.
• Uzun vadeli uygulanabilirlik de dikkate alınması gereken başlıklardan biridir. Buluta koyduğunuz konumsal verilerin, bulut bilişim sağlayıcısı iflas etse veya büyük bir şirket tarafından satın alınıp yutulursa bile asla geçersiz olmayacağından emin olmak gereklidir.

CBS’nin afet yönetim sistemi ile ilgili çalışmalarda kullanılmasının üstünlükleri şunlardır:

• Etkin bir veri paylaşım aracı olması
• Güncellenebilmesi
• Hızlı veri analizleri yapabilmesi ve kolay çözümler sunabilmesi
• Çok yönlü görselleştirme imkânı sunması

• Web CBS, öğrencilere coğrafya, yer bilimi, matematik, biyoloji, kimya vb. ile ilgili zor kavramları öğretirken çok yardımcı olabilecek veri görselleştirmeyi içerir.
• Web CBS demografik, coğrafi ve jeolojik çalışmalarda kullanılabilir.
• Web CBS haritalamayı içerdiğinden, öğretmenler bunu öğrencilerin haritaları düzgün bir şekilde nasıl okuyacaklarını öğrenmelerine yardımcı olmak için kullanabilir.
• Web CBS haritaları, her dakika değişebilen büyük verilere dayanmaktadır. Web CBS’yi STEM sınıflarına dahil etmek, öğrencilerin geleceğin mühendisleri için araçsal bir beceri olan dinamik içeriği nasıl yorumlayacaklarını öğrenmelerine yardımcı olacaktır.
• Veriler genellikle teknoloji ve mühendislikte planlama amacıyla kullanılır. Web CBS’yi STEM derslerine dahil etmek, öğrencilerin kalıpları, verileri planlamaya nasıl dahil edeceklerini öğrenmelerine yardımcı olacaktır.

Web CBS sağlık alanında aktif kullanılan bir uygulamadır. Özellikle bunun en güzel örnekleri COVID-19 sürecinde görülmüştür. Ülkemizde “Hayat Eve Sığar” uygulaması ve Sağlık Bakanlığının Covid-19 Bilgilendirme Platformu, dünyada ise Dünya Sağlık Örgütünün (DSÖ) “WHO Coronavirus (COVID-19) Dashboard” isimli uygulaması vatandaşlar tarafından yakından takip edilmiştir.

Ülkemizde Sağlık Bakanlığı tarafından Mekânsal İş Zekâsı (MİZ) ve Çevre Sağlığı Bilgi Sistemine bağlı çalışan Su Kalite Sistemi adıyla iki farklı uygulama kullanılmaktadır.

Atlas Basic, tüm coğrafi veri servislerini bir arada gösterebilen açık kaynak kodlu bir web uygulaması olup standart yapıda servis sunabilen tüm açık kaynaklı ve ticari CBS sunucuları ile uyumlu olarak çalışabilen bir yazılımdır.

Atlas uygulamasının genel kullanımı dört ana başlık altında toplanabilir. Bunlar:

• Harita Ekranı
• Giriş Ekranı
• Araçlar
• Veri Setleri ve Katmanlardır.

Atlas Basic uygulaması iki farklı yetki türünde kullanılabilmektedir. Bunlar açık veri erişim kullanıcısı ve yetkilendirilmiş kullanıcıdır.

Atlas Basic uygulamasında da belirli birtakım araçlar bulunmaktadır. Bu araçlar yardımıyla TKGM parsel sorgulama, sunum hazırlama, haritayı paylaşma ve yazdırma, CBSGM diğer hizmetlere ulaşma, Atlas hakkında bilgi alma, haritada gezinme, konum bulma, harita split modu ile ekranı bölme, mesafe ölçümü, harita çizim araçlarını kullanma ve kıble yönü belirleme işlemleri yapılabilmektedir.

TKGM sorgulama ile il, ilçe, mahalle, ada, parsel bilgileri girilerek parsel sorgulaması yapılmaktadır.

Açık veri erişim kullanıcısı herkese açık bir yetki türüdür ve yetkilendirilmiş kullanıcıdan daha az veri setine ulaşabilmektedir.

Şehir kameralarının görüntülenmesi, Türkiye çölleşme modeli ve hassasiyet haritası, meteoroloji durum haritası, AFAD acil durum toplanma alanları Atlas uygulamasına örnek olarak verilebilir.