Ana Çizgileriyle Cumhuriyet Dönemi (1920-2000) Türk Şiiri: Kuramsal Sorunlar/Temalar ve Temsilciler/Anlayışlar Bağlamında Genel Bir Çerçeve

Söz sanatlarının, anlam sanatlarının, sanatlar arası etkileşimin tümünü reddeder. Dünyanın değiştiğini, artık aristokrasinin egemenliğinin sona erdiğini, insanların romantizmin aldatıcılığından hayatın gerçek yüzüne geçtiğini; dolayısıyla kendilerine kadar gelen şiirin artık insanlara vereceği hiçbir şeyin kalmadığını düşünür. Öyleyse gelenek yıkılmalı ve yeni şiir kurulmalıdır. İtirazlara dikkat edildiğinde, Garip şiirinin sadece söz ve anlam sanatlarını değil, kendisine kadar gelen şiirin arka planın oluşturan bilgi kuramını ve kültür ortamını da reddettiği görülür.

Modern poetik algıların yanı sıra geleneksel olanla da bağ kurmak ister. Bu amaçla halk kahramanlarına, halk hikâyelerine yönelir. Bu yönelmenin en derli toplu örneklerinden biri kerem ile Aslı hikâyesidir.

Türk Şiirinin kendi seyri içinde mitolojiyle daima ilişkisi vardır. Farisi, Arabi, Yunani ve Türki mitolojiler, Osmanlı şiirinin en önemli kaynaklarındandır. Osmanlı şiirinin mitolojik kişiler, nesneler ve öyküler bakımından asıl kaynağının Firdevsi’nin Şehname’si ve Taberi’nin Tarihi’l-Ümem ve’L-Mülük adlı eserlerinde olduğu belirtilir. Yunan mitolojisi doğrudan Osmanlı’nın şiirinin kaynağı değildir ama Osmanlı entelektüeli Eflatun’dan, Aristo’dan, Calinus’tan, Bukrat’tan haberdardır. Cumhuriyet Dönemi şiirinde de şiir ve mitoloji etrafında tartışmalar olmuş, şiir ve mitoloji ilişkisinin nitelikleri üzerinde durulmuştur. Yahya Kemal Beyatlı’ya göre estetiğin ve şiir lisanının mihrakı İran değil Yunan olmalıdır. Hasan İzzettin Dinamo Anadolu şiirlerinde Yunan mitolojisine ait arka plan kullanır.

Necip Fazıl Kısakürek, Ahmet Handi Tanpınar, Cahit Sıtkı Tarancı, Ahmet Kutsi Tecer

Nazım Hikmet, Hasan İzzettin Dinamo, Rıfat Ilgaz

Ahmet Haşim

Yahya Kemal Beyatlı

Nazım Hikmet

Şiirlerinin Baudelaire, Mallarme, Valery kolundan geldiğini; bu estetiği veya şiir anlayışını “rüya kelimesi ve “şuurla çalışma” fikirleri etrafında toplamak mümkündür. Tanpınar için şiir, uyku ile uyanıklık arasında şuurlu sezişten doğar. Aslında bu seziş de bir rüya halidir: “Uyanık bir gayret ve çalışma ile kurulan bir rüya”.

Atilla İlhan’ın şiirlerinin yapısında iki öğe oldukça önemlidir: İmge ve müzik. “şiirin kelimelerle değil, imgelerle yazıldığını bilen şairler için kelime, diyalektik bir ilişki yumağıdır. Kelimenin önemi, imgenin somutlaşmasında oynayacağı role göre değişir. Bu rolü belirleyen ise kelimenin çağrışım yükü, anlam boyutları ve imgeyle olan diyalektik bağlantısıdır.

İlhan Berk

Nazım Hikmet

İnsan, tabiat, masal, efsane gibi kavramlardır.

Orhan Seyfi Orhon, Enis Behiç Koryürek, Yusuf Ziya Ortaç, Halit Fahri Ozansoy, Faruk Nafız Çamlıbel, Necmettin Halil Onan, Şükufe Nihal Başar, Halide Nusret Zorlutuna, Ahmet Kutsi Tecer, Behçet Kemal Çağlar

Nazım Hikmet

Orhan veli

Necip Fazıl Kısakürek, Ziya Osman Saba, Arif Nihat Asya, Sezai Karakoç

Faruk Nafiz

Ahmet Oktay, 1940’ların küçük adamının, küçük üreticiler, marjinaller arasında bir şair-avare olarak dolaştığını; 1950’lerin küçük adamının ise büyük şehirde, metropolün cangılında, insanlıktan umudunu kesme noktasına gelen bir melankolik gibi göründüğünü; yalnız, küskün ve umarsız olarak dolaştığını söyler.

Asaf Halet Çelebi