Ünite Sınavı Soruları

Şiir yazmaya 1936 yılında başlar ve ilk şiirleri İli gazetesinde Lutun mahlasıyla çıkar. İlk edebî faaliyetleri, 1937’deki Çin-Japon savaşına rastlar. Bu yıllarda Ḫelḳimge “Halkıma”, Bu Mėniŋ Yaş Gunçe Gülüm Ėçilatti “Bu Benim Genç Gonca Gülüm Açılırdı”, Biz Şincan Oġul Ḳizliri “Biz Şincan Oğul Kızları”, Küreş “Mücadele”, Küreş Dolḳunliri “Mücadele Dalgaları” vb. şiirleri Şincan gazetesinde Edebiyat Gülzari başlığı altında kendisini göstermiştir. Şair, edebî kişiliğini ve şiir tekniğini Çağatay edebiyatının zengin lirizmi ve dünya edebiyatından almış; bunu gelenekle birleştirmiştir. Halkının cehaletten ve esaretten kurtulması için yazmış olduğu şiirler, makaleler ve sahne eserleriyle yetinmemiş; hürriyet mücadelesini, 1944’te İli, Altay, Tarbagatay’daki Uygur çiftçilerinin Çin hükûmetine karşı başlatmış olduğu Üç Vilayet İnkilabı’na bizzat katılarak devam ettirmiştir. 1944’te Aksu’daki Çin hapishanesinde öldürülmüştür. Bu şair kimdir?

Uygurlar Arap esaslı Uygur alfabesini hangi yılda kabul etmişlerdir?

Aşağıdakilerden hangisi XX. yüzyıl Uygur edebiyatının önde gelenlerinden biri değildir?

I.Bir Tal Papiros
II.Örük Gülligen Çağda
III. Mayimhan

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Ziya Semediy'in romanları arasında yer alır?

Müşterek Orta Asya Türkçesi olan Çağatay Türkçesi, kaçlı yıllara kadar Uygur Türkleri tarafından yazı dili olarak kullanılmıştır?

Abdürrehim Ötkür, aşağıdaki hangi ayaklanma sonucunda 1944'te hapse atılmıştır?

I. Guma

II. Tarım

III. Dönkotan

IV. Miren

Yukarıdaki ağızlardan hangisi ya da hangileri Doğu Türkistan Uygurların kullandığı Lopnor ağız grubu içinde yer alır?

Kültür devrimi döneminde Türkistan şairleri tarafından gelenek hâline getirilen “temsilî ifade tarzında" esareti temsil eden tema genelde hangisidir?

Yazar, Mayimhan romanında Uygur halkının kahraman kızı Mayimhan tipini, 1930’lu yıllarda ilk defa Kumul’da başlayıp daha sonra bütün Doğu Türkistan’a yayılan bağımsızlık hareketinin öncüsü Hocaniyaz Hacı ile özdeşleştirir. Yazar, eserinde tarihî olaylara bağlı kalır; ancak, onları basit bir naturalizmle ya da olayı tasvirden ibaret bir şekilde yazmaz. Roman, ayaklananların yenilgiye uğraması ve Mayimhan’ın ölüm cezasına çarptırılması ile son bulmasına rağmen okuyucu, karamsarlığa kapılmaz. Aksine, halkın hiçbir zaman teslim olmayacağı ve hürriyet için daima mücadele edeceği inancıyla güçlenir. Yazar ve aynı zamanda da tecrübeli bir devlet adamı olan bu kişi kimdir?

İlk şiirleri halk şiiri tarzındadır. Kâşgar’a gittikten sonra tanıştığı aydın kişilerin yardımıyla dönemin meşhur bilim merkezi olan Hanliḳ Medris’e (Han Medresesi) girer. Burada klasik Uygur edebiyatı, Arapça ve Farsça, Arap ve Fars edebiyatını öğrenir; ayrıca, felsefe, tarih, mantık ilimleriyle de uğraşır. Klasik Uygur şiirinin etkisinde kalmış; geleneksel ile modernin sentezinde oldukça başarılı olmuştur. Dönemin diğer şairleri gibi özellikle vatanseverlik, millî birlik ve beraberliği vurgulayan şiirler yazmıştır. Bu şair kimdir?

Uygur Türkleri, Çağatay Türkçesinden sonra hangi ağzı yazı dili olarak kullanmışlardır?

Ehmed Ziyai'nin ilk şiiri hangi gazetede yayınlanmıştır?

İlk şiirleri halk şiiri tarzındadır. Kâşgar’a gittikten sonra tanıştığı aydın kişilerin yardımıyla dönemin meşhur bilim merkezi olan Hanliḳ Medris’e (Han Medresesi) girer. Burada klasik Uygur edebiyatı, Arapça ve Farsça, Arap ve Fars edebiyatını öğrenir; ayrıca, felsefe, tarih, mantık ilimleriyle de uğraşır. Klasik Uygur şiirinin etkisinde kalmış; geleneksel ile modernin sentezinde oldukça başarılı olmuştur. Dönemin diğer şairleri gibi özellikle vatanseverlik, millî birlik ve beraberliği vurgulayan şiirler yazmıştır. Bu şair kimdir?

Uygur alfabesi daha çok hangi yazıdan geliştirilmiştir?

Eserleri ders kitaplarında da yer almış ve bazı eserleri Japonca ile birlikte Özbekçe, Kırgızca ve Kazakçaya da çevrilmiştir. Şair, Kutadgu Bilig, Divânu Lûgati’t-Türk ve Kısâsü’l-enbiyâ gibi tarihî eserleri komisyonla birlikte Yeni Uygur Türkçesine aktarmıştır. Eserleri; şiir kitapları, romanlar, tiyatro eserleri, makaleler ve çevirilerden oluşmaktadır. Tarim Boylari ve Ömür Menzilliri şiir kitaplarıdır. Keşker Kėçisi iki kez yayımlanmış bir destandır. İz ve Oyġanġan Zėmin romanlarıdır. Bir tiyatro eseri olan Tamçe Kandin Milyon Çeçekler bir perdelik eserdir ve 1942’de yazılmıştır. Aynı yıl tiyatro eseri dalında ödül almıştır. 1942’de Eğitim Fakültesini bitirip ve eğitim/kültür işleriyle ilgilenmeye başlayan sonrasında öğretmenlik mesleğini daha sonra da gazetecilik mesleğini yapan bu kişi kimdir?

"Arapça ve Farsça öğrendikten sonra 1916 yılında dedesi ile birlikte Rusya’ya giderek Semey şehrinde Rusça öğrenir. Ülkesine döndükten sonra Çince ile ilgilenir. Turpan şehrinde, Çince eğitim veren bir okulda Çince öğrenir. Burada Çince klasik romanlar okur ve Çinli yazarların eserleriyle tanışır. Rusya’da bulunduğu sırada bütün Orta Asya’ya yayılmış olan “Ceditçilik” hareketinden etkilenir."

Yukarda sözü edilen şair kimdir?

1930’lu yıllara kadar Uygur Türkleri tarafından yazı dili olarak hangisi kullanılmıştır?