Deneme Sınavı Soruları

Konusunu sanat ve edebiyattan alan denemeler : Nurullah Ataç - Günlerin Getirdiği 

Şehir konulu denemeler : Ahmet Hamdi Tanpınar -  Beş Şehir 

Sosyal, siyasi, dini konulu denemeler: İsmet Özel - Üç Mesele 

Psikoloji-felsefe konulu denemeler: Suna Tanaltay - Yaşam Nehri

Karışık konulu denemeler:  Nurettin Topçu - Var Olmak

Makale

Fıkra

Deneme

Söyleşi

Eleştiri

Başlangıç tarihi ile ilgili kesin bilgiye ulaşmak zordur.

İlk örnekler Dede Korkut Hikayeleri’dir.

Yenisey ve Orhun Yazıtları yazılı edebiyat dönemi ilk örnekleridir.

Orhun Yazıtları sade ve açık bir dille yazılmıştır.

Uygur Dönemi nesri Maniheizm ve Budizm çerçevesinde şekillenmiştir.

Ağırlıklı olarak şiirin etkisindedir ve şiir unsurları taşır.

Gelişmiş bir nesir edebiyatı vardır.

Halk hikâyeleri şiir biçiminde yazılır.

Didaktik ve ahlaki metinler  nesir biçiminde yazılır.

Nesre edebi bir kıymet verilir.

Sanat hayatı müddetince hep aynı hikâye anlayışına bağlı kalmıştır.

Süsten ve yapmacıklıktan uzak durmuş, konuşur gibi yazmıştır. 

Hikâyelerinde büyük ölçüde “küçük insan”ların hikâyesini anlatmıştır.

Hikâyelerinde “Sevmek, bir insanı sevmekle başlar her şey” ilkesine bağlı kalmıştır.

Hikâyelerinin temel kahramanlarından biri olmuştur.

Okuma dili

Konuşma dili

Edebiyat dili

Günlük dil

Yazı dili

nesir

manzum

inşâ

mensur

mensure

I- Hürriyet

II- Cumhuriyet

III - Vakit

IV - Tercüman-ı Ahval

V- Tanin

İnşâ

Münşî

Nâsir

Destan

Manzum

Gazetelerin kültür hayatımıza çok geç girişi ve yazıların sansürlenmesi.

Türkçenin söz hazinesinin  kültür dili diye anılan Fransızca, İngilizce gibi dillere nazaran  dar oluşu.

Eski Türk edebiyatında zengin bir düzyazı çeşidinin bu­lunmaması ve  şiirselliğin ön plan­da olması.

Araştırmacıların, sosyal bilimler çerçevesindeki makaleleri kitap haline getirme eğilimleri.

Özel bilimsel alanlardaki dergi makalelerine ağırlık verilmesi.

Dil karmaşık ve ağdalıdır.

Günlük konuşma dilinden kaçınılır.

Uzun cümleler kurulur.

Yazar, sorulu cevaplı cümlelerle konuşuyormuş hissi uyandırır.

Kitap yazılarıdır.

Gazete ve dergi yazılarıdır.

Günlük  konuşma  dili  kullanılır.  Kurallı,  sıralı,  devrik cümleler gerekli zamanlarda, birbiriyle uyum içinde yer alır.

Uzun cümleler kurulur.

Dil açık, sade ve durudur. Bu nedenle her yaştan ve her eğitim düzeyinden insan okuyup anlayabilir.

Yazar, sorulu cevaplı cümlelerle konuşuyormuş hissi verir.

Sohbette samimi bir üslup kullanılırken makalede ağırbaşlı bir üslup benimsenir.

Makalede bir konu hakkında derinlemesine bilgi verilirken sohbette böyle bir kaygı yoktur.

Makalede yazar düşüncelerini kanıtlamaya çalışırken sohbette kanıt gereksinimi yoktur.

Makalede daha resmi ve ciddi bir yazım tarzı benimsenirken sohbette mizahtan yararlanılır.

Makalede bilimsel konular ele alınırken sohbette daha günlük meseleler odak noktasıdır.

Falih Rıfkı Atay

Nurullah Ataç

Yahya Kemal Beyatlı

Hasan Ali Yücel

Cenap Şehabettin

Orhan Veli Kanık

Attila İlhan

Sait Faik Abasıyanık

Faruk Nafiz Çamlıbel

Rıfat Ilgaz

Bilimsel nesir, açık, yalındır.

İçerdiği bilgiyi açıklayıcı ve öğretici nitelik taşır.

Kelimeler bütünüyle yan ve mecaz anlamlarında kullanır.

Amacı, işaret edenle edilen arasında tam bir uygunluk kurmaktır.

Eğitici/öğretici nesirdeki asıl amaç da öncelikle anlaşılır olmaktır.

Üslup bakımından denemeler

İçerik bakımından denemeler

İnformal  Deneme

Formal Deneme

Resmî Deneme

Sanat hayatı müddetince hep aynı hikâye anlayışına bağlı kalmıştır.

Süsten ve yapmacıklıktan uzak durmuş, konuşur gibi yazmıştır. 

Hikâyelerinde büyük ölçüde “küçük insan”ların hikâyesini anlatmıştır.

Hikâyelerinde “Sevmek, bir insanı sevmekle başlar her şey” ilkesine bağlı kalmıştır.

Hikâyelerinin temel kahramanlarından biri olmuştur.

Deneme 

Röportaj

Fıkra

Makale

Roman

Tercüman-ı Ahval

Ceride-i Havadis

Tercüman-ı Hakîkat

Hürriyet

Hâkimiyet-i Milliye