20. Yüzyıl Türk Edebiyatında Tezkire Geleneği

Faik Reşat 'ın Eslaf adlı eserini tezkire olarak adlandırsa da alfabetik sıraya uymadan şairleri bir araya getirdiği için bu eser tezkire geleneğinden ayrılmıştır. 

Nail Tuman'ın Tuhfe-i Nailî adlı eserinde şuara tezkireleri başta olmak üzere, 75 kaynak eserdeki bilgileri taranmış, şairlerin biyografilerini alfabetik sıra ile ve sistematik olarak özetlenmiştir.

Faik Reşat 20.Yüzyılın Türk edebiyatında Faik mahlasıyla tanınmıştır.

Faik Reşat'ın Altı hâl tercümesinden ibaret olan, Eslaf ’ı devam ettiren son kısım olarak sayılan ve tefrika şeklinde yayınlanan eserin ismi Teracim-i Ahval-i Meşahir'dir. 

FaFaik Reşat’ın Namık Kemal ile tanışmasına vesile olan edebî hadise ile aralarındaki mektuplaşmaları ve kendisinin ona dair hatıralarını anlatan eser onun Kemal ile Muharebemiz eseridir. 

Talim-i Kitabet, İmla ve Galatat (Rehber-i İmla) adlı eserin yazarı Faik Reşat'tır. 

Faik Reşat'ın Nümune-i Şiir ve İnşa adlı eseri yazı yazma sanatı ve şiir hakkında teknik bilgiler vermektedir. 

Faik Reşat'ın Fenn-i İnşa adlı eserinde mektup örnekleriyle ifadede dikkat edilmesi gereken hususlar gösterilmiştir.

Mehmet Siraceddin’in yazdığı tek eserin ismi Mecma-ı Şuara ve Tezkire-i Üdeba'dır. 

Mehmet Siraceddin Hammer’in “Cami-i Mehasin fi-Terâacim-i Şuara-yı Devlet-i Âl-i Osman” adlı eserini eksiklerini tamamlamak ve yanlışlarını düzeltmek suretiyle tercüme etmiştir.

Mehmet Siraceddin'in Mecma-ı Şuara ve Tezkire-i Üdeba adlı eserinin Hammer’in “Cami-i Mehasin fi-Terâacim-i Şuara-yı Devlet-i Âl-i Osman” adlı eseriyle ortak özellikleri şairlerin biyografik bilgilerinin kronolojik sıralamada verilmesidir. 

Diyarbakır'da doğan, ama Mardin'e taşınan ve 1875’te telgrafçılık kurslarına katılan 20. Yüzyılın Türk Edebiyatının yazarı Ali Emirî'dir. 

Ali Emirî Efendi hayatı boyunca toplamış olduğu paha biçilmez değerde olan kitaplarını, Fatih’te kendi kurduğu Millet Kütüphanesi’ne bağışladı. 

Ali Emirî'nin Cevahirü’l-müluk adlı eseri başta devrin sultanı Abdülhamit’e olmak üzere, Osmanlı padişahlarına yazılmış övgüler ile Osmanlı padişahlarının, bazı şehzadelerin Türkçe, Arapça ve Farsça bazı şiirlerini ve tarihlerden örnekleri içermektedir.

I. Dünya Savaşı’ndan sonra İbnülemin Mahmut Kemal İnal'ın evi işgal edilerek değerli yazma ve basma eserleri tahrip edildi, yakıldı, alındı ve satıldı.

İbnülemin Mahmut Kemal İnal'ın Tarihçe-i Evkaf ve Teracim-i Ahval-i Nüzzar adlı eseri Evkaf nezareti ve nazırları hakkında bir çalışmadır.

İbnülemin Mahmut Kemal İnal'ın 1785’ten bu yana yetişen musiki ustalarının hayatı ve eserlerini anlatan eser Hoş Sada'dır. 

Asıl adı Kemalüş-şuara olan Son Asır Türk şairleri, Osmanlı şuara tezkireciliğinin son örneğidir.

Nail Tuman'ın İstanbul Kütüphaneleri Türkçe Hamseler Katalogu adlı eseri İstanbul kütüphanelerinde bulunan ve beş mesneviden oluşan hamselerin el yazmalarını tanıtan bir eserdir. 

Nail Tuman Tuhfe-i Nailî adlı eserinde şairlerin biyografilerini verirken onların ad, lakap ve mahlaslarını, meslek ve görevlerini, eserlerini, doğum ve ölüm tarihleri ile yerlerini belirtmeye özen göstermiş, bu konuda çelişen bilgilere dikkat çekmiş, doğru olanı kaydetmiştir.