Sayısal Görüntüleme ve Tarayıcılar

Sayısal makinelerin görüntüleme ya da çekim işlemi kabaca dört aşamada gerçekleşen bir süreçtir. Bu sürecin ilk aşamasında görüntünün ışık etkisi ile odaklanıp algılayıcı yüzeye iletilmesi yer almaktadır. İkinci aşama algılayıcının gelen bilgileri algılayıp elektrik sinyaline dönüştürmesidir. Üçüncü aşama elektrik sinyallerinin işlemden geçirilmesi ve sayısal veriye dönüştürülmesi ile gerçekleşir. Dördüncü ve son aşama ise sayısal veriye dönüştürülerek fotoğraf diye tanımlayabileceğimiz dosyanın hafıza kartına aktarılması ve kaydedilmesi olarak tanımlanabilir. Bu işlem süreci sayısal fotoğraf makinelerinin hepsinde benzer şekilde gerçekleşir.

Yarık Tarama (Slit Scan Photography): Yarık tarama fotoğraf tekniği, içine yarık kesilmiş olan hareketli bir sürgünün fotoğraf makinesi ile fotoğraflanacak konu arasına yerleştirildiği fotografik ve sinematografik bir işlem olarak tanımlanabilir. Fotoğraf çekiminde kullanıldığında oluşturduğu net olmayan ve deforme olmuş görüntüler sayesinde
gerçeküstü imge düzenlemeleri elde edilebilmektedir. Yarık tarama fotoğrafçılığı için standart DSLR makinelerle yapılmış dönüştürmeler de beklenen sonuçları vermektedir. 

Stanford Frankencamera: Stanford Üniversitesinden bir grup araştırmacının geliştirdiği bu deneysel çalışmada hem gerçek zamanlı (real time) HDR hem de çekim sonrası netleme yapabilme olanağı sağlayan ve “açık kaynak kamera platformu” olarak tanımlanan bu araç, Linux işletim sistemi ile kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Deneysel çalışma sonucu üretilmiş olmasından kaynaklanan çirkin görüntüsü nedeniyle de korku filmi Frankeştayn’a atıfla “Frankencamera” olarak adlandırıldığı belirtilmektedir.

Rangefinder: Yapısında ayna yer almadığı için refleks sisteme sahip olmayan fotoğraf makinesi türüdür. Rangefinder sistemde, objektif içinden geçen görüntü doğrudan film ya da algılayıcı üzerine düşmektedir; görüntünün izlenmesi ise bakaç adı verilen bir pencere aracılığı ile gerçekleşir.

Gimbal: Kelime anlamı ‘dengeleme halkası’ ya da ‘Yalpa’ anlamına gelir. Gimbal adı verilen ürünler ise üzerinde motor bulunan ve titreşimi engelleme ya da yok etmeyi hedefleyen cihazlardır. Üzerlerine
yerleştirilen fotoğraf ve video kaydı yapabilen cihazlardaki taşımadan kaynaklanan sarsıntıyı minimize etmeye yarayan bu cihazların temel mantığı titreşim yönünün aksine hareket sağlamalarıdır.

DSLR (Digital Single Lens Refleks) kavramı, sayısal fotoğraf makinesinin tek objektifli ve yansıtmalı bir makine olduğuna işaret etmektedir. Kavramda yer alan “Refleks” sözcüğü ise makine gövdesine yerleştirilen aynanın görüntüyü bakaca yansıtma özelliğini vurgular. Bu yansıtma, fotoğrafçının çekim yapacağı çerçeveyi doğrudan görmesini sağlar. 

Yarı profesyonel olarak tanımladığımız DSLR makineleri profesyonel olanlardan ayıran en temel özellikler, makinenin temel çekim olanakları,
kullanılan yazılım ve algılayıcı boyutları olarak sıralanabilir.

DSLR fotoğraf makinelerinde yer alan ayna sayesinde görüntü hem ayna üzerine hem de algılayıcı üzerine düşer. 45 derece açı ile gövde içerisine
yerleştirilen ayna, üzerine düşen görüntüyü hemen üzerinde bulunan netleme ekranına yansıtırken netleme ekranından geçen görüntü pentaprizma aracılığı ile bakaca ulaştırılır; bu süreçte objektiften geçen görüntü, fotoğrafçı tarafından eş zamanlı olarak görülebilir hâle gelmektedir.

Yüksek Gürültü: Film görüntülerinde “grenlilik” ya da “kumluluk” olarak tanımlanan görüntü yapısal özelliği, sayısal  teknolojide gürültü olarak karşılık bulmaktadır. Sayısal görüntülerde yüksek gürültü düzeyi ile film yapısındaki “iri kumluluk” ya da “iri gren” aynı anlamdadır

Standart çözünürlük (SD): SD formatı 720 x 576 pikseldir ve daha çok basit fotoğraf makinelerinde kullanılmıştır. Standart çözünürlüğü aslında,
düşük çözünürlük olarak tanımlamak da yanlış olmayacaktır.

Yüksek çözünürlük (HD): Full HD video kameralar SD modellerine göre daha kaliteli görüntü kaydederler. 1920 x 1080 piksel çözünürlük içeren
Full HD TV yayınlarında kullanılan formatlardan biridir.

4K Formatı (UHD): 4K formatının Full HD’den dört kat fazla çözünürlük sunduğu belirtilmektedir. 3840 x 2160 piksel çözünürlük sayesinde etkileyici ve doygun renkler ve kontrast elde edilebilmektedir.

“Webinar”: İnternet aracılığıyla yapılan konferans, toplantı ve seminer gibi etkinliklere verilen isim.

Ağ ve güvenlik kameralarının yanı sıra gece görüş kameralarının sanatsal amaçlarla fotoğrafçılık ve sergi amaçlı kullanımı ile ilgili örneklerle karşılaşmak da mümkündür. Bu alanda yapılan çalışmalar içinde en çok öne çıkan örneklerden biri Alman fotoğraf sanatçısı Thomas Ruff tarafından gerçekleştirilmiş olan “Nacht” (Gece) adı verilen çalışmalardır. Ruff, gece görüş kameralarının ortaya koyduğu görüntü biçim ve kalitesini farklı bir gözle değerlendirerek bir estetik oluşturmuş ve çalışmalarından oluşan sergiyi yapmıştır.

Algılayıcıların temel işlevi, objektiften geçen ışığı işlemden geçirerek sayısallaştırması, elektrik sinyallerine dönüştürmesi ve bu verilerin pikseller hâlinde hafıza kartına aktarılması olarak özetlenebilir.

Fotoğraf makinelerinde genellikle, her ikisi de silikon esaslı olan CCD ve CMOS algılayıcılar kullanılmakla beraber, Sigma markasının kullandığı 3
katlı bir algılayıcı tipi olan ve “X3 Foveon” adı verilen algılayıcı da bir dönem yeni bir teknoloji ile sektördeki yerini almıştır.

Full frame: Sayısal fotoğraf makinelerinin algılayıcı boyutları makine türüne göre farklılık göstermektedir. 35 mm film görüntü boyutu 24X36 mm ile aynı büyüklüğe sahip algılayıcılar “Full frame” yani tam çerçeve olarak tanımlanırlar.

Film (transparan) ya da basılmış (opak) görüntüler iki farklı yöntemle sayısallaştırılabilirler. Bunlardan biri, farklı araç ve yöntemler kullanılarak film ya da görüntünün makine ile fotoğrafının çekilmesidir. İkinci yöntem ise uygun parçalar kullanılarak yapılan tarama işlemi ile görüntülerin sayısallaştırılmasıdır.

Tamburlu tarayıcı ile yapılan tarama sırasında yağ ve benzeri dolgu malzemelerinin kullanımı, tarama sırasında bölgesel olarak gökkuşağı benzeri renklenmelere yol açan Newton halkalarının oluşumunu engellemektedir.

35 mm filmden 4x5 inch ya da daha büyük boyutlara kadar film ve baskıları tarayabilme özelliği olan tamburlu tarayıcılar, genellikle tarama hizmeti veren laboratuvarlar ya da büyük ölçekli matbaalar tarafından kullanılan yüksek yatırım gerektiren cihazlardır.