Baskı Süreci ve Aygıtları II

Dijital baskı, geleneksel sistemlerde kullanılan film ve kalıpların kullanımını ortadan kaldırarak baskı makinelerinin bilgisayarlara direk olarak bağlanmasını mümkün kılan bir sistemdir. Bu sayede kısa vadeli ve düşük tirajlı basım işleri üretiminde kolaylık sağlamıştır; basılacak işin içeriğinde değişken veri uygulaması olanaklı hâle gelmiştir. Benzeri birçok özellik sayesinde de dijital sistemlerin kullanımı hızla yaygınlaşmaya başlamıştır.

Dijital baskı sistemlerinin öne çıkan en büyük özelliği küçük hacimli işleri düşük maliyetle basabilmesidir. Bir diğer önemli özelliği de çok büyük boyutlardaki baskıları gerçekleştirebilmesidir. Bunların dışında dijital baskının, değişken veri üretebilme yeteneği, kolay güncellenebilme ve basma ile dağıtma yeteneği gibi birçok ek özelliği vardır.

Ofset, flekso, serigrafi ve tifdruk gibi baskı teknolojileri görüntüyü baskı altı malzemesine aktarmak için statik yani değiştirilemeyen sabit bir kalıba ihtiyaç duyarlar. Çoğunlukla baskı kalıbı olarak nitelendirilen ve kendi sabit maliyetini karşılamak için çok sayıda kopya baskısı gerektiren bu kalıbın üretilmesi genelde pahalıdır. Üretilen bu kalıp sadece o baskı görüntüsü için üretildiğinden başka bir baskı için ya da herhangi bir değişiklik durumunda tekrar kullanılması mümkün değildir.

Dijital baskının avantajları, hızlı üretim, kalıp ihtiyacı duymaması, işçilikten ve maliyetlerden tasarruf, kişiye özel değişken data basabilme olanağı, Baskı Süreci ve Aygıtları çok farklı yeni ürün çeşitliliği, yüksek renk yönetim desteği, farklı ve geniş renk evreni baskısı, çevre atık ve işçi sağlığı için geleneksel sistemlerden daha güvenli olmasını sayılabilir.

Dijital baskının dezavantajları , baskı boyutu ve hız, ekstra renk baskısının sınırlı olması, baskı altı malzemesindeki sınırlılıklar sayılabilir. Ayrıca zemin baskısındaki büyük alanların baskısında stabil renk dağılımının sağlanamaması, dalgalanmaların görülebilmesi, geniş alanlardaki degrade baskılarda renk geçişlerinin bozulabilmesi sayılabilir. Bu problemlerden kaçınabilmek için grafik tasarım aşamasında geniş zeminler ve degrade geçişler yerine fligran görseller kullanılabilir. Dijital baskının dezavantajlarından kaçınıp olanaklarından yararlanmak ve geleneksel baskının yararlı taraflarını da kullanabilmek için hibrit makineler geliştirilmiştir. Dijital baskının henüz çözülememiş sorunları bu şekilde giderilmiş ve ortaya daha kuvvetli üretim sistemleri çıkmıştır.

Dijital baskının sistemlerinde kullanılan temel olarak iki ana teknolojisi vardır. İlki sıvı mürekkebin baskı altı malzemesi üzerine püskürtülmesi yolu ile görüntünün oluşturulması, diğeri ise toner olarak adlandırılan plastik temelli partiküllerin elektrik şarjı yöntemiyle baskı altı malzemesine aktarılması ve baskının gerçekleştirilmesidir.

İnkjet teknolojisinde görüntünün oluşturulması, tanklardan gelen mürekkebin püskürtme işlemini sağlayan nozzle adı verilen ağızlardan damlacıklar hâlinde baskı altı malzemesi üzerine aktarılması sayesinde gerçekleştirilmektedir. Bu teknolojiye sahip yazıcılar, baskı yapabilmek için sıvı mürekkep kullanmaktadırlar. Kullanılan bu mürekkepler kullanım amaçlarına yani elde edilmek istenen ürüne göre boyarmaddedye ile pigment renklendiriciler kullanırlar.

Günümüzde yaygın olarak kullanılan İnkjet teknolojileri,   Continuous/Sürekli inkjet ve Drop-on Demand (DoD) inkjet olarak iki ana grup altında tanımlamak mümkündür.

En yaygın kullanım alanlarından biri endüstriyel reklamcılık ya da açık hava reklamcılığı diye adlandırılan geniş format yazıcıların kullanıldığı iç ve dış mekân poster, bina-araç giydirme gibi uygulamaların yapıldığı basım/reklam sektörüdür.

Geniş format İnkjet baskı cihazları , yüksek hızda baskı yapmamalarına karşın geniş boyutta baskı yapabilmeleri nedeniyle oldukça popüler olmuşlardır. Ayrıca kâğıt, kumaş, vinil benzeri yüzeylere baskı yapabildiğinden serigrafi yerine tercih edilmektedirler. Ayrıca “flatbed” yani düz yataklı modelleri değişik kalınlıkta fotoblok, ahşap benzeri yüzeylere baskı ve kesim yapabilmektedir. Bu özellikleri sayesinde endüstriyel reklamcıların kullandığı makineler olmuşlardır. Kesim özellikleri, karton ambalaj sektöründe örnek/maket hazırlamak amacı ile kullanılmaktadır.

UV dijital inkjet teknolojisi; UV ışıkla kuruyan/kürlenen mürekkeplerin kullanıldığı inkjet baskı makineleridir. Ultraviyole ışık sebebi ile ozon ortaya çıkmaktadır ve bu da insan sağlığı için zararlıdır. Doğru bir havalandırma ile sorunsuz çalışma ortamı yaratılabilir. Polietilen-PE polipropilen-PP polyester-PET, IML, metalik ile kendinden yapışkanlı etiketler gibi film ve sentetik baskı altı malzemelere baskı yapmaktadırlar.

Tirajlı üretim inkjet baskı cihazları: Geleneksel baskı sistemlerine rakip olarak geliştirilen bu makineler ağırlıklı olarak bobin kâğıda baskı yaparlar. Hızları kullandıkları baskı kafası ve mürekkebe göre 50-300 m/d arasındadır. Baskı boyutları bobin makinelerde en 25 ila 50 cm arasındadır. Tabaka baskı yapanlar ise genel olarak 35x50 cm ve 50x70 cm boyutlarındadırlar. Ancak son gelişmeler ile 70x100 cm’ye çıkılmıştır. Kalınlığı 12-400 mikron arasındaki baskı altı malzemelerine baskı yapabilmektedirler. Sıvı mürekkep kullandığından dolayı baskı kalitesi yüksektir

Lateks İnkjet Makineler:Temelde su bazlı olmasına rağmen, pigmentleri polimer reçinelerden yapılmıştır. Baskı sonrası yüksek ısı ile kurutulurken bu polimer reçineler eriyerek baskı altı malzemesine yapışır. Bu yönüyle, elektrofotografik baskı sistemi ile benzerlik göstermektedir. Yüksek dayanıklılığa sahiptir; bu nedenle iç mekân kullanımlarının yanı sıra dış mekân uygulamalarında da yaygın olarak kullanılmaktadırlar. Yüksek görüntü kalitesi ve çözünürlük sağlayabilen bir teknolojiye sahiptirler. Su bazlı yapısı sayesinde insan ve çevre sağlığı açısından tehlike oluşturmazlar. Bu da kullanım alanlarının genişlemesi konusunda etkili bir unsur olmaktadır.

Prova baskı adı verilir. Günümüzde yaygın olarak su bazlı inkjet yazıcılar tercih edilen prova çıkışlarıdır. Firmalar ofset, gravür, flekso baskı sistemlerinde üretime girmeden önce inkjet prova baskıları alarak renk onayı ve baskı rehberi amacı ile kullanılmaktadır.

Tonerli baskı sistemlerinde ,Manyetografi, İyonografi ve Elektrofotografi teknolojileri kullanılır. Günümüzde Manyetografi ve İyonografi teknolojisini kullanan makinelerin üretimi çok azalmıştır. Basım teknolojisi için günümüzün egemen teknolojisi Elektrofotografik baskı yöntemidir.

Elektrofotografik Dijital Baskı Sistemleridir.  Elektrofotografik baskı çoğunlukla tabaka kâğıt üzerine baskı yapan bir sistemdir Ağırlıklı olarak broşür, kitap, kartvizit, kullanım kitapçığı gibi son kullanıcıya yönelik dokümanların üretilmesi amacıyla kullanılmaktadırlar. Baskı boyutları geleneksel baskı sistemlerinin kullandığı normlardan farklı ve daha küçük boyut olarak 330x488 mm’dir. Elektrofotografik baskı sistemlerinin kalitelerinin gelişerek baskı sektörüne girmesiyle birlikte bazı özellikleri de sektörün ihtiyacına göre şekillenmeye başlamıştır. Günümüzde hâlâ 33x48 cm civarındaki boyutlar hâkimiyetini korusa da üretici firmaların “banner baskı” dedikleri 33x66 ile 33x106 cm boyutları arasında değişen kâğıda baskı yapması, mevcut makinelere eklenen bir kâğıt besleme ünitesi ve yazılımları ile mümkün hâle gelmiştir.

Sıvı tonerli elektrofotografik baskı makineleridir. Sistem elektrofotografik sistemle temelde aynı olmakla birlikte baskıyı oluşturan toner toz olarak değil bir sıvı içinde dispers edilerek kâğıda aktarılmaktadır. Toner parçacıkları konsantre bir biçimde sıvı içinde kartuşlarda baskı makinesine takılır. Bu sistem sayesinde kâğıt ve türevleri yanı sıra etiket ve ambalaj sektöründe kullanılan PP, PVC, PE türevi birçok malzemeye baskı yapılabilmektedir. Bobin baskısı yapılan modeller günümüzde yaygın şekilde, etiket üretimi için kullanılmaktadır.

Hibrit baskı sistemleri olarak adlandırılır. Hibrit baskı sistemleri adından da anlaşılacağı üzere içinde birden fazla baskı yöntemini birleştirmiş sistemlerdir. Dijital baskı sistemlerinden önce de ofset-flekso, flekso-serigrafi, gravür-flekso gibi hibrit baskı sistemleri bulunmaktaydı. Dijital baskının sektöre girmesi ile birlikte dijital ile hibrit makineler ortaya çıkmaya başladı. Ticari baskılar ve karton ambalaj için ofset-inkjet ya da ofsetelektrofotografik baskı makineleri üretildi. Günümüzde ise özellikle esnek ambalaj ve etiket sektörü için hibrit makine üretimi oldukça yaygınlaşmıştır.

Dijital baskıda görüntü stokastik yöntem ile oluşturulmaktadır. Bu yöntemde kullanılan tram noktalarının büyüklükleri sabittir. Tram sıklığı kavramı yoktur. Bunun yerine 10µ, 20µ, 25µ gibi bir tram noktası nın mikron cinsinden ifadesi vardır. FM tramlama olarak da adlandırılır. Bu yöntemde tram ton değerinin artışı, aynı büyüklükteki tram noktalarının birim alan içindeki sayısı ile alakalıdır. Örneğin açık tonlarda birim alan içindeki nokta sayısı çok az iken orta tonlarda birim alan içindeki nokta sayısı daha fazladır.

Dijital baskının gerek inkjet gerekse elektrofotografik sistemlerinin görüntü oluşturma işlemleri incelendiğinde, görüntü olan yerlere mürekkep ya da toner aktarımı için elektrik kullanıldığı görülmektedir. İnkjet sistemlerde mürekkep, elektrik sinyallerinin yazıcı kafada verdiği komutlar doğrultusunda, nozel/ağızlardan baskı altı malzemesine aktarılır. Görüntünün koyuluğuna bağlı olarak aktarılan mürekkep miktarı artar. FM/stokastik tram yöntemi ile büyüklüğü sabit noktacıklar görüntüyü oluşturmuş olur. Elektrofotografik yöntemde ise elektrik şarjına duyarlı drum, lazer tarafından elektrik ile yüklenir. Bu yükler “bitler” yani küçük noktacıklar şeklindedir. Toner parçacıkları, drum üzerindeki şarjlı noktalara yapışır, ardından da baskı altı malzemesine aktarılır. Burada da aslında görüntü ağırlıklı olarak FM/stokastik yöntemle oluşturulur