Sayısal Fotoğrafçılık Kavramları

Yıllar öncesinde fotoğraf adına büyük emeklerle üretilen teknolojiler,
bugün sayısal ve siber dönüşümle fotoğrafın mantığını da başka boyutlara taşımıştır. O dönemlerde fotoğraf kişileri özellikli kılan ve özel bir statüsü
olan bir mecra, hatta meslek iken bugün çocuktan, gence ve yaşlıya kadar herkes fotoğraf çekebiliyor, üretebiliyor. Kırsaldan kente, kentten uzaya, uzaydan makro dünyaya her yerde artık fotoğraf varlığını hissettiriyor. Multidisipliner alanlarla, sanatla ve bilimle neredeyse iç içe bir diyalog hâlindedir.

Bu değişim/dönüşüm sürecinde üretilen fotoğraf makineleri de kullanıcıların ihtiyaçlarına göre şekillenmiştir. Maliyetler de kullanıcılar için belirleyici
olmuştur. Yine siber teknolojiler fotoğraf makinesi içerisine entegre edilmesiyle birlikte fotoğraf ortamında da köklü değişiklikler yaşanmıştır.

Temel kavramlardan en önemlisi fotoğraf makinesinin temel işlevselliğini sağlayan pozlama kontrolünü ele geçirmek çok önemlidir.

Bu kapsamda P-S-A-M kadranı olarak adlandırdığımız kontrol menüleri fotoğraf çekim tekniklerini uygulamak için de çok önemlidir. (P) program, (S) enstantane öncelikli mod, (A) diyafram öncelikli mod ve (M) Manuel mod olarak adlandırılır.

Otomatik mod, çocuklar veya evcil hayvanlar gibi hızlı hareket eden konuların fotoğrafını çekerken idealdir.

Programlanmış otomatik pozlama olarak da adlandırılan bu mod, kamera üzerinde kontrol sağlamayan temel otomatik modlar ile ayarları
değiştirmeyi sağlayan gelişmiş modlar arasındaki boşluğu doldurur.

Yalnızca ışık seviyeleri yeterince parlak olduğunda “Program” modu, alan
derinliğini artırmak için daha küçük bir diyafram açıklığı seçerek, görüntünün daha fazla keskin görünmesini sağlayacaktır

Bu modda kullanıcıya enstantane hızını belirleme noktasında makine tarafından müdahale olanağı verilir. Diğer ifade ile kullanıcı enstantane hızını seçer ve kamera doğru pozlamayı verecek diyafram değerini kendisi belirler.

Açıklık veya Diyafram Önceliği Modu
(A veya AV)
Bu mod isminden de anlaşılacağı üzere diyafram açıklığı ile ilgili kontrol sağlamaktadır. Bu modda diyafram değerini seçmeye makine olanak
tanır ve ardından kameranız, doğru pozlamayı verecek enstantane hızını otomatik olarak belirler. Diyafram ayrıca alan derinliğini de etkiler; küçük
bir açıklık daha fazla geniş alan derinliği sunarken diyaframın geniş bir açıklık ile içeri ışık alması daha sığ bir alan derinliği yaratacaktır. Bu mod özellikle
alan derinliği ve anlam arasındaki ilişki bağlamında daha seri fotoğraf çekmek için tercih edilebilir. Örneğin, bir portre çekiminde alan derinliğinin az olmasını isteniyorsa bu modda diyaframı en fazla ışık girecek değere çekmek yetecektir.

Geniş alan derinliği, yakındaki nesnelerden uzak mesafelere kadar her şeyin keskin bir görüntüye sahip olması anlamına gelir. Geniş alan derinliği özellikle manzara fotoğrafları veya derinlik içinde daha fazla nesnenin net görünmesi istendiğinde yaratılır.

Sığ alan derinliği, daha az bir mesafede yaratılan alan derinliğidir ve örneğin yalnızca kameraya yakın nesnelerin keskin olduğu, daha uzaktaki nesnelerin ise odak dışı olduğu anlamına gelir.

Manuel modda fotoğrafçı bir araç kullanır gibi tüm kontrolün elinde olduğunu
hisseder. Fotoğrafın özellikle sanatsal ve deneysel süreçleri için en çok önerilen moddur. Makineyi ve çekilen fotoğrafı kişiselleştirme adına oldukça önemlidir.
Profesyonel ve ileri fotoğrafçılık için önemli bir adımdır.

Özetle Bulb modu, deklanşör düğmesini basılı tuttuğunuz sürece enstantaneyi açık tutmanızı sağlayan manuel bir moddur.

Kısacası doğru pozlama, diyafram açıklığı, enstantane hızı ve ISO’dan oluşan üç önemli faktörün basit bir kombinasyonudur.

Diyafram açıklığında olduğu gibi, deklanşör hızı “durak” adı verilen birimlerle ölçülür. Deklanşör hızının bir durak artırılması, ışığın sensöre çarpmasına izin verilen süreyi yarı yarıya azaltır. Tersine, deklanşör hızını bir durak düşürmek, deklanşörün iki kat daha fazla açık kalmasına izin vererek ışığın dijital sensöre girip çarpmasına izin verir.

ISO ne kadar yüksek ayarlanırsa, sensör ışığa o kadar duyarlıdır ve pozlama süresi o kadar kısadır. Her iki durumda da bu, diyafram açıklığı ve pozlama süresi ile kontrol edilebilir. Bu durumda yüksek ISO değerleri sanki bir avantaj gibi algılanmaktadır fakat bu yanlış bir algıdır. Çünkü ISO değerlerini yükseltmenin önemli bir dezavantajı vardır. Bu dezavantaj gürültü (noise) olarak da tanımlanan görüntü parazitidir. Fotoğrafınızın kalitesi, belirli bir ISO değerinden sonra keskin bir şekilde azalır ve görüntü parazitleri ortaya çıkar. Fotoğraf pikselleşir ve renkler daha az parlak olur

Pozlamanızı kontrol etmenize yardımcı olacak başka bir seçenek de poz telafisidir. Kameranın önünde ve hatta iyi bakıldığında vizörde poz telafisi göstergesi vardır. Gösterge ortada (0’da) bırakılırsa, kamera fotoğrafın ortalama orta parlaklıkta olması için yeterli ışığı alacaktır. Sola hareket ettirilirse (-1, -2), daha az ışık toplayacak ve fotoğraf daha koyu çıkacaktır. Sağa (+1, +2) hareket ettirilirse, fotoğraf orta parlaklıktan daha parlak hâle gelecektir

Manzara Modu: Pek çok kişinin fotoğraf çekmeye başlama nedeni manzara
fotoğraflarıdır. Bu mod geniş bir alan derinliği sağlamak için yüksek bir f-noktası
seçmeye çalışır. Diğer ifade ile diyaframdan az ışık alması için diyaframın değerini
yükseltir. Kompakt kameralar ayrıca odak mesafelerini uzaktaki nesnelere veya sonsuzluğa ayarlar

Kısa bir alan derinliği kullanarak dikkat dağıtıcı arka plan ve ön plandaki nesnelerin etkisini azaltmak mümkündür.

Renklerin merkezî bir çan üzerinde buluşması kontrastlığında dengelendiğinin göstergesidir. 

EXIF, “Exchangeable Image File” değiştirilebilir görüntü dosyası açılımı olan ve içerisinde fotoğrafın çekildiği tarih, yer, boyut, ekipman bilgilerine kadar ve hatta çekim ayarlarına kadar birçok bilgiyi barındıran bölümdür. Fotoğraf yarışmalarında bu bilgiler olmazsa olmazdır.

Görüntü Boyutu ve Kalitesi (Image Size and Quality): Pozlanacak olan fotoğrafın uluslararası kalite seçeneğini kullanıcının belirlemesini sağlar. Bu seçeneklerle dosya türü, boyutu ve kalitesi belirlenir. Dosya kayıt türleri ise; JPEG (joint photographic experts group-birleşik fotoğraf uzmanları grubu), TIFF (tagged image file format/etiketli görüntü dosya biçimi), RAW (fotoğrafları saklamaya ve daha detaylı işlemeye izin veren ham görüntü formatı) ya da RAW+JPEG olarak seçilebilir