Sayısal Fotoğrafçılıkta Stüdyo ve Donanımı

Fotoğraf çekimi için ışıktan yalıtılıp, fon, dekor ve yapay ışık kaynakları ile donatılarak özel olarak oluşturulmuş ya da dönüştürülmüş kapalı
mekânlara “fotoğraf stüdyosu”, bu mekânlarda çekilen fotoğraflara “stüdyo fotoğrafı”, fotoğraf uygulamalarına da “stüdyo fotoğrafçılığı” denilmektedir.

Fotoğraf, üç boyutlu nesneleri iki boyuta indirgeyen görsel bir anlatım aracıdır. İki boyutlu bir görselin, izleyicinin zihninde üç boyutlu olarak yeniden oluşabilmesi için iki temel bileşen bulunmaktadır. Bunlardan ilki ışık ve gölge, ikincisi ise
nesnenin uzayda kapladığı alan (yer ve büyüklük) bilgisidir.

Dekupe: Fotoğrafı çekilen öznenin, görüntü işleme yazılımları aracılığıyla biçimini oluşturan kontur çizgilerinden seçilip çıkarılarak başka bir zemin, fon ya da görüntü üzerine yerleştirilmek amacıyla ayrıştırılması.

Tavan yüksekliği, ışık kaynaklarının yönlendirilmesine ve tepeden aydınlatma yapılabilmesine olanak sağlamalıdır. Bu nedenle stüdyo olarak kullanılacak mekânların, en az 3 metre ve üzeri yükseklikte olması önerilmektedir.

• çekilen akıma uygun sigorta ve kaçak akım koruma sistemi bulunması,
  • tesisatta kullanılan kablo kalınlıklarının uygunluğu,
  • enerji ve akımın dağıtılması için üç fazlı (trifaze) elektrik kullanılması,
• elektrik panosunda normal aydınlatma ve diğer kullanımlar için ayrılan hatlarla, çekimlerde kullanılacak aydınlatma kaynaklarının hatları ve sigortaları birbirinden ayrılmış olması,
  • kaçak akımlara karşı güvenlik için mutlaka topraklama hattı bulunması,
  • elektrik panolarının ilgisiz kişilerce kullanımı engelleyecek şekilde tedbirler alınmalıdır

Bunun yerine, dekor ya da set olarak ifade edilen ve çeşitli aksesuarlarla desteklenen ortamlarda, gerçek ortamlardaki atmosferi yaratacak şekilde özel aydınlatmalar yapılarak, çekim gerçekleştirilir.  Büyükçe bir alana sahip bu stüdyolar, birden fazla bölünmüş ve belirli amaçlara göre dekorlarla düzenlenmiş alanlarıyla aynı anda farklı çekimlerin yapılmasına imkân tanımaktadır. Plato adı verilen bu stüdyolarda gerçeğe benzer şekilde düzenlenmiş sokak, ev, ofis vb. mimari alanlar, gerçekçi bir atmosfer etkisi yaratılarak çekim yapılmasını sağlar.

“Sonsuz fon”un tanımı ise “çekim yapılan ortamın arkasında yer alan, zemin ve fonun bir eğim ile birleştirildiği; izleyicide boşluk, sonsuzluk ve yalıtılmışlık duygusu uyandıran arka plan”dır.

Üçüncü boyut yaratmak amacıyla öznenin büyüklüğünün bir göstergesi olarak yüksekliğine ilişkin bir betimleme yapılması isteniyorsa, fonla birlikte zeminin de kompozisyonun bir parçası hâline getirilmesi gerekir. Böyle bir tercihte ise sonsuz fon kullanılması uygun olacaktır.

“Ürün Çekim Masası”, still life olarak ifade edilen fotoğraf tekniğiyle küçük öznelerin fotoğraflarını çekmek için kullanılan bir araçtır. Stüdyolarda kullanılabileceği gibi stüdyo olmayan ortamları da küçük bir stüdyoya dönüştüren bir çekim malzemesidir. Farklı boyutlarda hazır satılan ürün çekim masalarının
yanı sıra, var olan bir masa da kıskaçlar ve pleksiglas vb. esnek, yarı geçirgen bir malzemeyle çekim masasına dönüştürülebilir. Malzemenin esnek olması, masa yüzeyinden yukarı doğru kıvrılarak sonsuz fon etkisi elde edilmesini sağlar. Yarı geçirgen yapısı, difuzör etkisi yaratarak arkadan ya da alttan yapılacak aydınlatmalarda da kullanılmasını sağlar. Hazır malzeme yerine var olan bir masanın yüzeyinin cam olması da bu açıdan önemlidir. Zira, bazı ürün ve malzemelerin çekiminde alttan ya da arkadan aydınlatma gerekebilir.

Öte yandan Full Frame SLR ve aynasız kameraların da yüksek çözünürlükleri ve pratik kullanımları sayesinde stüdyo fotoğrafçılığında sıklıkla tercih edildikleri gözlenmektedir. Daha fazla netlik noktası sağlamaları, yüksek ISO performansları ve hafiflikleri bu kameraların kullanımlarını giderek yaygınlaştırmaktadır. Bu nedenle bu tür kameralar daha çok stüdyodaki aktüel çekimlerde tercih edilmektedir. 

Dijital kameralarla RAW dosya formatında çekilen fotoğraflar (ham) işlenmemiş olarak değerlendirilmektedir. Ham fotoğrafların işlenerek tasarım çalışmalarında kullanılacak hâle getirilmesi için görüntü işleme yazılımları ile rötüş işlemleri yapılır. Bu işlemler, çekim aşaması kadar önemlidir. “Post Prodüksiyon” ve “Retouching” denilen bu aşamalarda ışık ve renk düzeltmeleri, varsa toz/leke/çizik gibi görüntüyü bozan unsurların temizlenmesi, fonun ayrıştırılması, silme, ekleme, boyutlandırma, birleştirme sıklıkla yapılan görüntü düzenleme işlemleridir. Bunlar elde edilmek istenen görselin teknik zorluğuna göre fotoğrafçı ve ekibi tarafından yapılabileceği gibi, bu alanda uzmanlaşmış kişiler ya da ajanslar tarafından da
yapılabilmektedir.

Helicon Focus: “Focus Stacking” olarak bilinen farklı noktalara netlik kaydırması yaparak ayrı ayrı elde edilen fotoğrafları birleştirmek suretiyle, daha geniş alan derinliği elde etmek için kullanılan bir yazılımdır.

Set A Light 3D: Stüdyo fotoğrafçılığında, farklı ürün ve malzemelere göre kurulacak çekim setlerinde aydınlatma tasarımı yapmak için kullanılan bir aydınlatma simülasyonu yazılımıdır. Fotoğrafı çekilecek özneye ve aksesuarlara bağlı olarak kullanılacak ışık adedi, şiddeti, diyafram değerleri gibi birçok değişkene göre sonucun belirlenmesini sağlayan oldukça kullanışlı bir yazılımdır.

Aydınlatma: Mekân ya da nesnelerin çıplak gözle görülmesini ya da kamera ile görüntülenmesini sağlayan ve yapay ışık kaynaklarıyla gerçekleştirilen ışıklandırma.

Aydınlatma tasarımı, doğru pozlama ve doğru renk değerlerini elde edebilecek şekilde belirlenirken aşağıdaki değişkenlere göre değerlendirmeler yapılır:
• Öznenin biçimsel formu, yüzey maddesi, yüzeyinin düz ya da girintili olması parlaklığı/matlığı, açık ya da koyu renkli olması, ışığı geçirgenlik düzeyi vb. değişkenlere bağlı olarak oluşacak yansımalar ve gölgeler,
• Kullanılacak ışık kaynakları ve bunlarla birlikte kullanılacak yansıtıcı, yönlendirici, yumuşatıcı vb. aksesuarlar,
• Işık kaynaklarının sayısı, yönü, şiddeti, rengi

Stüdyo fotoğrafçılığında aydınlatma kaynağı olarak genellikle anlık ışık yayan Paraflaşlar kullanılır.

Stüdyoda aydınlatma kaynağı olarak paraflaşların yanı sıra sabit ışıklar da kullanılmaktadır. Her iki aydınlatma kaynağı karşılaştırıldığında paraflaşların
bazı avantaj ve dezavantajları bulunmaktadır. Bunlar:
Avantajları:
• Parlak ve güçlü ışık yayarlar.
• Gün ışığına yakın bir değerde 5500 K beyaz
ışık verir.
• Ayarlanabilir güçleriyle daha geniş bir aralıkta
pozlama ve aydınlatma etkisi elde edilmesini
sağlar.
• Çok sayıda aksesuarla birlikte farklı ışık etkileri yaratılmasına imkân tanır.
• Flaş senkron hızlarına bağlı olarak yüksek hızlı hareketlerin net elde edilmesini sağlarlar.
• Kısık diyafram değerleri ile daha geniş alan derinliği elde edilmesini sağlar.
• Sabit ışıklar gibi ortamı ısıtmaz. Kendisi de çabuk ısınmaz.
• Işık kaynakları daha uzun ömürlüdür. Kullanımı daha ekonomiktir

Tungsten: Genellikle halojen ampullerin kullanıldığı bu ışık kaynakları, 3200 K değerindeki sarı ışıklardır.

HMI Daylight: “HMI, Hydrargyrum orta arklı iyodür anlamına gelir ve ışık üretmek için akkor ampul yerine ark lambası kullanan bir aydınlatma türünü belirtir. HMI ışıkları, her yerde, her zaman güvenli, güvenilir ve sürekli gün ışığı aydınlatması için süper parlak ışık verir, hafiftir ve ısınmadığı için etrafına ısı
yaymaz.”

Greenbox/Chroma Key/Renk Anahtarlama: Görüntünün fonundaki yeşil ya da mavi gibi tek bir rengin resim ve ses masası ya da görüntü işleme programında silinerek yerine başka bir görüntünün bindirilmesi.

Butterfly olarak adlandırılan difüzörlerin iki farklı işlevi bulunmaktadır:
• Işık kaynaklarının önüne yerleştirilerek dağınık ışık olarak ya da yüksek tavanlı stüdyolarda sektirmeli ışık olarak kullanma,
• Tavan, duvar ya da çevreden nesne üzerinde
oluşan görsel yansımaları ortadan kaldırma.

Işık kaynaklarının önüne takılan Snoot ile tıpkı huni gibi ışığın açısını daraltarak noktasal aydınlatma nsağlamak mümkündür.

Birinci Asistan: Belli bir düzeyde fotoğraf bilgisi ve deneyimi olan, fotoğrafçıyı ve tarzını iyi tanıyan çekimlerde onun en büyük yardımcısıdır. Birinci asistan deneyimine bağlı olarak çekim setini hazır hâle getirir. Çekimlerde kameranın bilgisayar ve yazılımlar aracılığıyla kontrolünü sağlamak, çıkabilecek problemleri önceden çözmek, çekilen fotoğrafları klasörlemek/yedeklemek ve görüntü
işlemeye hazır hâle getirmek gibi görevleri yerine getirerek fotoğrafçının iş yükünü azaltmaya çalışır. Fotoğrafçının direktifleri doğrultusunda uygun kamera açısının belirlenmesi, ışık kaynaklarının hazırlanması ve yerleştirilmesi, çekimde görev alan diğer yardımcı personelin koordinasyonu sağlamak ve bunlar için gerektiğinde inisiyatif kullanmak görevleri arasındadır.

Sanat Yönetmeni: Fotoğrafı çekilen ürüne yönelik verilmek istenen ileti ve yaratılmak istenen imaja uygun olarak tasarlanan setin oluşturulmasını hazır hâle getirmek, kullanılacak dekor ve aksesuarları hazırhâle getirmek, gerekli kurulum ve montajların yapılmasını sağlamak temel görevleridir.

Styling: Reklam fotoğrafı için verilen taslak çizimine bağlı olarak fotoğrafta verilmek istenen havaya uygun kompozisyon düzenlemelerinde fotoğrafçıya yardımcı olur. Kompozisyon düzenlemesi içerisinde çerçevede görüneceklerin yeri ve konumu, kullanılacak malzemelerin seçimi, birbirleriyle olan ilişkileri,
uyumu ve en estetik görünümü elde etmede görüş ve önerileriyle çekimin başarılı geçmesine katkıda bulunurlar.