Dijital Oyun Sanatı

Açık Yapıt (1962) adlı çalışmasında göstergebilimci Umberto Eco, sanat eseri kavramını katılımcıların kendi deneyimleri üzerinden yorumladığı ve onların katılımıyla nihai bir ürüne dönüşen açık bir form olarak tanımlar.

Medya araştırmacısı Alexander Galloway (2006), ticari oyunlarda yoğun olarak kullanılan şiddet içerikli unsurları, onları çevreleyen hikâye örgüsünden arındırarak eleştirel bir şekilde tartışan Adam Killer gibi yapıtları ‘karşı oyun’ (counter gaming) olarak adlandırır.

Cevap: Video oyunu modlama (“modifikasyon”un kısaltması) bir video oyununun görsel, işitsel ya da prosedürel unsurlarının oyuncular veya hayranlar tarafından değiştirilme sürecini ifade eder.

Mod yapımcılarının temel motivasyonları arasında sevdikleri bir oyunun belli özelliklerini geliştirmek, içeriği daha iyi anlamak üzere oyun sistemini incelemek, ya da yaratıcı bir süreç içine girerek yeni bir fikri ifade etmek üzere içeriği manipüle etmek sayılabilir.

Sanat oyunları, video oyunlarının tanımsal nitelikleri sayılabilecek, kurallar, mekanikler, hedefler, oyuncu interaksiyonu gibi niteliklerin sanatsal ifade amaçlı kullanılmaları sonucunda ortaya çıkan yapıtlardır.

Oyunsal nitelikler üzerine inşa edilen sanat oyunu örnekleri, oynanabilir yapıtlar olmaları dolayısıyla oyun sanatı örneklerinden ayrılırlar.

Ticari oyun türlerinden biri olan platform türündeki oyunların ortak özellikleri, dinamik bir oyun oynama deneyimine dayalı olmaları ve oyuncunun reflekslerini, zamanlamasını ve kontrollere olan hakimiyetini zorlayıcı görevler içermeleridir.

Avangart nitelikli oyunlar, platform türü gibi oyuncuların belirgin beklentilerle yaklaştıkları oyunlardaki türsel konvansiyonları yeniden yorumlama, bozma, dönüştürme gibi teknikler kullanarak oyuncuya alışılmadık ve düşündürücü deneyimler sunabilirler.

Kural tabanlı sistemler üzerinden argüman oluşturabilme sürecini ifade etmek üzere, Bogost (2007), ‘prosedürel retorik’ termini kullanır.

Oyunların ve şiirlerin ortak özelliği farklı olasılıklar üretebilen sistemik yapılar olarak inşa edilmeleridir.

Oyunların, yukarıda değinildiği üzere, prosedürel ve görsel-işitsel sistemler üzerinden gerçek yaşamdaki süreçleri modelleyerek mesaj üreten ve ileten ifadesel bir medya olarak tanımlayan Ian Bogost (2010), oyunların bu ikna edici gücünün politikacılar, siyasi partiler, aktivistler, sivil toplum örgütleri gibi farklı gruplarca eleştiri ve politik tartışmaları provoke etmek üzere kullanılabileceğini vurgular.

Brian Schrank (2015) avantgart oyunları, yeni oyunlar yapma ve oynama yöntemleri ortaya koyan oyunlar olarak tanımlar.

Oyunun temel mesajı şiddetin daha çok şiddet doğuracağı fikridir. Bu bağlamda oyunun amacı insanları ABD’nin teröre karşı savaşının yanlışlığına ikna etmekten ziyade özellikle genç oyuncular arasında bu sürecin tartışılmasını sağlayacak bir mesaj iletmektir

Passage, oyunun ekran geometrisi nedeniyle yalnızca kısıtlı olarak görülebilen bir labirentte gerçekleşir. Oyundaki seçenekler çoğunlukla labirent içinde, oyuncuya seçilmesi durumunda ekstra puan veren hazine sandıklarına yönlendirebilecek navigasyon kararlarıdır.

Passage’da iki tür kavramsal birleştirmeden söz edilebilir: Oyunun devam ettiği sanal geçit yaşamın bütününü sembolize eder. Oyundaki çiftin yaşam yolunda birlikte devam etmeye çalışması da evlilik ve aile yaşamıyla ilişkili sorumlulukların temsilidir.

Oyun içindeki canavarlardan kaçmak, bir rakibi alt etmek veya belirli bir süre içinde labirentte gezinmek için oyuncunun hızla hareket etmesini gerektiren oyunlardır. Bazen oyuncular birbirleriyle rekabet eder, bazen de bir oyuncu süre dolmadan veya bir canavar ya da başka bir uzaylı yaratık tarafından yenmeden önce mümkün olduğunca çok puan kazanmaya çalışır. Pac-Man (1980) gibi labirent oyunları, video oyunlarının en eski türlerinden biridir. Tüm ekran, oyuncuların yollarını bulması gereken bir labirenttir.

Bağımsız Oyun kavramı, bireysel olarak ya da küçük ölçekli ekipler tarafından, büyük bir oyun yayımcısının teknik ya da mali desteği olmaksızın gerçekleştirilen oyunları ifade etmek için kullanılır.

Bir yayımcının taleplerine bağlı olmamaları ve geliştirme sürecinde özgür olmaları sayesinde, bağımsız oyunlar çoğunlukla, innovasyon ve deneysel oynama pratiklerine odaklanabilir, yüksek bütçeli ticari oyun tasarımcılarının almakta tereddüt edeceği riskleri alabilirler. Bu da bağımsız oyunlara, dijital oyun medyumunun olanaklarını denemek, konvansiyonları özgürce yeniden yorumlamak ve farklı oyuncu deneyimlerine alan açma denemeleri yapmak için imkân sağlar.

Fatale oyununda, oyuncular, sanal bir ortamda kendi hızlarına ve seçimlerine göre kendi anlatı yollarını takip edebilirler

2017 yılında oyuncularla buluşan Father and Son (2017) adlı mobil oyun dünya çapında bir ulusal arkeoloji müzesi tarafından üretilen ve dağıtılan ilk oyun olması açısından ilginç bir örnektir. Oyunun amacı tüm dünyadan özellikle genç ziyaretçilerin ilgisini çekecek, müzenin fiziki gerçekliğiyle dijital kurgusal dünya arasında bir köprü oluşturabilecek bir deneyim yaratmaktır.