Generatif Sanat

Generatif sanat denildiğinde ilk akla gelen sanat dalı görsel sanatlar olsa da generatif sanat; elektronik müzik ve algoritmik kompozisyon, bilgisayar grafikleri ve animasyonu, VJ kültürü, endüstriyel tasarım ve mimari gibi pek çok alanda karşımıza çıkmaktadır.

Generatif sanat, sanatçının kontrolü işlevsel bir otonomluğa sahip olan ve bir sanat eserinin oluşumuna katkıda bulunan ya da bitmiş bir sanat eseri ortaya çıkaran bir sisteme devrettiği uygulamalara işaret eder

Generatif sanatın belirleyici özelliğinin belirli bir dereceye kadar otonomiye sahip bir sistem tarafından üretilmesi olduğu söylenebilir.

Generatif sanatın türleri: Ele-art (elektronik sanat), C-art (Bilgisayar sanatı), D-art (Dijital sanat), CA-art (Bilgisayar destekli sanat), G-art (Generatif sanat), CG-art (Bilgisayar temelli generatif sanat), Evo-art (Evrim temelli sanat), R-art (Robotik sanat), I-art (İnteraktif sanat), CI-art (Bilgisayar temelli interaktif sanat), VR-art (Sanal gerçeklik sanatı). 

Evo-art (Evrim temelli sanat): Sanat üreten programın kendisini etkileyen rastgele varyasyonlar ve seçici yeniden üretme süreçleri ile şekillenir.

VR-art (Sanal gerçeklik sanatı): Bu sanat türünde izleyici bilgisayar tarafından üretilmiş sanal
bir dünya içine çekilerek bu dünyayı gerçekmiş gibi yaşar ve tepki verir.

CI-art (Bilgisayar temelli interaktif sanat): Bilgisayar temelli sanat eserinin içeriği ve formu,
önemli ölçüde izleyicinin davranışları ve hareketleri ile şekillenir.

Ele-art (elektronik sanat): Bu geniş başlık elektrik mühendisliği ya da elektronik teknolojisinin kullanıldığı sanat eserlerini konu alır. Pask’ın “Musicolor” ve “Colloquy” ve Edward Ihnatowicz’in kinetik heykeli SAM gibi 1950’lerin ve 1960’ların basit analog cihazlarından, interaktif sanatın tüm öncü örneklerine kadar, ileri bilgisayarlı teknikleri ve sanal gerçeklik uygulamalarını da içeren tüm bilgisayar ve medya sanatını kapsar

Algoritma, belli bir problemi çözmek veya belirli bir amaca ulaşmak için tasarlanan yol. Matematikte ve bilgisayar biliminde bir işi yapmak için tanımlanan, bir başlangıç durumundan başladığında, açıkça belirlenmiş bir son durumunda sonlanan, sonlu işlemler kümesidir. 

Bilgisayar sanatı eserlerinin sergilendiği ilk etkinlik 1965 yılının Şubat ayında Stuttgart’da düzenlenen
“Generative Computergraphik” adını taşıyan, Georg Nees’in işlerinin yer aldığı bir sergiydi.

Çekişmeli üretici ağlar sürekli öğrenen iki algoritmadan oluşur. Bunlardan biri olan üretici ağ kendisine önceden verilmiş örneklerden yola çıkarak herhangi bir konuda gerçekçi görseller üretmeyi hedeflerken ayırt edici ağ adındaki ikinci ağ ise gerçek olan sonuçlarla olmayanları birbirinden ayırt etmeye çalışır. Ayırt edici ağın üretici ağa verdiği geri bildirim her seferinde daha gerçekçi görseller ortaya çıkmasını sağlarken ayırt edici ağ da gerçek ve sahte resimleri ayırt etme konusunda daha başarılı olur.

Generatif sistemi oluşturan dört ana bileşen: varlıklar, süreç, çevresel etkileşim ve duyusal çıktılardır.

Uygun tanımlar kullanarak generatif bir sürece dahil olan varlıkları belirlemek mümkün olabilir. Bu varlıklar generatif sanat süreçlerinin üzerinde çalıştığı malzemeleridir. Gerçek, kavramsal, gerçeğe
dair simülasyonlar, fiziksel, kimyasal, biyolojik ya da mekanik olabilirler. Bu varlıklar kavramsal olarak tekil ve bölünmez olup fonksiyonel ilişkileri içsel mekanikler anlamında ifade edilmezler. Ancak bu varlıklar belirli bir yapılanma içerisinde ya da birbirleri ile hiyerarşik bir ilişki içinde bulunarak yeni bileşik varlıklar oluşturabilir. 

Süreçler generatif bir sistemde meydana gelen değişim mekanizmalarıdır. Birbirleri üzerinde
işlem yapan ya da birbirleriyle etkileşime giren varlıkları kapsarlar. Süreçler fiziksel, mekanik, bilgisayar destekli, insan kontrollü olarak ya da bunların birden fazlasının uyum içinde birlikteliği ile ortaya çıkan sistemler tarafından hayata geçirilirler. Süreçler bir çalışmanın izleyicisine görünür olabileceği gibi görünür olmayabilir de. Varlıklarda olduğu gibi süreçler de makro bir sürecin daha küçük mikro süreçler tarafından oluşturulduğu hiyerarşik bir yapı içinde olabilirler.

Duyusal çıktılar generatif sistemlerin ürettiği sonuçlardır. Bu çıktılar durağan ya da
zaman temelli formlarda sanat eserleri (görsel, işitsel, müzikal, edebi, yapısal vb.) olabilir. Durağan eserler generatif süreçten seçilen enstantaneler, sürecin nihai çıktısı ya da sürecin zaman içindeki gelişimini gösteren bir çıktı dizisi olabilir.  Bazı çalışmalarda izleyici generatif süreçte eserin ortaya çıkışına da tanıklık edebilir. Böyle çalışmalarda gerçek zamanlı etkileşimler de söz konusu olabilir.

Lingo adındaki programlama dili 1988 yılında, o dönemki adıyla Macromedia Director adlı programın ilk sürümü için geliştirildi. Lingo o dönem pek çok tasarımcı ve sanatçı tarafından yaygın
olarak kullanılan ilk programlama dili olmuştur. Başlangıçta karmaşık ve tekrar eden işlemleri daha kısa sürede gerçekleştirebilmek bilgisayarların yaratıcı sürece entegre edilmesindeki temel motivasyondur.

Bilgisayar programlarının sanatsal amaçlarla kullanılabilecek önemli yetenekleri; tekrar, dönüştürme, parametreleştirme ve simülasyondur.

Dönüştürme var olan bir formu yeni bir şey oluşturmak için manipüle etmek anlamına
gelir. Şekil, davranış, bağlam, daha önemlisi izleyici ile dönüştürülen obje arasındaki ilişkideki bir değişimi ifade eder. Çok sık kullanılan, renkli bir fotoğrafı siyah beyaza dönüştürme buna örnek gösterilebilir. Çoğu zaman bir fotoğrafın siyah beyaz hali izleyici üzerinde daha duygusal ve nostaljik bir etki bırakır. Sıkça kullanılan bazı geometrik dönüşümler ise döndürme ve yeniden boyutlandırmadır.

Geniş bir tanımla parametre, bir sürecin çıktısı üzerinde etkisi olan bir değerdir.
Bu, bir tarifteki şeker miktarı kadar basit veya beyindeki bir nöronun aktivasyon eşiği kadar karmaşık bir şey olabilir. Parametrelerin kullanımı beraberinde değişkenleri ve değişkenlerin kontrolünü getirir. Formlar üretmek için parametreli algoritmalar kullanmak ilgi çekici varyasyonlar oluşturulmasına olanak verir. Bu şekilde elde edilen her bir varyason kendisi dışındaki diğer olası versiyonlarla bağlantılı, aynı zamanda onlardan farklıdır. Parametrelerin sayısına ve alabilecekleri olası değer aralıklarına göre bu benzerlikler hemen göze çarpmayabilir ya da çok belirgin olabilir

IDE (Tümleşik Geliştirme Ortamı): Hızlı ve kolay şekilde yazılım geliştirilebilmesi amacıyla oluşturulmuş, bir yazılımın geliştirilmesi için gereken tüm araçların bir arada olduğu yazılım uygulaması.