Çağdaş dünya edebiyatının başyapıtlarından biri olarak kabul edilen Elias Canetti’nin (1905-
1994) “Körleşme” adlı romanının konusu nedir?
Bu roman, tüm yaşamını bilime adamış roman kahramanı Prof. Kien’in ve onunla birlikte tüm bir çağın; 20. yüzyılın körleşmesini anlatır: İnsanın insana, doğaya, hayata karşı körleşmesi; duygudaki, düşüncedeki körleşme ve giderek toplumun körelmesi, körleşmesi...
Edebiyatta kavram nasıl tanımlanır?
Kavram, dildeki anlam çerçevesi ya da anlam çatısıdır.
1964 yılında Nobel Edebiyat Ödülü’ne değer görülen ancak bu ödülü kabul etmeyen edebiyatçı/yazar kimdir?
Edebiyatçı/yazar kimliğinin yanı sıra çağdaş felsefeye yön veren bir filozof kimliğiyle de tanınan Jean Paul Sartre, 1964 yılında Nobel Edebiyat Ödülü'nü kabul etmemiştir.
Hem yazar hem de filozof kimlikleriyle tanınan Jean Paul
Sartre ve Nermi Uygur'un görüşlerine göre edebiyat nedir?
Edebiyat, dünyayı, özellikle de insanı öteki insanlara gösterendir; insana kendisini öğretendir.
Edebiyatın öncelikli işlevi nedir?
Edebiyatın öncelikli işlevi, insanı anlamak ve anlatmaya çalışmak; dünyayı, yaşamı, insanı ve insan yaşamını, insanın anlam dünyasını estetik bilgi temelinde yeni bir açıdan görme, idrak etme, yorumlama ve değerlendirme biçimi sunmasıdır.
Sanatın öncelikli işlevini yerine getirebilmesi, yani insanı anlayıp anlatabilmesi; yaşama ve insana ait
değerlere ilişkin yeni bir bakış açısı sunabilmesi yoğun bir uğraşı gerektirir. Bu uğraşla birlikte ve bu çabanın sonucunda ortaya çıkan sanat yapıtının söz konusu işlevi yerine getirebilmesi için taşıması gereken bazı temel nitelikler nelerdir?
Bu nitelikler, o sanat yapıtının öncelikle bir estetik yaşantı sunabilmesi, bir iletişimin olması, çok anlamlılığı, kurmaca olması (yapıntı, fiction), biricikliği (unique) ve organik bütünlük taşıması
olarak sıralanabilir.
Edebiyatta anlatı ne anlama gelmektedir?
Anlatı, gerçek ya da düşsel durumların, olayların, kişilerin ve kişiler arasındaki
ilişkilerin çeşitli gösterge dizgeleri (harfler, işaretler, sesler, renkler vb.) aracılığıyla anlatılması, öykülenmesidir.
Edebiyat sanatında da gerçekçiliğin belirleyici ölçütü nedir?
Sanatın her dalında olduğu gibi edebiyat sanatında da gerçekçiliğin belirleyici ölçütü inandırıcılıktır.
Edebiyatta en yoğun kullanımı şiir türünde görülen “gölge dil” nedir.
Gölge dil, söylenenle, söylenmek istenenin arasında duran, doğrudan söylenmeyenin dilidir; dolaylıdır, ima eder, sezdirir. Gölge dilin en yoğun kullanıldığı edebî tür şiir olmakla birlikte Edebiyatın genel anlamda kullandığı dil “gölge dil”dir.
Eğretileme, bir süs ya da süsleme olarak ele alınabilir mi, anlamı nedir?
Eğretileme, bir süs ya da süsleme değildir, bir şeyi, o şeyin adını anmadan, kullanmadan, kendisine türlü yönlerden benzeyen başka bir şeyin adıyla ifade etmektir. Eğretilemeler gerçekliği bambaşka bir açıdan, yeniden görmenin, özgün ve yeni bir anlam yaratmanın ve anlamlandırmanın aracıdır.
Berna Moran’ın, 1973 yılında Türk Dil Kurumu, Bilim Ödülü’ne değer görülen kitabının adı nedir?
Berna Moran’ın, “Edebiyat Kuramları ve Eleştiri” adlı kitabı, biilim ödülü’ne değer görülmüştür.
Sanatın tarihsel gelişim sürecini göz önünde tuttuğumuzda, bilinen en eski sanat kuramı hangisidir?
Bilinen en eski sanat kuramının yansıtma kuramı olduğunu söyleyebiliriz.
Gerçekçiliğin amacı nedir?
Gerçekçiliğin amacı sanatı klasik ve romantik akımların yapaylığından kurtarmak ve konusunu yüksek-seçkin sınıflar arasından seçen, temasını da buna göre sınırlayan sanat anlayışına bir son vermektir.
Gerçekçilikten farklı olarak, gözlemin yanı sıra deneye de başvuran akım hangisidir?
Doğalcılık akımıdır.
Hangi akım ile birlikte sanat gerçeği yansıtan bir ayna olmaktan çıkar ve sanatçının iç dünyasına, ruhuna açılan bir pencereye dönüşür?
Romantizm akımı ile birlikte sanat gerçeği yansıtan bir ayna olmaktan çıkar ve sanatçının iç dünyasına, ruhuna açılan bir pencereye dönüşür.
Anlatım olarak sanat kaça ayrılır?
Anlatım olarak sanat, iki ayrı başlık altında incelenebilir. Bunlardan ilki yaratma olarak anlatımcılık, ikincisi ise aktarım olarak anlatımcılıktır. Yaratma olarak anlatımcılık, sanatın özünü yaratıcılıkta, yaratma eyleminde bulur. Aktarım olarak anlatımcılık ise sanat yapıtının alımlayıcısı (okur, izleyici, dinleyici vb.) ile sanatçı arasında bir ilişki kurmaya çalışır çünkü sanatçının yalnızca duygularını ifade etmesi sanatın ne olduğunu açıklamak için yeterli değildir. Yazarın duygularını dile getirmesinin yanı sıra, bu duyguları okura da iletmesi, aynı heyecanların, yaşantıların onda da uyandırılması gereklidir.
Fransız Devrimi’nin edebiyattaki karşılığı hangi akımdır?
Klasik sanata karşı başkaldırı olarak da tanımlanan romantizm, yalnızca klasisizme değil, klasik sanat anlayışının dayandığı insan ve yaşam anlayışına karşı da bir başkaldırıdır. Bu yönüyle Romantizm, Fransız Devrimi’nin edebiyattaki karşılığıdır ve bir özgürlük çağrısıdır.
Sembolizm akımının temeli hangi düşünceye dayanır?
Sembolizm evrende bir birlik, uyum olduğu düşüncesine dayanır ve çağrışımlara, benzeşimlere dayanan bir dil ile bu birliği, uyumu arayan, “görülmeyeni görmeye” çalışan edebiyat anlayışıdır.
Biçimci kuram nedir?
Sanat yapıtının dış dünyadan da, sanatçıdan da, sanatın alımlayıcısından da bağımsız, kendi başına yeterli bir yapı, dizge (sistem) ya da düzen olduğunu savunan kuramdır. Biçimci kurama göre, sanat olanı olmayandan ayıran ya da neyin sanat açısından değerli olup neyin olmadığını belirleyen temel ölçüt, yapıtın organik bütünlük taşıyan biçimidir.
Sanat yapıtı nasıl tanımlanır?
Sanat yapıtı; bir yaratım ürünü olan, konu, içerik, öz, biçim ve biçemden oluşan, tamamlanmış, tek (biricik, unique) ve özgün yapıt olarak tanımlanabilir.
Öz ya da idea nasıl tanımlanır?
Öz ya da idea, bir sanat yapıtındaki evrensel değer ya da tüm bir insanlığı ilgilendiren evrensel bilgi, ileti, “kıssadan hisse” olarak tanımlanabilir. Öz ya da idea, sanatçının iç ve dış dünyası ile yaptığı hesaplaşmanın, sorgulamanın, düşüncenin, anlamın sanat eserinde somutlaşmasıdır.