Fotoğraf ve Görüntü Tasarımında Yaratıcılık

Analog dönemle karşılaştırıldığında dijital teknolojiyle birlikte kameraların küçülmesi, “ucuz-
laması”, kullanımının “kolaylaşması” gibi teknik nedenlere ek olarak internet ve sosyal medyada yayımlanıp paylaşılabilmesinin sağladığı olanaklar da bu yaygınlığın temel sebepleri olarak görülebilir. Günümüzde özellikle sosyal medyada paylaşılan fotoğraf sayıları incelendiğinde fotoğrafın yaygınlığının bir çığ gibi giderek büyüdüğü görülmektedir.

İletileri hedef kitlelere  ses, metin ya da görsel gibi farklı formlarda düzenlenerek yayılırlar.

Fotoğrafın çoğaltılarak geniş kitlelere yönelik en yaygın biçimde kullanıldığı alanlar haber ve reklam fotoğraflarıdır.

Fotoğraf iletişim ve/veya dışavurum aracı olarak genellikle iletide bulunma, bilgi verme, imaj oluşturma/geliştirme, duyguları harekete geçirme gibi farklı amaçlarla üretilmektedir.

Günlük hayatta etrafımızda gördüğümüz nesneler, olaylar ve durumların zihnimizde bir imgesi
oluşsa da tekrar etmediği sürece bu imgeler anlık ve gelip geçici bir nitelik taşır. Bu nedenle de
belleklerde yer tutmaz. Fotoğraf ise bu imgelerin kalıcılığını sağlayan önemli bir kayıt aracıdır. Bellek unutsa bile fotoğraflar bu imgeleri anlık olarak kaydederek hatırlanmasında önemli bir işlev görür.

Röprodüksiyon çoğaltılabilme anlamına gelir.

Fotoğrafın kavramsal özelliklerinden biri “eşsiz” olabilmesidir. Fotoğrafın üretim
sürecindeki farklı değişkenlere yönelik yapılacak tercihler ona bu vasfı kazandırabilir. Aynı yerde birden fazla fotoğrafçının çektiği fotoğraflar incelendiğinde bile bu farklılık ortaya çıkacaktır. Fotoğraflar birbirine benzese bile tıpatıp aynı olmayacaktır. Özellikle sabit olmayan hareketli konu ve nesnelerin fotoğraflarında bu fark daha da belirgin
olacaktır. Sabit konularda dahi zaman ve ışık koşullarındaki değişimler belirgin farklılıklar yaratmaktadır. Aynı nesne ya da konuya yönelik fotoğraflardaki farklılıklar izleyiciye karşılaştırma yapma olanağı ve değer yargılarına göre bir sıralama yapma olanağı da tanıyacaktır.

Netlik, kadraj, pozlama, aydınlatma, zamanlama, renk ve ton değerleri, baskısı vb. nitelikleri fotoğrafın ilk göze çarpan teknik özellikleridir.

Teknik özellikleri dışında fotoğrafın taşıdığı mesaj, verdiği bilgi, sıra dışılığı, şaşırtıcılığı, yenilikçiliği, eşsizliği, özgünlüğü, fotoğrafçının; bakış açısı, tarzı, yarattığı atmosfer, uyandırdığı duygu(lar) ve tüm bunların toplamını yansıtan “yaratıcı”lığıdır.

Yaratıcı zeka, TDK'da zekâ, düşünce ve hayal gücünden yararlanarak görülmeyen yeni bir şey ortaya koyan, yapan, kreatif.

Görsel bir anlatı aracı olarak fotoğrafın izleyicisinde planlanan/istenen etkiyi yaratabilmesi içerik, biçim ve bağlam faktörlerinin diyalektik ilişkisine bağlı olarak değişmektedir. Bu ilişkinin seviyesi ve tutarlılığı fotoğrafın etki derecesini belirlemektedir.

Bir fotoğrafın oluşum süreci, fotoğrafçının çalışma tarzına, seçtiği konulara ya da fotoğrafın kullanılacağı yer ve bağlama göre farklılık gösterebilir.

Bir fotoğrafın oluşum süreci, hazırlık, çekim ve çekim sonrası işlemler olarak üç farklı aşamadan oluşmaktadır.

Çekim öncesi fikirsel hazırlık sürecinin önemli bir boyutu olan konu seçimidir.

Fotoğraf çekme eylemi hem teknik bilgi gerektiren hem de hızlı karar alabilme, yaratıcı düşünme, iyi bir gözlemci olabilme, olay ve durumlara farklı yönlerden bakabilme, yorumlayabilme, neden-sonuç ilişkilerini kurabilme, duygu ve düşüncelerini ifade edebilme, empati yetisi güçlü, iletişime açık, bilgili, meraklı, araştırmacı, sorgulayıcı kişilik özelliklerine sahip bir birey olmayı gerektirir.

Yaratıcı kişilik niteliğini belirleyen iki temel özellik olarak “hayal gücü” ve “biçem” (tarz) kavramları öne çıkmaktadır.

Hayal Gücü TDK'da
1. Zihnin hayal yaratma yetisi, düş gücü, imgelem, muhayyile
2. Geçmiş yaşantılara özgü ögelerle şimdiki yaşantı arasında bağ kurma gücü
3. Bir nesneyi, o nesne karşımızda olmaksızın tasarımlama yetisi olarak tanımlanmaktadır.

Çekim aşamasında fotoğrafçı hem teknik olarak, hem de zihinsel olarak çekime hazır olmalıdır.

Işık, görme duyusunun gerçekleşebilmesi kadar, fotoğraf imgesinin kaydedilebilmesi için de temel etkenlerdendir. Görme olayının gerçekleşebilmesi için ışığın varlığı yeterliyken, görsel bir iletişim ve anlatı aracı olarak fotoğraf için ise belirli niteliklere sahip olması gerekir. Işık sadece kayıt için değil, aynı zamanda hem içeriğe ilişkin bilgi ve duyguların aktarılmasında hem de boyut, hacim, zaman, yön, kontrast gibi biçimi etkileyen ögelerle birlikte aynı zamanda görsel estetiğin düzeyine de etki eder. Bu nedenle ışık, fotoğrafın hem içerik hem de biçim açısından anlatı yapısını ve niteliklerini belirleyen en önemli ögelerden biridir.

Pozlandırma, Iso, enstantane ve diyafram değerleriyle birlikte konudan yansıyan ışığın optimum bir biçimde algılayıcı yüzeye düşürülme ve kaydedilme işlemidir.