Seri ve Sıralı Tasarım Sistemleri

Grafik tasarımı değerlendirebildiğimiz iki ana üretim kanalı şunlardır:

1. Bir seriye ait olmayan, tekil, tekrar etmeyen, şablona dönüşmeyen bir tasarım mantığına bağlı üretim,
2. Bir seriye ait, sabit kararları olan, detaylarda değişim olsa bile o gruptaki aidiyetini koruyan, tasarım kararları bir “şablon” mantığına bağlı üretim 

Yalnızca yazı veya harf kullanılarak tasarlanmış logolara “Logotype” adı verilir    

Seri tasarım anlayışı, bir markanın kimlik bü[1]tünlüğünü koruyup marka altında çıkan ürün gruplarının (veya serisinin) görsel tutarlılığını ve devamlılığını sağlar.      

Seri tanımı, özellikle uzun yıllar boyunca yayımlanan dergilerin, sergi, konser gibi bir programa bağlı tanıtım afişlerinin, bir yazara, türe veya yayınevinin editoryal seçkisine ait çıkan kitapların belirli bir gruba ait olduğuna veya zaman-dizinsel bir devamlılığa bağlı olduğuna işaret etmektedir.  

Editoryal terimi, yayımlanacak kitapların yayınevi direktörü veya yayınevi editörleri tarafından, türlerine bağlı olarak gruplanması çalışmasını tanımlar. Örneğin; “Garip Akımı Şairleri Serisi” veya “Rus Klasikleri Serisi” gibi.

Bir süreli yayının kapağı söz konusu olduğunda bu tasarımın değişmezleri şunlardır:

-Yayının logosu kapakta hep aynı yerde, aynı boyutta yer alır.

- Kapak görseli her sayıda değişse de görselin yer kapladığı alan ve görselin üretim üslubu (örneğin; fotoğraf, illüstrasyon, modelleme; vb.) değişmez.

- Kapak yazılarının içeriği ve uzunluğu değişse de yerleri sabittir.

- Kapak tasarımında bir diğer değişmez ise kurumsal yazı karakteri ailesidir. Bu yazı karakteri tercihi yayınevinden çıkan serilerde kitabın adı, yazarın adı gibi başat unsurlarda kullanılır. Yazının uzunluğuna bağlı olarak küçük boyut farkları veya aile içerisinde yer alan kalın (bold), normal (regular) ve eğik (italic) seçeneklerindeki çeşitlilik dışında değişime uğramaz. 

Klasik tasarımlarda kapakta sırasıyla en üstte yazarın adı, ardından kitabın adı, alıntı bir resim, (gerektiğinde) çevirmen ve en altta yayınevi logosu yer alır. Can Lab serisinde ise bu sıralama “yayınevi logosu, alıntı resim, kitabın adı, yazarın adı ve çevirmen sıralamasıyla sondan başa dönüyor.

Can Lab serisinde ön yüzü beyaz, arka yüzü gri olan bir kartonun gri olan dokulu yüzeyi kapakta dış yüzey olarak kullanılmış, beyaz olan dış yüzey ise iç tarafta kalıyor.

“Uluslararası Tipografik Üslup” anlayışı tasarımda sadelik, anlaşılırlık, az renk ve tırnaksız yazı karakteri kullanımı ön planda tutmuştur. 

İsviçreli tasarımcı Tschichold, Penguin Books’un editör ve tasarımcılarının kullanabileceği, “Penguin Kompozisyon Kuralları (Penguin Composition Rules)” (Byars, Riley, 2004), kitapların boyutlarından logonun yerleşimine, kapaktaki başlık fontundan iç sayfalardaki paragraf girdisi, büyük harf kullanımı, hatta oyun metinleri ve şiirlerin yerleşimine kadar özelleştirilmiş bir dizi talimatı içerir.

Penguin Books Great Ideas serisinin kapak tasarımcısı David Pearson’dur 

Great Ideas serisinin tasarımcısı Pearson kapaklarda uyguladığı metodu “kendisine referans veren” (Brewer, 2020) olarak tanımlar. Yani her kapak, kitabın içeriğinden gelen fikirle biçimlenmiştir. 

Great Ideas serisinde kapağı kendi sırt tasarımının yanyana getirilmiş tekrarlarından oluşan kitabın adı “Teknik Araçlarla Yeniden Üretim (Çoğaltma) Çağında Sanat Eseri”dir.

Arredemento dergilerinin kapak tasarımlarındaki ana konsept, tasarımcının her sayının dosya konusu doğrultusunda oluşturduğu görsel kurgusuyla şekillenmektedir. 

Metaforik yaklaşım, kapak konularında geçen tanımların, aynı anlama varan farklı görselliklerle hatırlatılması veya açıklanmasıdır.   

Arredamento Mimarlık dergisinin kapaklarında dikkat edilmesi gereken ortak nokta, kapakların belirli bir sistem içerisinde değişkenliğe, kapaklara dair bir özgürlüğe sahip olması. Kapak görselleri her sayı değişiyor olsa bile, o görsellerin oluşum mantığı, tasarım fikri, uygulama biçimi değişim göstermediği için serileşiyor, bir bakıma aynılaşıyor.

Logonun formu, basitçe binanın altı farklı açıdan görünüşünün soyutlanmasından oluşturulmuştur. 

Casa de Musica binasının logosonun çoğul bir anlayışla tasarlanmasının esas nedeni, bu müzik merkezi içerisinde sahnelenen farklı müzik türlerini temsil etmekte yatmaktadır. Müzik türlerinin değişimine göre logo da “bir zar gibi” dönerek karakter değiştiriyor ve her konser için logonun farklı bir yönü kullanılıyor. 

Logonun renk sistemi  konseri olacak müzisyenlerin ünlü fotoğraflarındaki renk paletine göre belirlenmektedir. Renkler, bir yazılım aracılığıyla seçiliyor ve logonun farklı yüzeylerine yayılıyor. 

Tasarımını Stefan Sagmeister’in üstlendiği bu albüm kapağı, içerisinde yer alan CD yüzeyi ile etkileşimli bir tasarıma sahiptir. Tasarım klasik, plastik bir CD kutusu içerisinde yer alıyor. Kapakta yer alan iki yüzeyi baskılı karton kapağın alt-orta kısmında daire şeklinde kesilmiş bir pencere yer alıyor. Bu pencereden CD üzerine basılmış, gitgide değişen renk geçişleri görülebiliyor. Kapak tasarımı (tipografi, renk, vs) sabit olsa da CD yüzeyindeki renk çeşitliliği sayesinde, CD içeride döndükçe ve delikten farklı renkler belirdikçe kapak tasarımı da çeşitlilik göstermiş oluyor. Yan yana yerleştirilen her bir kapak, tasarım fikrindeki nüans sayesinde birbirinden farklı görünüyor. Sanki aynı müzisyenin “farklı” albümleriymiş gibi bir algı yaratıyor. 

Afiş tasarımlarında sisteme dair ilk göze çarpan görsel kararlar şöyle sıralanabilir: Afişlerde yalnızca siyah renk kullanılmış. Dikdörtgen afişin üst kare alanı, serginin kimliğine dönüşen işaretlere, alt kısmı ise sergi bilgilerine ayrılmış. Sergi sahipleri (sanatçılar) işaretin hemen altında yer alıyor. Serginin adı ise Türkçe ve İngilizce olarak dikey yazılmış. Ariel logosu ise afişin alt orta kısmında bulunuyor.