Sergileme ve Sunum Sistemleri

İletişim kanallarının çoğalması, yaygınlaşması ve ilgili ortamlara erişimin kamusal bir hâle gelmesi sonuç olarak daha çok içeriğin daha çok kişiye ulaşmasına olanak sağlamıştır.

Sergileme ve sunum sistemleri, iletişim kaynağının hedef kitleye ulaşmasını sağlayan güçlü bir ortamdır.

Sanatsal bir sürecin sonunda ortaya çıkan ürüne sanat eseri ya da kısaca eser adı verilir.

Bir ürünün eser olarak adlandırılabilmesi için birtakım niteliklere sahip olması gerekmektedir. Bunların en başında hususi olarak yapılmış olması ve ortaya çıkartıldığı materyalin kendine aitliği sayılabilir.

Sanayi Devrimi öncesinde de sonrasında bir ürünün ortaya çıkışında ilk etapta işlev ön planda olmuş sonraları kişiselleştirme ve kimlik tamamlayıcısı olma gibi nitelikler de işlevin üzerine ayırt edici olarak eklemlenmiştir.

Genel geçer bir tanım yapmak istenirse sergi, açık ya da kapalı mekânda, sınırlı ya da ucu açık bir zaman aralığında belirli bir tema ya da konu bağlamında mevcut ya da yeni ürün ya da eserlerin izleyicilere bizzat görerek deneyimleyebileceği şekilde bir arada sunulmasıdır.

Sergi kavramı iletişim modelleri açısından incelendiğinde tek taraflı bir iletişim modeline sahip olduğu söylenebilir. Şöyle ki serginin çıkış noktası olan sanatçı ya da üretici eserini ya da ürününü izleyiciyle buluşturmakta ve böylece iletişim süreci tamamlanmaktadır.

Sanatsal sergileri izlemeye gelenler genel kültür, toplumsal olaylar, hayata bakış kazandıran vb. içeriklerle karşılaşarak bu içeriklerden beslenirler. Bununla birlikte fuar benzeri endüstriyel sergileri izleyenler geleceğe ilişkin vizyon, yeni bir ticari açılım vb. konularında bilgi sahibi olurlar.

Ticari sergiler, çeşitli sektörlerden ürün ve hizmetlerin gösterime çıktığı mekânlardır. Bu etkinlikler, şirketlere yeni ürünler tanıtmaları, potansiyel müşteriler oluşturmaları ve potansiyel müşterilerle ağ kurmaları için bir platform sağlar.

Bilim sergileri, ziyaretçileri bilimsel kavramlar ve keşiflerle meşgul etmek için etkileşimli ekranlar ve uygulamalı etkinlikler içeren sergilerdir. Bu sergiler biyoloji, fizik, kimya ve teknoloji gibi çeşitli konuları kapsamaktadır.

Pek çok karma sergide, eserlerin nasıl yerleştirileceğine sergi küratörleri karar verirler.

Gösterilen ürün ve anlatılacak kavramlar aynı olsa dahi A fuarı için yapılan hazırlığın B fuarına taşınması çoğu zaman olanaklı olmamaktadır. Sanatsal sergilerde olduğu gibi birebir eser taşıma eylemi söz konusu değildir. Sergilenecek ürünler taşınabilmekte ancak ürünün tanıtımı için yapılan tasarımlar ile sergi için yapılan üç boyutlu çalışmalar aktarılamamaktadır. Her fuar alanının ölçüsü, bulunduğu konumu ve ayrıca uyulması gereken kurallar birbirinden farklı olabilir

Sanat sergileri, farklı geçmişlere sahip insanları sanatla iç içe olmaları için bir araya getirerek kültürel ve entelektüel diyaloğu da kolaylaştırır. İnsanların farklı fikirleri ve bakış açılarını tartışıp keşfetmeleri için bir alan sağlayarak eleştirel düşünmeyi ve yaratıcılığı teşvik eder.

Sunum, en yalın biçimiyle bir eser, ürün ya da fikrin izleyiciye/ kullanıcıya çeşitli iletişim kanallarıyla aktarımıdır.

Sunum ya da sunumlara yönelik önceden hazırlanmış, tek başına çalışan, esnek ve geliştirilebilme özelliği bulunan, farklı boyutta materyallerden hazırlanan yapılara portfolyo sistemi denir.

Sergi mekanının nasıl olması gerektiğine dair ilk düşünce ve görüşler Londra’da 19. yüzyılın sonlarında açılan FAS adlı galeride vücut bulmuştur. Beyaz Küp (White Cube) olarak adlandırılan bu yaklaşımda galeri dikdörtgen formda düz ve beyaz boyalı duvarlara sahip, tavandan aydınlatılan bir mekân olarak tanımlanmaktadır.

Bireysel sergilemeye ilk örnek 17. yüzyıl sonlarında görülen “antika dolapları”dır. Bazı kaynaklarda “merak dolapları” olarak da adlandırılan bu yapılar yukarıda bahsedilen varlıklı ve nüfuzlu kişilerin bireysel meraklarını misafirlerine gösterdikleri örnek çalışmalar olmuştur.

19. yüzyılın sonlarına gelindiğinde yaşanan gelişmeler yeni bir tasarım dalının doğuşuna zemin hazırlamıştır. Endüstrileşmeyle birlikte başlayan dünya fuarları, her alanda olduğu gibi tasarım ve sanat alanında da pek çok şeyi değiştirmiştir. Ülkeleri ilk kez bir araya getiren bu fuarlarda her ülke kendini en iyi şekilde tanıtıp ticari ve kültürel ilişkiler kurmak istemekteydi. Yapılan iş bir tür “sergileme”ydi ancak bu sergilemenin salt nesnelerle yeterli olmayacağı öngörülmüştü ki yanında bir takım kavramsal görselleştirmeler de düşünülmüştü. Asıl amaç “bir başkasını” doğru bilgilendirmekti. Bu fuarlar sayesinde günümüz sergileme tasarımının öncü çalışmaları içerisinde yer alan tematik sergilemelerin ilk örnekleri, 19. yüzyılın sonlarında ve 20. yüzyıl başlarında ortaya çıkmıştır.

Önceden koleksiyon uzmanı, müze müdürü gibi kişiler sergileme hakkında karar vericiyken günümüzde her iki sürece de tasarımcının doğrudan katılımı söz konusudur. JoAnn Dickey dediği gibi “müze ve sergi küratörlüğü değişmektedir”. Jan Lorenc, müzelerin artık objelerle tanımlanan yerler olmaktan çıktığını, bilim müzesi, medya müzesi gibi yeniliklerle hızla yükselen bir “aktivite merkezi”ne dönüşmeye başladığını eklemektedir 

Bu durumda birbirine benzer özellikleri olan iki eylem olan sergi ve sergileme arasındaki temel fark, sergilemenin hedef kitle, içerik, sergi mekânı gibi temel öğelere göre yazılmış bir anlatısının olmasıdır.

Bununla birlikte grafik tasarımdan farklı olarak sergileme tasarımı üç boyutlu nesneler ya da üç boyutlu olarak tasarlanmış grafikler içerir. İzleyicilerin dikkatini sürekli çekmek için kâğıt üzerindeki grafiklerden farklı olarak duvar üzerinde de üç boyut etkisi verebilecek hareketlendirmeler yapılır