Sürdürülebilir Grafik Tasarımında Ambalaj ve Malzeme Seçenekleri

Ambalaj yükleme, depolama ve taşıma sırasında ürünü koruyacak şekilde ürüne koruyucu ve bilgilendirici bir kaplama sağlama sürecidir. Ayrıca koruduğu ürünün içeriği hakkında ilgili tüm taraflara (nakliyeci, toptancı, perakendeci, alıcı vb.) faydalı bilgiler sağlamayı amaçlar. İyi bir ambalaj tasarımının işlevleri korumak ve bilgilendirmekle sınırlı değildir. Ambalaj aynı zamanda içinde bulundurduğu ürünün ve o ürünü üreten markanın müşterileri ya da potansiyel müşterileri ile iletişim kurma aracıdır. Bu özelliğiyle ambalajların ürünün ya da markanın “yüzü” olduğu söylenebilir.

Ambalaj, ürünün müşteri tarafından satın alma kararında etkili olduğu gibi aynı zamanda nakliye, depolama ve satış aşamalarındaki fire-zayiat oranı ya da aracı/satıcı firmaların söz konusu ürünü stoklamaya istekli olup olmayacakları konusunda da belirleyici olabilir.

Bilgilendirme, ambalajın üzerinde yer alan tanıtıcı ya da bilgilendirici unsurların belirlenmesi ve tasarlanması olarak özetlenebilir. Örneğin gıda ambalajlarının birçoğunda söz konusu gıdanın içindekiler ve besin değerleri yer alır. Benzer şekilde hazırlama ve servis önerileri, saklama koşulları ya da alerjen uyarıları gibi önemli bilgiler de ambalaj üzerinde bulunur.

Ambalajın üzerindeki tasarımın söz konusu ürünü ve markayı temsil etmesidir. Bir ambalaj içinde hangi ürünün olduğunu, tüketiciye nasıl bir ürün sunduğunu, hedef kitlesinin kimler olduğunu anlaşılır kılarken aynı zamanda üreticisinin yaratmak istediği kurumsal imaja uygun bir iletişim kurmalıdır. Etiketleme yalnızca estetik bir kaygı değildir. Ürün hakkında bilgi verme konusunda başarısız bir ambalaj ürün satışlarını olumsuz etkileyebilir, hatta insan sağlığını tehdit eden sonuçlar doğurabilir.

Ambalajın başarısını etkileyen diğer bir özellik ambalajın açılma şeklidir. Kimi ambalajlar kullanım öncesi yalnızca bir kez açılırken bazı ambalajların açılır-kapanır olması gerekebilir. Eğer ürün müşterilerin satın almadan önce denemek veya incelemek isteyebileceği bir şekilde dağıtılacaksa ambalajın açılması ve yeniden kapanması kolay olmalıdır. Öte yandan ürününüz alıcı dışında hiç kimse tarafından açılmamayı gerektiriyorsa (örneğin reçetesiz satılan bir ilaç gibi) bu durumda da ambalajın kurcalanmaya karşı dayanıklı olması ve bu dayanıklılığının anlaşılır olması gerekecektir.

İyi bir ambalajın bilgilendirme yeterliği, nasıl açıldığı ya da kapandığı, biçim ve ebatları kadar önemli diğer bir kıstas ise şüphesiz ki dayanıklılıktır. Birçok ürün üretim noktasından nihai alıcısına ulaşıncaya kadar yer değiştirir. Bu yer değişimi çoğunlukla sarsıntıları, ısı ve ışık değişikliklerini, çeşitli fiziksel darbeleri, nem değişikliklerini ve kimi zaman da suya maruz kalmayı beraberinde getirir. Eğer üreticinin dağıtım ağının, ürünü tüm bu dış etmenlerden koruyacak önlemleri bulunmuyorsa ürünü bahsi geçen fiziksel koşullardan koruma görevi ambalaja düşer.

Bir ambalajın yerine getirmesi gereken en temel vazifeleri özetleyecektir: 1. Koruma 2. Bir araya getirme 3. Kolaylık sağlama 4. Kapsama

Ambalajın kolaylık sağlaması ile paketin lojistik ve tüketici açısından elverişli olması kastedilmektedir. Lojistik elverişlilik ambalajın nakliye ve depolanmasında kolaylık gerektirirken, tüketici açısından elverişlilik ise ambalajın rahat açılıp kapanmasını, kolaylıkla taşınmasını gerektirir.

Satış ambalajı ya da iç ambalaj olarak da adlandırılan birincil ambalaj, bir ürünle doğrudan temas hâlinde olan ve ürünün kendini kapsayan ambalajdır.

Ambalajları kullanım amaçlarına göre sınıflandırmak mümkündür. Bunlardan ilk ikisi olan birincil ve ikincil ambalaj, tüketicilerin daha sık karşılaştıkları ambalajlardır. Satış ambalajı ya da iç ambalaj olarak da adlandırılan birincil ambalaj, bir ürünle doğrudan temas hâlinde olan ve ürünün kendini kapsayan ambalajdır. İkincil ambalaj ya da dış ambalaj olarak bilinen ambalaj ise birincil ambalajla kaplanmış olan birden çok ürünü bir arada tutan ambalajdır. Üçüncül ambalaj veya diğer bir ifade ile nakliye ambalajı ise birincil ya da ikincil ambalajın üreticiyle satıcı arasındaki dağıtım ve depolama gibi süreçlerde zarar görmesini engellemek, taşıma ve depolama kolaylığı sağlamak amacıyla kullanılır

Bir ambalajın yapısı ve kullanılacak malzemeye karar vermek için şu soruları sormak yerinde olacaktır: • Ürün nedir? • Ürünün nasıl korunması gerekiyor? • Ürün nasıl taşınacak? • Ürün nasıl ve nerede saklanacak? • Ürün nasıl sergilenecek? • Ürün nerede satılacak? • Hedef tüketici kim? • Maliyet kısıtlamaları nelerdir? • Üretim miktarları nelerdir? • Üretim takvimi nedir? • Önceden var olan bir ambalaj yapısı (formu) yeniden biçimlendirilebilir mi? • Hazır ambalaj formlarından biri seçilebilir mi? • Özel bir ambalaj yapısı geliştirilmeli mi? • Birincil ambalaj yapısı nedir? • İkincil ambalaj yapısı nedir? • Kapatma ihtiyaçları nelerdir? Açma, dağıtma, yeniden kapama gibi özellikler sunan bariyer ya da kapaklara ihtiyaç duyulabilir

Çeliğin ambalaj malzemesi olarak tercih edilme sebebi çoğunlukla paslanmaya karşı belli ölçüde koruma sağlamasıdır. Bu nedenle kaplama malzemesi olarak çelik sıklıkla kullanılır.

Metal kutularda, folyolarda ve kapaklarda paketleme için kullanılan alüminyum ambalajlamada kullanılan önemli malzemelerden biridir. Alüminyum aslında yerkabuğunda demirden daha boldur ve yerkabuğunun ağırlıkça yaklaşık yüzde 8,13’ünü oluşturur. Bununla birlikte, alüminyum hiçbir zaman serbest bir metal olarak bulunmaz ve genellikle bir silikat veya metal silikatların bir karışımı hâlinde bulunur. Alüminyumun silikatlardan ayrıştırılması kimyasal olarak karmaşık ve çok pahalıdır. Bu nedenle ticari olarak üretilen tüm alüminyum, boksit olarak bilinen diğer malzemelerle karışmış olan çok daha küçük hidratlı alüminyum oksit tortularından gelir.

Ağartma (Kağıt): Kağıdın orijinal rengini beyazlatmak ve parlaklığını artırmak için kağıt üretimi sırasında uygulanan kimyasal işlemler.

Plastik, sürdürülebilirlik söz konusu olduğunda diğer malzemelerden daha karmaşık bir duruma sahiptir. Çoğu ambalaj ürünü için standart malzeme olan plastik ve türevleri farklı birçok işleve sahiptir. Aslında alternatiflerine göre çok daha hafif oldukları için nakliye esnasında oluşan karbon ayak izini bile azaltabilir. Bu açıdan bakıldığında plastiğin aslında kendi başına kötü olmadığı ve değerli bir malzeme olduğu söylenebilir. Sorun plastiğin kullanılma biçiminden kaynaklanmaktadır. Verimli şekilde geri dönüştürülemeyen ya da hiç geri dönüşüme uğramayan plastiklerin yarattığı kirlilik, geri dönüştürülmüş plastiklerde bulunan tehlikeli kirleticiler, plastiğin üretimi sırasında açığa çıkan sera gazı emisyonu ve ithal fosil yakıt ihtiyaçları gibi dolaylı sorunlar plastik ürünlerin sürdürülebilirlikte beklenen seviyenin gerisinde kalmasının başlıca sebeplerindendir

Kirlilik insan sağlığı ve/veya çevre üzerinde olumsuz etkileri olabilecek kirleticilerin birikmesi olarak ifade edilebilir. Kirlilik her yerde mevcuttur. Metaller, organik ve inorganik bileşenler, radyoaktif maddeler, hastalıklara yol açan patojenler, mikroplar, güneşin zararlı ışınları gibi çok farklı şekillerde karşımıza çıkabilirler. Kirleticiler su, toprak, hava, gıda ya da insan kaynaklı olabilirler. Çevre (yani, toprak, su, atmosfer) ve atmosferik koşullar kirleticilerin kaderinde önemli bir rol oynar. Kirleticiler, çevreye giriş ve etkileşimden sonra kimyasal ve fiziksel değişimler yaşarlar. Ancak yok edilemezler sadece bir biçimden diğerine dönüştürülebilirler. Bu nedenle bu kirleticilerin çevreye ne oranda karıştığını, dönüşümlerini ve nereye vardıklarını değerlendirmek hayvan ve insan sağlığı için çok önemlidir. Bazı kirleticiler düşük konsantrasyonlarda zehirli olmasalar da toprağa yüksek seviyelerde eklenen nitratlı gübreler gibi ekosisteme yüksek konsantrasyonlarda eklendiklerinde zehirleyici etki gösterirler. Bu nitratlar su sistemlerine ulaşırsa bebeklerde tedavi edilmediğinde ölüme yol açabilen methemoglobinemi gibi hastalıklara neden olabilir 

ECF (Elemental Chlorine Free Pulp) - Elementer klorsuz kağıt hamuru: Ağartma işleminde elementer klor kademesi kaldırılarak ağartılmış kağıt hamuru.

TCF (Totally Chlorine Free Pulp) - Tamamen klorsuz kağıt hamuru: Ağartma işleminden klor bileşiklerinin tamamen kaldırılmış olduğu kağıt hamuru.

Çözünebilir plastikler: Çevredeki kimyasal, biyolojik ve/veya fiziksel kuvvetler yoluyla bir kontrole kıyasla makul ölçüde hızlandırılmış bir hızda bir polimerin omurgasında bağ kesilmesine maruz kalan ve plastiklerin parçalanmasına veya parçalanmasına yol açan plastik malzemelerdir.

Biyolojik olarak çözünebilir plastikler (Biyobozunur/Biyoçözünür plastikler): Birincil bozunma mekanizmasının bakteri, mantar, alg, maya gibi mikroorganizmaların etkisiyle olduğu bozunabilir plastiklerdir.