Ambalaj Tasarımının Tarihi

Ambalaj açısından insanlık tarihi incelendiğinde ilk olarak yaprak ve benzeri doğal malzemelerin çeşitli gerekçeler nedeniyle bir nesneyi sarmak suretiyle kullanılmış olduğu düşünülmektedir.

Welt ambalajların tarihsel sürecini incelerken ambalajları esnek ambalajlar, yarı esnek ambalajlar ve rijit ambalajlar olarak kategorize edilebileceğini belirtir.

Kağıt ambalajlar çevre dostu bir seçenek olarak geri dönüştürülebilir, hafif yapısıyla taşıma maliyetlerini azaltır ve lojistik süreçlerini kolaylaştırır, farklı şekil ve boyutlara sahip esnek tasarımlarda firmaların pazarlama stratejilerine uygun bir şekilde üretilebilir, doğal ve organik bir imaj sunar, düşük maliyetli ve geniş bir üretim kapasitesine sahiptir.

12000 yıldan daha önce icat edilmiştir ve kullanılmıştır. Mısır’ın Feyyum kentinde bulunan bir sepetin 10000-12000 yaşında olduğu tahmin edilmektedir. Yahudiye Çölü’nde yapılan bir keşifte, 10.500 yıl önce bir bitki türünden üretildiği tahmin edilen elle dokunmuş bir sepet bulunmuştur.

Çömlekler ve cam kaplar rijit ambalajlara örnek olarak gösterilebilir.

Ürünlerin şeffaf bir şekilde görünmesini sağlayarak tüketicilerin ürünü incelemesine ve kalitesini değerlendirmesine olanak tanır, mikroorganizmaların üremesini engeller ve gıda ürünlerinin taze kalmasını sağlar, dayanıklıdır, çevre dostudur, ürünlerin doğal yapısını korur.

Kalaylama, ucuz metallerin levha halindeyken paslanmaya karşı dirençli hale getirilmesini sağlayan kaplama tekniğidir. Kalay kaplanmış olan yüzeyler paslanmaz ve gıdayla etkileşime geçtiğinde zehirlenmeye yol açmaz.

Metal ambalajlar, dayanıklı ve sağlam yapıları sayesinde ürünleri darbelere, sıkışmalara ve diğer dış etkenlere karşı korur, estetiktir. Hava, nem, ışık ve mikro- organizmalar gibi faktörlere karşı etkilidir ve temizliği kolaydır. Ürünlerin oksidasyon ve bozulma süreçlerini yavaşlatır ve geri dönüştürülebilir. 

Ürünleri dış etkenlerden korurken darbelere, nem, ışık, hava ve mikroorganizmalara karşı etkili bir bariyer sağlar ve bozulması, kirlenmesi, zarar görmesini önler. Taşınması kolaydır, görünür özelliği ile ürünü incelemek kolaylaşır ve geri dönüştürülebilinir.

Yenilebilir ambalaj tipleri beşe ayrılır.

Sümerliler öncelikle sembolik gösterimler ile piktografik yazı dilini geliştirmişlerdir. Geliştirilen bu piktografik yazı yüzlerce yıl farklı kültürler tarafından da kullanılmıştır.

İdeografik yazı, fikirlerin karşı tarafa iletilmesi ihtiyacı sonrası ortaya çıkmıştır. İdeografik yazı, kişinin resmetme yeteneğine bağlı olarak aktarılmak istenen fikrin öznel bir şekilde resmedilmesini içerir. Ancak resmedilen bir fikir herkes tarafından aynı şekilde yorumlanamayabilir. Resimsel anlatımların yaratabileceği anlam karmaşalarını engellemek adına ideografik yazı kullanan toplumlar bu yazıyı geliştirerek piktografik yazıyı oluşturmuşlardır. Şekil, ideografik yazıda bir fikrin sembolü olarak kullanılır iken, piktografik yazı kullanımlarında kelimenin sembolüne dönüşür. Semboller fikir yerine kelimeyi temsil eder. Kelimeler ilgili dili kullanan kişiler için sabittir. Bu nedenle anlam karmaşaları asgariye indirilebilmiştir.

Malların taşınabilirliğinin artması ve dünyaya açılmanın getirdiği olanaklar neticesinde 12. Yüzyıl ile birlikte tüccarlar geçimlerini sağladıkları alım satım işlerini bir meslek alanına dönüştürmüşlerdir.

Çinliler 11. Yüzyıl’da hareketli ahşap ve kil parçalarla yazı baskısı metotlarını geliştirmişlerdir. Bu teknik, yazının bir bütün olarak büyük bloklar üzerine işlenmesinin yerine parçalı ve hareketli bir sistem olarak ele alınmasını temel prensip olarak ele alır. Sonrasında  metal bloklar geliştirilmiştir.

Bunun nedeni okuma yazma oranının çok düşük seviyede olmasıdır.

Ürüne karşı daha önceden aşinalığı bulunmayan tüketicilerin güvenini ilk bakışta kazanarak onları etkilemeyi hedefler.

Piktoryal reklamcılık renk, şekil, sembolizm ve kompozisyon gibi öğeleri kullanarak tüketicileri özellikle psikolojik olarak etkilemeyi esas alır. Ambalajların tasarımları da bir piktoryal reklam olarak ele alınmış, özellikle gazete ve posterlerde gösterilen ambalajlar ikon haline dönüşmüştür.

Sanayi Devrimi’nin ambalaj alanı üzerindeki etkilerinden en önemlileri kitlesel üretimin mümkün hale gelmesi, üretimin standartlaşması, markalaşma ve reklamın gelişimi, yeni malzemeler ve teknolojilerin ortaya çıkması ve tüketimin artmasıdır.

Litografi 1796 yılında Alman Alois Senefelder tarafından keşfedilen taş baskı yöntemidir.

Hızlı ve verimli üretim, metin işleme ve tipografi, çeşitlilik ve özelleştirme, yaratıcı tasarım özgürlüğü, yüksek kalite ve baskı performansıdır.