Hukuk Sistemleri ve Türk Hukuk Tarihi

Bu hukuk sisteminin tayin edici özelliği Roma Hukuku’nun yeniden canlandırılmasına dayalı bir hukuk biliminin ürünü olmasıdır.

Roma Hukuku’nda kişi, farklı statülerle farklı hukuki kapasitelere bağlanmış kimseleri ifade eden bir kavramdır ve kökenini Yunan tiyatro sanatında, sahneye çıkanların farklı karakterleri temsil etmek amacıyla yüzlerine taktıkları maskeyi “persona” olarak adlandırışlarında bulur.

Özgür bir kimsenin Roma Hukuku’na göre hak sahibi olabilmesinin koşulu,
onun aynı zamanda vatandaş da olmasıdır.

Aile Reisi (pater familias): Roma aile hukukunda aile (familia) kavramı, günümüzdekinden farklı olarak bir aile reisinin (pater familias’ın) egemenliği (patria potestas) altındaki kişilerin topluluğunu ifade eder.

Kıta Avrupası hukuk sisteminden farklı olarak İngiliz Hukuku genel kavramlara ve bağlantılı oldukları yasalara değil, örnek olay gruplarına ve bunların konu edinildiği yargı kararlarına dayalıdır.

Biri geniş, diğeri dar olmak üzere iki anlama sahiptir. Geniş anlamda Common
Law İngiltere, Amerika Birleşik Devletleri, Avustralya, Yeni Zelenda ve Kanada
gibi ülkelerin hukuklarının ortak adını, bir hukuk ailesini ifade eder. Dar anlamda Common Law ise, 1066’da İngiltere’yi işgal eden Normanların adalet hizmetini
gerçekleştirmek amacıyla atadıkları gezici yargıçların oluşturdukları aşırı biçimci hukuku ifade eder.

1215 tarihinde Papa III. Innocent, Kral John ve baronları arasında imzalanmıştır.
Kralın bazı yetkilerinin sınırlandırılmasını ve hukuk kurallarının kralın iradesinden
daha üstün olduğunu ilan ediyordu. Magna Carta Kralın keyfi vergi salamayacağını; yargılamanın aleni olarak yapılacağını; yasal dayanağı olmadan tutuklama ve sürgüne göndermeye başvurulamayacağını ve soylulardan oluşan bir kurulun Kralın Magna Carta’ya uygun davranıp davranmadığını denetleyeceğini hüküm altına alıyordu.

Amerikan Hukuku’nun mahkeme içtihatları ve yasama olmak üzere iki temel kaynağı vardır.

Devlet mülkiyetinin konusu toprak ve toprağın altı, sular, ormanlar, fabrikalar,
değirmenler, madenler, maden ocakları, her türlü ulaştırma, bankalar, iletişim araçları, devlet tarafından kurulmuş olan büyük tarımsal-zirai işletmeler, sovhozlar, şehirde ve sanayi merkezlerindeki konutlardır.

İslam dinini belirleyen ilahi buyrukların toplamıdır. 

Daha önce karşılaşılmamış bir durum ortaya çıktığında fakihin kendisine uygun gelen ve genel kuralın istisnası olarak kıyasen hüküm kurmasıdır. 

İslam Hukuku’nda, işlenen ve suç sayılan fiiller ile bunlara uygulanacak yaptırımları gösteren kısma “ukûbât” denilir.

Kıyas (örnekseme, analoji), belirli bir sorunu çözmek için, ona çok benzeyen başka bir sorunun çözümüne uygulanan hükmü benzeterek uygulamaktır. 

İnsanlar arasındaki doğumdan ölüme dek her tür ve düzeydeki toplumsal ilişki, Muâmelât bölümünde incelenir.

Allah’ın haklarına karşı işlenen suçlara  hadd cezası uygulanır.

Kısas ve Hadd kapsamında yer almayan suçlara ta'zir cezaları uygulanır.

Osmanlı Devleti’nde askerî sınıfa âit şer’î ve hukuki davalara bakan hâkime kazasker adı verilir.

Hükümdarın yasa koymasına “emirname”, “kanunname”, “yasakname” adları verilmiştir.

1839 tarihli Gülhane Hattı Hümayunu’nda vatandaşların kanun önünde eşitliği ilkesi ilk defa beyan edilmiştir.

Karşılaştırmalı Hukuk, geliştirdiği çözümleme düzeyleri, özgül ayrımlar ve terim dağarcığıyla yeryüzünde farklı ulus, kültür ve toplumların hukuk düzenlerinin çeşitliliklerine ve benzemezliklerine karşın gene de “hukuk” gibi birleştirici bir kavram altında anlaşılır kılınmasına katkı sağlar. Genelde yapılan ayrımlar ve karşılaştırmalar kamu hukukundan çok özel hukuku temel alırlar.