Deneme Sınavı Soruları

Padişah tarafından “ferman” biçiminde ilan edilen 1856 tarihli Islahat Fermanı ise Tanzimat Fermanı’ndaki vaadleri yenileyen ve ayrıca din farkı gözetilmeden bütün devlet uyruklarının eşit işlem görmesi ilkesini getiren bir belgedir.

Avrupa devletlerinin etkisiyle hazırlanan Islahat Fermanı’nın temel amacı, müslümanlar ile gayrimüslimler arasında her yönden tam bir eşitlik sağlamaktı.

Böylece devletin uyrukları arasında var olan vergi, askerlik, yargılama, eğitim, devlet memurluğu ve temsil alanındaki bütün farklar kaldırılıyordu.

Islahat Fermanı, daha sonraki dönemlerde dış ilişkiler bakımından batılı devletlerin ve Rusya’nın müdahalelerine dayanak oluşturmuş, içeride ise özellikle Hristiyan “millet”lerin bağımsızlık hareketlerinin bir başlangıcı olmuştur.

Sened-i İttifak, Tanzimat Fermanı ve Islahat Fermanı anayasa değildir, an-cak bir ölçüde de olsa devlet iktidarını sınırlandırma amacı taşıdıkları için “anayasa” niteliğindedir.

Anayasa’ya göre, Türkiye Devleti, Padişah tarafından idare olunur ve Hükûmeti Bü- yük Millet Meclisi Hükûmeti unvanını taşır.

Büyük Millet Meclisi vilayetler halkınca seçilen üyelerden oluşur (m.4). Meclis seçimleri iki yılda bir yenilenir (m.5).

Ahkâmı şer’iyenin uygulan- ması, kanunların yapılması, değiştirilmesi ve yü- rürlükten kaldırılması, andlaşmaların yapılması ve vatan savunması ilanı gibi yetkiler Büyük Millet Meclisi tarafından kullanılır (m.7).

Hükûmet bölümleri, Meclisin seçtiği bakanlar aracılığıyla yönetilir, bu bakanlara Meclis yön verir ve gerektiğinde değiştirir (m.8). Bu hükümler ne- deniyle 1921 Anayasası’nın bir “meclis hükûmeti”kurduğu kabul edilmektedir.

1921 Anayasası (m.9) bir devlet başkanlığı ma- kamı öngörmemiş, ancak devlet başkanına ait olması gereken bir takım fonksiyonların Büyük Millet Mec- lisi Başkanı tarafından yürütülmesini kabul etmiştir.

Ayanlara kendi yönetimleri altındaki hanedanları koruma hakları tanınacaktır

Yoksullar ve reaya korunacak, vergiler haksız ve ezici olmayacaktır

Reayaya zulüm edilmeyecektir

Reayanın suç işlemesi durumunda soruşturma yapılmadan ceza verilmeyecektir

Kuvvetler ayrılığının kuvvetler çatışmasına dönüşmesi

Bazı kamu kurumlarının sahip olduğu özerkliğin kötüye kullanıldığı

Siyasal partilerin sorumsuzca davrandığı ve yıkıcı ve bölücü faaliyetleri teşvik ettikleri

Yönetimde partizanlık yapılması