Millî Güvenlik Konseyi Rejimi, 1982 Anayasası’nın Yapılışı ve Başlıca Özellikleri

12 Eylül 1980 günü TSK’nin emir ve komuta zinciri içinde ve emirle yönetime el koyması  sonrasında kurulan Millî Güvenlik Konseyi   Genelkurmay Başkanı Kenan Evren’in başkanlığında dört kuvvet komutanından oluşmaktaydı. 

Kanunun 2. maddesine göre Kurucu Meclis’in görevleri:

1. “Yeni Anayasa’yı ve Anayasa’nın Halkoyuna Sunuluş Kanunu’nu hazırlamak;
2.  Anayasa’nın ilkelerine uygun Siyasi Partiler Kanunu’nu hazırlamak;
3. Yeni Anayasa’nın ve Siyasi Partiler Kanunu’nun hükümlerini göz önünde  tutarak Seçim Kanunu’nu hazırlamak;
4.  Türkiye Büyük Millet Meclisi kurulup fiilen göreve başlayıncaya kadar, kanun koyma, değiştirme ve kaldırma suretiyle yasama görevlerini yerine getirmektir”.

Her ilin tesbit ve teklif ettiği adaylar arasından Millî Güvenlik Konseyi’nce seçilen 120 üye ile Millî Güvenlik Konseyi’nce doğrudan doğruya seçilen 40 üye olmak üzere 160 üyeden oluşuyordu.

Her iki Anayasanın da Kurucu Meclisi, daha doğrusu bu Meclis’in sivil kanadı  seçimle oluşmamıştır.

1982 Anayasası danışma meclisi, tümüyle partisiz bir meclistir.

Benzerlikler

1. Her iki Anayasa, askeri müdahaleler sonucu oluşmuştur.
2. Her iki Anayasa, bir kanadı askeri harekatın liderliğini yapan kuruldan  diğer kanadı ise sivillerden oluşan Kurucu Meclis’ler tarafından hazırlanmıştır.
3. Her iki durumda da Kurucu  Meclis’in sivil kanadı  seçimle oluşmamıştır.
4. Her iki durumda da Kurucu Meclisçe hazırlanan Anayasa, halkoyuna sunulmak suretiyle kesinleşmiştir.
5. Her iki durumda da sivil kanadın, Bakanlar Kurulu’nun kurulması ve düşürülmesine ilişkin yetkileri yoktur.

1982 Anayasası

1982 Anayasası

Bu durum, tasarı reddedildiği takdirde askerî idarenin belirsiz bir süre daha devam edebileceği düşüncesini akla getirmektedir.

Anayasa tasarısı  % 91.37 oranında evet oyuyla kabul edilmiştir.

Genel ilkelerle yetinmeyerek ayrıntılara kadar inen bir anayasa,  sosyal gelişmenin gerisinde kalma tehlikesiyle karşılaşabilir. Değişen ihtiyaçlar, sık sık anayasa değişikliğini gerekli kılabilir. toplumda sıkıntılar doğurabilir. Böylece, istikrarlı bir siyasal düzeni gerçekleştirecek yerde; anayasa tartışmalarının sürekli olarak gündemde bulunduğu daha istikrarsız bir siyasal ortama yol açabilir.

Çerçeve Anayasa: Genel ilkeleri düzenleyen ve bunların uygulanma biçimlerini kanunlara bırakan anayasa tipidir.

Anayasa oylamas ile birlikde;

Millî Güvenlik Konseyi Başkanının , Cumhurbaşkanı sıfatını kazanarak, yedi yıllık bir dönem için kendini seçtirmesi,

Millî Güvenlik Konseyinin, altı yıllık bir süre için Cumhurbaşkanlığı Konseyi haline dönüştürülmesi,

İlk  altı yıllık bir süre için, Cumhurbaşkanı’nın Anayasa değişiklikleri üzerindeki denetim yetkisi artırılmış,

Siyasal partilerin bazı yöneticileri ve parlamenterlerine  beş ve on yıllık olmak üzere  siyasal faaliyet yasağı getirmiştir.

“1982 Anayasası 1961 ve hatta 1924 Anayasası’na karşı güçlü Devlet ve otoriter idare kavramlarına daha fazla önem vermiş ve özellikle yürütmeyi yasama ve yargı karşısında daha da güçlendirmiş,temel hak ve hürriyetleri ise sınırlandırmıştır.

Rasyonelleştirilmiş Parlamentarizm: Parlamenter sisteme daha işlerlik kazandırmak, gereksiz tıkanma ve bunalımları

aşmak amacıyla bazı kurum ve kuralların öngörüldüğü bir modeldir.

Saf Millî İrade: Halk tarafından seçilen yasama organının ve onun içinden çıkan hükümetin, genel oyla seçilmeyen bazı kurum ve kuruluşlarca sınırlandırılamaması kuramıdır.

1961  Anayasasına

1982 Anayasası,

Cumhurbaşkanlığı makamının 1982 Anayasasın da son derecede güçlendirilmiş olması,

Anayasa Mahkemesi üyelerinin  seçiminde Cumhurbaşkanı’na belirleyici bir rol tanınması, 

Yükseköğretim Kurulu’nun başkan ve üyeleri ile  rektörlerinin seçiminde Cumhurbaşkanı’na belirleyici bir rol tanınması

MGK’nin konumu ve yetkilerinin 1982 Anayasası’nda  aşırı  derecede güçlendirilmiş olması

Siyasi partilerin faaliyet alanının sınırlandırılması  ve partilerin kapatılmalarının kolaylaştırılmış  olması,

Çünkü,hukuk devleti ve çoğulcu demokrasi açılarından ciddi bir gerilemeye yol açmıştır.