Özel Tüketim Vergisi, Şans Oyunları Vergisi, Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi, Özel İletişim Vergisi, Gümrük Vergisi, Konaklama Vergisi, Dijital Hizmet Vergisi

Katma değer vergisi ile birlikte vergi gelirleri içerisinde en önemli paya sahip olan vergi özel tüketim vergisidir

ÖTV’nin genel özellikleri şu şekilde sıralanabilir:

• Tek safhada uygulanması
• Mükellef sayısının az olması
• Şeffaf bir yapıya sahip olması
• Verginin kapsamına giren malların sınırlı
sayıda olması
• Verginin uygulanmasının basit olması
• Hasılatının yüksek olması
• Mali politikaların uygulanmasında etkin olması
• Adaletli vergileme
• Katma değer vergisi oranlarında sadeleştirmeye yardımcı olması

Teslim: Bir mal üzerindeki tasarruf hakkının
malik veya adına hareket edenlerce alıcıya veya adına hareket edenlere devredilmesini, ifade eder.

Teslim sayılan hâller:
a) Vergiye tabi malların, vergiye tabi olan
malların imali dışında her ne suretle olursa
olsun kullanılması, sarfı, işletmeden çekilmesi veya işletme personeline ücret, prim,
ikramiye, hediye, teberru (bağış) gibi adlarla verilmesi,
b) Mülkiyeti muhafaza kaydıyla yapılan satışlarda zilyetliğin devri teslim sayılır.

ÖTV’de mal teslimi hâllerinde malın (ilk) teslimi, ilk iktisap hâllerinde ise malların ilk iktisabı vergiyi doğuran olaydır. Ancak katma değer vergisinde olduğu gibi, malın (ilk) tesliminden önce fatura veya benzeri belgeler düzenlenmesi hâlinde, bu belgelerde gösterilen miktarla sınırlı olmak üzere fatura veya benzeri belgelerin düzenlenmesi de vergiyi doğuran olay olarak kabul edilmiştir.

Konsinyasyon yoluyla satış: (Consigned sales) Bir malın sahibi (konsinyatör) tarafından kesin satışı daha sonra yapılmak üzere satıcıya (konsinyi işletmeye) mal gönderilmesi, mal bedelinin satıştan sonra ödendiği ve tamamen güvene dayalı bir satış ve ödeme yöntemidir. 

ÖTV’nin kanuni mükellefi, kanuna ekli listelerde yer alan mallara ve yapılan işleme göre farklılık göstermektedir.
(I), (III) ve (IV) sayılı listelerdeki malları imal, inşa veya ithal edenler ile bu malların müzayede yoluyla satışını yapanlar verginin mükellefidir. (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tabi olmayanları (örneğin; golf arabası, kar motoru gibi) imal, inşa veya ithal edenler ile bu malların müzayede yoluyla satışını yapanlar verginin mükellefidir. (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tabi olanlar için; motorlu araç ticareti yapanlar, bu malları kullanmak üzere ithal edenler veya müzayede yoluyla satışını yapanlardır.

ÖTV’de vergi sorumluluğu iki şekilde ortaya çıkmaktadır. Birincisi, mükellefin Türkiye içinde ikametgâhının, iş yerinin, kanuni ve iş merkezinin bulunmaması hâlidir. İkincisi ise Hazine ve Maliye Bakanlığının gerekli göreceği
hâlleridir. 

• Bu listelerde yer alan malların teslimi yurt
dışındaki bir müşteriye yapılmalıdır.
• Teslim konusu mal, Türkiye Cumhuriyeti gümrük bölgesinden çıkmış olmalıdır.
Ancak, malların ihraç edilmeden önce yurt dışındaki alıcı adına hareket edenlere veya
bizzat alıcıya işlenmek ya da herhangi bir
şekilde değerlendirilmek üzere yurt içinde
teslimi ihracat sayılmaz. 

Söz konusu düzenlenmeler ÖTV Kanunu’na hüküm eklenmek veya bu Kanun’da değişiklik yapılmak suretiyle düzenlenir. Diğer kanunlarda yer alan istisna veya muafiyet hükümleri bu vergi bakımından geçersizdir. Uluslararası anlaşma hükümleri saklıdır.

ÖTV’de vergi matrahı bazı mallar için spesifik esasa dayalıdır. Bu esasta matrah; hacim, ağırlık, uzunluk gibi fiziki ölçülere göre belirlenir. ÖTV I sayılı listedeki petrol ürünlerinde ÖTV spesifik matrah olan, litre, kilogram, metreküp gibi fiziki değerler üzerinden maktu (sabit) tutar olarak hesaplanmaktadır.

Tecil-terkin uygulaması kapsamında satın alınan veya ithal edilen malların on iki ay içinde imalatta kullanıldığının belgelendirilerek vergi dairesine bildirilmesi gerekmektedir.

Beyanname posta ile gönderilmişse vergiyi tarh edecek daireye geldiği tarihi takip eden yedi gün içinde tarh edilir.

ÖTV istisnasından yararlanan malul ve engellilerin iktisap ettikleri kayıt ve tescile tabi malları beş yıldan fazla kullanarak elden çıkarmaları durumunda ÖTV alınmaz.

Adi ortaklıklarda, verginin ödenmesinden ortakların tamamı müteselsilen sorumlu olmak üzere ortaklardan herhangi biri tarhiyatın muhatabı olur. ÖTV mükellefinin Türkiye içinde ikametgâhının, iş yerinin, kanuni merkezi ve iş merkezinin bulunmaması veya Hazine ve Maliye Bakanlığınca gerekli görülen hâllerde vergi sorumluları, tarhiyata muhatap tutulur.

1999 yılında meydana gelen ve kamuoyunda “Deprem Vergileri” olarak bilinen düzenlemeler içinde “Eğitime Katkı Payı” olarak şans oyunlarından alınmaya başlanmıştır.

Günümüzde bu vergiye tabi olan çeşitli müşterek bahis ve şans oyunları şunlardır: Millî Piyango, Kazı Kazan, Spor-Toto, Spor-Toto, Süper-Toto, Spor-Loto vb. oyunlar, Sayısal Loto, Süper Loto, Şans Topu, On Numara ve benzeri oyunlar, At yarışları, Her türlü diğer müşterek bahisler.

Verginin üç farklı oranı vardır. Spor müsabakalarına dayalı müşterek bahislerde %5, at yarışlarında %7 ve diğer şans oyunlarında %10’dur. 

Vergilendirme Dönemi: Faaliyet gösterilen takvim yılının birer aylık dönemleridir. Ancak Bakanlık, vergilendirme dönemlerini değiştirmeye, yeni vergilendirme dönemleri belirlemeye yetkilidir. Şans oyunları vergisi, ilgili vergilendirme dönemlerini izleyen ayın yirminci günü mesai bitimine kadar, mükellefler tarafından bir beyanname ile bağlı bulunulan vergi dairesine beyan edilir ve hesaplanan vergi aynı süre içerisinde ödenir.

Verginin Konusuna Giren Hizmetler ve Vergi Oranları:

Verginin konusuna giren dört grup hizmet ve
tabi oldukları vergi oranı aşağıdaki gibidir.
A- Her türlü mobil elektronik haberleşme işletmeciliği kapsamındaki (ön ödemeli kart satışları dahil) tesis, devir, nakil ve haberleşme
hizmetleri (% 10)
B- Radyo ve televizyon yayınlarının uydu platformu ve kablo ortamından iletilmesine ilişkin hizmetleri (% 10)
C- Kablolu, kablosuz ve mobil internet servis
sağlayıcılığı hizmeti (% 10)
D- Diğer elektronik haberleşme hizmetleri (% 10)

Banka ve sigorta şirketlerinin, her ne şekilde olursa olsun yapmış oldukları bütün işlemler (havale yapmak, EFT yapmak, swift işlemleri, çek sorgulamak, teminat mektubu vermek, kredi vermek vb.) dolayısıyla kendi lehlerine her ne ad altında (faiz, komisyon, havale ücreti, hesap işletim ücreti, kredi kartı faizleri, gecikme faizleri vb.) olursa olsun nakden veya hesaben aldıkları paralar, BSMV’ye tabidir. 

Mükellef, bankalar, bankerler, sigorta şirketleri, ikrazatçılar, finansman şirketleri ya da factoring şirketleridir. Sigorta aracıları tarafından yapılan sigorta işlemlerinde de verginin mükellefi sigorta şirketleridir. 

4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun birinci maddesinde “Bu Kanun’un amacı, Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesine giren ve çıkan eşyaya ve taşıt araçlarına uygulanacak gümrük kurallarını belirlemektir.” hükmü yer almaktadır. Kanun’un ikinci maddesi ise “mülkîlik” esasına dikkat çekilmektedir. Yani, kanun koyucunun “Türkiye Cumhuriyeti
Gümrük Bölgesi” ifadesinden anlaşılması gereken Türkiye Cumhuriyeti toprakları, kara suları, iç sular ve hava sahasıdır. Bu iki hüküm esas alındığında gümrük vergisinin konusunu, gümrük tarifesinde belirtilen Türkiye Cumhuriyeti gümrük bölgesine giren eşya teşkil eder. 

Gümrük Kanunu’nun 184’üncü maddesinde ithalatta gümrük yükümlülüğünün;
• İthalat vergilerine tabi eşyanın serbest dolaşıma girişi,
• Gümrük giriş beyannamesinin tescili,
• İthalat vergilerine tabi eşyanın ithalat vergilerinden kısmi muafiyet suretiyle geçici
ithalatın yapılması olarak belirlenmiştir.

Otel, motel, tatil köyü, pansiyon, apart otel, misafirhane, kamping, dağ evi, yayla evi gibi konaklama tesislerinde verilen geceleme hizmeti ile bu hizmetle birlikte satılmak suretiyle konaklama tesisi bünyesinde sunulan diğer tüm hizmetler (yeme, içme, aktivite, eğlence hizmetleri ve havuz, spor, termal ve benzeri alanların kullanımı gibi) Konaklama Vergisi’ne tabidir. 

Konaklama tesislerinde verilen geceleme hizmeti ile bu hizmetle birlikte satılmak suretiyle konaklama tesisi bünyesinde sunulan diğer tüm hizmetleri sunan gerçek veya tüzel kişilerdir.

Türkiye’de sunulan aşağıdaki hizmetlerden elde edilen hasılat, DHV’ne tabidir:
a) Dijital ortamda sunulan her türlü reklam
hizmetleri (reklam kontrol ve performans
ölçüm hizmetleri, kullanıcılarla ilgili veri
iletimi ve yönetimi gibi hizmetler ile reklamın sunulmasına ilişkin teknik hizmetler
dâhil)
b) Sesli, görsel veya dijital herhangi bir içeriğin
(bilgisayar programları, uygulamalar, müzik, video, oyunlar, oyun içi uygulamalar
ve benzerleri dâhil) dijital ortamda satışı ile
bu içeriklerin dijital ortamda dinlenmesine,
izlenmesine, oynanmasına veya elektronik
cihazlara kaydedilmesine veya bu cihazlarda
kullanılmasına yönelik dijital ortamda sunulan hizmetler
c) Kullanıcıların birbirleriyle etkileşime geçebilecekleri dijital ortamların sağlanması ve
işletilmesi hizmetleri (kullanıcılar arasında
bir mal veya hizmetin satılmasına veya satılmasının kolaylaştırılmasına yönelik sunulan hizmetler dâhil)