Harçlar

Harca tabi hizmetlerin finansmanı için harç gelirlerinin yeterli olmadığı durumda vergiler de kullanılır. Esasen, bütçede ademi tahsis (bütçe gelirlerinin belirli giderlere doğrudan tahsis edilmemesi) bütçe geliri olan vergi, resim ve harçlar toplanarak kamu harcamaları gerektirdikçe aynı havuzdan harcanırlar.

Resim mahiyetinde olmasına karşın genel bütçe geliri yerine düzenleyici ve denetleyici kuruluşların (RTÜK, EPDK, BDDK gibi) bütçeleri içerisinde yer alan ve bu kuruluşların yetkisi dahilinde verilen arama, çıkarma, üretim, satış, bayilik, yayın izinler ise resim yerine lisans bedeli olarak da adlandırılabilmektedir.

Vergi hukukunun tipiklik kuralları gereğince bir işlemin harca tabi olabilmesi için işlemin kanunda açıkça tanımlanıyor olması gerekmektedir.

İcra harçları, İflas harçları ile Haciz, teslim ve satış harcı

Adliye veznelerine teslim edilen kıymetli eşyanın kabul ve korunması harca tabi tutulmuştur. Bu kıymetler adliyeye emanet edildiğinden kaybolması hâlinde devlet kıymetli eşyanın sahibine karşı değerinin ödenmesinden sorumlu olacaktır. Bu kıymetlerin korunması için verilecek kamu hizmeti adli işleme taraf olan kişilerin mülkiyet hakkını koruyan ve özel fayda sağlayan bir hizmet olarak değerlendirilmelidir.

Tahkim yargılaması sonucu verilen hakem kararlarının uygulanabilmesi için karar ve ilam harcı tahsil edilir

Kanun koyucu kusurlu davranarak yeni bir duruşma yapılmasına sebep veren kişilere de cezai mahiyette celse harcı öngörmüştür.

Noter harçlarını, harca mevzu olan işlemin yapılmasını isteyen kişiler ödemekle mükelleftirler.

Vergi yargısı harçları başvurma harcı, nispi ve maktu karar harcı ile suret harçlarından oluşmaktadır.

Vergi yargısı harçlarından “başvurma harcı” dava dilekçesi verilmesi sırasında makbuz karşılığında
ödenir. Nispi ve maktu harçlar ise başvuruda bulunana gönderilecek ihbarname üzerine, ihbarnamenin tebliği tarihinden itibaren 1 ay içinde ilgili vergi dairesine ödenir.

Taşınmazlara ait haritaların kopyalarının verilmesi, tapu ve kadastro harcına tabidir.

Devirin gerçekleşmesi için beyan edilen değer üzerinden hesaplanacak harcın ödenmesi yeterli olmakla birlikte harcın eksik ödendiğinin tespit edilmesi hâlinde Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre eksik harç tarh ve tahakkuk ettirilerek ilgililerden talep edilir. Ancak eksik harç için kesilecek vergi ziyaı cezası %25 olarak uygulanır.

Konsoloslar tarafından yapılacak noter işlemlerinde, Kanun’un noter harçlarına ait hükümleri uygulanır.

İş ve İşçi Bulma Kurumu aracılığı ile çalışmak üzere yabancı memleketlere giden işçilere yalnız iki yıllık süre için verilen pasaportlar ile aynı süre içinde bu pasaportların refakat hanesinde kayıtlı olanlar veya kayıt edilecekler pasaport harcından muaftır.

Tahsilde olup 25 yaşını doldurmamış olanlara verilecek pasaportlar, harçtan istisna tutulmuştur.

Gemi ve liman harçlarının mükellefi, taraflarca aksi kararlaştırılmamışsa mülkiyet hakkını iktisap edenler, ipoteklerde ipoteği tesis edenler, bunlar dışında kalan işlemlerde lehine işlem yapılmış olanlardır. 10 rüsum tonilatoya kadar olan gemiler harçtan muaftır.

Değiştirme veya kaybedilme sebebiyle verilecek gemi tasdiknamelerinden tarifede yazılı miktarın 1/5’i nispetinde harç alınır.

Yıllık harçlar, her yıl ocak ayının başında yıllık olarak tahakkuk ettirilmiş sayılır. Tahakkuk ettirilen harçlar ayrıca mükellefe tebliğ olunmaz ve ocak ayı içerisinde ödenir.

Harca konu işlemi yapan memurlar harcın ödenmesinden mükellefle birlikte müteselsilen sorumludur.

Her takvim yılı başından geçerli olmak üzere önceki yılda uygulanan maktu harçlar (maktu ve nispi harçların asgari ve azami miktarlarını belirleyen hadler dâhil), o yıl için tespit ve ilan olunan yeniden değerleme oranında artırılır.