Vergi Suçları

Doğrudan Vergi Suçları: Vergi mükellefi veya vergi sorumlusu olan kişiler tarafından işlenebilen suçlardır. Kaçakçılık suçu buna örnek teşkil eder.

Vergi kaçakçılık suçu şöyle tanımlanabilir: Vergi mükellefi, vergi sorumlusu veya üçüncü kişiler tarafından kanunda yazılı fiillerle işlenebilen, devletin vergi kurallarını kaldırıcı ve hukuk sisteminin kabul etmediği fiillere vergi kaçakçılık suçu adı verilir.

Buna göre vergi kaçakçılık suçu faili vergi kanunlarına aykırı hareket etmemek yükümlülüğü altında olan kişilerdir. Bunlar vergi mükellef ve sorumluları olabileceği gibi, suça katılma (iştirak)hükümleri açısından üçüncü kişiler de olabilir. Bu özelliği itibariyle kaçakçılık suçu vergi mükellef ve sorumluları yanında üçüncü kişilerin de olabilmesi nedeniyle “özgü suçlar” kapsamı içerisinde yer almazlar. Suça katılanlar dışında faillerin genel olarak
bir yükümlülük altında olan kişilerden oluştuğu söylenebilir. Bunlar vergi mükellefi ve vergi sorumlularıdır. Vergi kaçakçılık suçu fiilleri gerçek kişi tarafından işlenebilecek fiillerdir. Bu fiillerin tüzel kişiler tarafından işlenebilmesi söz konusu değildir. 

1. Vergi Kanunlarına Göre Tutulan veya Düzenlenen ve Saklanma ve İbraz Mecburiyeti Bulunan Defter ve Kayıtlarda Muhasebe Hileleri Yapmak

2.Vergi Kanunlarına Göre Tutulması, Saklanması ve İbraz Zorunlu Olan Defterlerde Gerçekte Olmayan veya İşlemle İlgisi Bulunmayan Kişiler Adına Hesap Açmak

3. Vergi Kanunlarına Göre Tutulan, Saklanma ve İbraz Edilmesi Mecburi Olan Defterlere Yazılması Gereken Hesap ve İşlemleri Vergi Matrahının Azalmasına Neden Olacak Şekilde Diğer Defter veya Kayıt Ortamlarına Kaydetme

4. Vergi Kanunlarına Göre Tutulması, Düzenlenmesi, Saklanması ve İbraz Edilmesi Zorunlu Olan Defter, Kayıt ve Belgeleri Tahrif Etmek

1. Vergi Kanunlarına Göre Tutulması, Düzenlenmesi, Korunması ve İbrazı Zorunlu Olan Defter, Kayıt ve Belgeleri Yok Etmek

2. Vergi Kanunlarına Göre Tutulması, Düzenlenmesi, Korunması ve İbrazı Zorunlu Olan Defter Yapraklarını Yok Etmek veya Yerine Başka Yaprak Koymak

3. Sahte Belge Düzenlemek

4. Sahte Olarak Düzenlenmiş Belgeleri Muhasebe Kayıtlarında Kullanmak

5. Ödeme Kaydedici Cihazlara Yönelik Olarak Yapılan Kanuna Aykırı Fiiller

6. Elektronik Ortamda İletilmesi Gereken Verilerin İletilmesini Önlemek veya Bunların Gerçeğe Uygun Olmayan Şekilde İletilmesine Sebebiyet Vermek

Kusurluluk, suç failinin suç fiillerini işlerken içinde bulunduğu kınanması gereken duygu durumudur. Yaptığı hareketi ve gerçekleşmesi muhtemel sonucu bilme ve isteme şeklinde olabilir. Bu duygu durumuna doğrudan kast denir. Bazen öngörülebilir sonucu istememekle birlikte suç fiillerini işlemeye devam eder. Bu duygu durumuna olası kast denir. Vergi kaçakçılık suçunun yargılamasının adliye mahkemelerinde yapılması ve verilecek cezaların hürriyeti bağlayıcı ceza olması nedeniyle kasıtla işlenebilecek suçlardandır.

Kastı kavramını aşağıdaki ögelere ayırabiliriz:
i. Suçu oluşturan hareket fail tarafından bilerek ve istenerek yapılır,
ii. Meydana gelmesi muhtemel netice öngörülebilmektedir,
iii. Fail neticeyi öngörür ve bunu gerçekleştirmek ister.

Hapis cezasının süresi üç grupta yer alan suç fiili için farklı şekilde düzenlenmiştir.

Birinci grup suç fiillerine verilecek ceza on sekiz ay ile beş yıl arasında verilecek hapis cezasıdır.

İkinci grup suç fiillerine verilecek ceza, üç yıl ile sekiz yıl arasında hapis cezasıdır.

Üçüncü grup suç fiillerine verilecek ceza ise, iki yıl ile sekiz yıl arasında hapis cezasıdır.

Vergi kaçakçılık suçu fiilleri ile vergi ziyaı kabahati meydana gelirse hapis cezaları yanında idari vergi ziyaı cezası vergi dairesi tarafından kesilir. Ceza miktarı vergi ziyaının üç katı idari para cezasıdır.

7394 sayılı kanun ile yapılan eklemelerle kaçakçılık fiilleri ile işlenmiş vergi ziyaı cezaları için cezada indirim imkânı getirilmiştir. İndirim şartlı bir indirimdir. Ceza indiriminin şartları şunlardır:
• vergi mahkemesinde dava açılmamış olmalıdır,
• vergi mahkemesinde dava açılmışsa davadan vazgeçilmiş olmalıdır,
• mahkeme kararına karşı kanun yollarına başvurulmamış olması gerekir
• kanunyollarına başvurulmuş ise bu başvurudan vazgeçilmiş olması şarttır. Bu şartlar yerine getirilmeksizin indirimden yararlanılamaz.

İndirim ceza mahkemesindeki yargılaması yapılan kaçakçılık cezası için de söz konusudur.
Soruşturma Evresinde İndirim: Vergi kaçakçılık fiilleriyle vergi zıyaına neden olduğu tespit edildiğinde, tarh edilen verginin gecikme faizi ve gecikme zammının tamamı ile kesilen vergi zıyaı cezasının yarısını ödemesi durumunda verilecek ceza yarı oranında indirilir.
Kovuşturma Evresinde İndirim: Kaçakçılık fiilleriyle vergi kaybına neden olduğu tespit edilmesi durumunda, tarh edilen verginin gecikme faizi ve gecikme zammının tamamı ile kesilen vergi zıyaı
cezasının yarısını ödemesi durumunda verilecek ceza üçte biri nispetinde indirilir. Vergi ve buna bağlı olarak kesilen ceza bulunmuyorsa bu halde hapis cezası ½ nispetinde indirilir. 

Vergi Mahremiyeti: Vergi mükellefi ve vergi sorumlusunun işleri, hesap durumları, işlemleri, işletmeleri, servet ve ilişkilerine ilişkin olan ve sır niteliği taşıyan, mükellef açısından gizli kalması gereken bilgilerdir

Vergi mahremiyetini ihlal suçunun failleri, vergi mahremiyetine uymakla mükellef olan kişilerdir. Vergi Usul Kanunu da suç failleri suçun düzenlendiği madde yerine 5’inci maddesinde sayılmıştır (VUK md 5). Şimdi bu kişileri sayalım:
i. Vergi muameleleri ve vergi incelemesi ile görevli memurlar;
ii. Vergi mahkemeleri, bölge idare mahkemeleri ve Danıştayda görevli kişiler;
iii. Vergi kanunlarına göre kurulan komisyonlara iştirak edenler;
iv. Vergilendirmede görevli bilirkişiler.
v. Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından hizmet alımı yoluyla çalıştırılanlar ile bu firmaların ortak ve yöneticileri

Vergi mahremiyeti koruma görevli oldukları süre ile değil, görevden ayrıldıktan sonra da ölene kadar vergi mahremiyetini koruma yükümlülüğü devam eder. Vergi kanunlarına göre kurulan komisyonlara iştirak eden memur niteliğinde olmayan komisyonunun meslek mensubu üyeleri ile bilirkişiler de bu görevleri sona erdikten sonra da vergi mahremiyetine uyma yükümlülükleri devam eder.

Vergi mahremiyetini ihlal olarak sayılabilecek suç fiilleri kanunda ayrı ayrı sayılmıştır.
1. Bunlardan birincisi vergi mahremiyeti kapsamında yer alan memurların görevleri gereği öğrenmiş oldukları vergi mükellefine ait sırları ifşa etmek fiilidir. 2. Bir diğer suç fiili ise kişinin görevi gereği öğrenmiş olduğu mükellefe ait sırları bizzat kendisinin kullanması şeklinde olabilir. 3. Bir diğer suç fiili ise görevi gereği öğrenmiş olduğu bilgileri sadece kendisi değil ilgili ilgisiz üçüncü kişilerin kullanılmasına sunmuş olması da vergi gizliliğini ihlal olarak kabul edilebilecektir. Vergi mahremiyetini ihlal bir suç olması nedeniyle Türk Ceza Kanunu’nun ilgili hükmü gereğince ancak kasıtla işlenebilir.

Kanun koyucu Vergi Usul Kanunu’nda saymış olduğu bazı hallerde birtakım bilgilerin üçüncü kişilerle paylaşılmış olması vergi mahremiyetini ihlal suçunu oluşturmaz. Bunlar şunlardır:
1. Vergi Cetvelleriyle İlan Etmek
2. Vergi Levhası Almak
3. Tarh Edilen Vergi ve Kesilen Vergi Cezalarının Hazine ve Maliye Bakanlığı Tarafından Açıklanması
4. Mükelleflerin İdarî veya Adlî Kovuşturmalarında Bankaların Yapacağı Vergi Tahsiline İlişkin Bilgi ve Belge Verilmesi
5. Sahte veya İçeriği İtibariyle Yanıltıcı Belge Düzenleyen veya Kullananların Meslekî Kuruluşlara Ya da Muhasebe Meslek Odalarına Bildirilmesi

Vergi levhası almak mecburiyetinde olan mükellef grupları şöyle sayılabilir:

i. Tüccarlar
ii. Yazıhaneye sahip ziraî kazanç elde edenler
iii. Serbest meslek kazancı elde edenler
Adi ortaklık ortakları, kolektif ortaklıkta ortaklar ve adi komandit şirketlerde komandite ortaklar her biri kendisi için ayrı ayrı vergi levhası almakla yükümlüdür.
iv. Kurumlar vergisi mükelleflerinden anonim ortaklıklar, limited ortaklık ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler tüzel kişilik olarak vergi levhası almak zorundadır.

Açıklanacak bilgiler şu özellikleri taşır:
i. Mükelleflerin vergi tarhına esas olan bildirimleri açıklanabilir. Bildirimler, mükellefin beyannamede bildirdiği matrahtır.
ii. Tahakkuk eden vergi miktarları açıklanabilir.
iii. Kesinleşmiş vergi cezaları açıklanabilir.
iv. Vadesi geçmiş ve ödeme yapılmamış vergi ve vergi ceza tutarları açıklanabilir

Vergi mahremiyetini ihlal suçunun cezası Vergi Usul Kanunu’nun Türk Ceza Kanunu’na yaptığı bir atıfla tespit edilmektedir. Bu atıf sonrasında Türk Ceza Kanunu’nun 239’uncu maddesi gereğince 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ve 5000 güne kadar adli para cezası kesilecektir

Bu kişiler kamu görevlisi kişilerdir. Bu kişiler vergi işlemleri ve vergi incelemesi yapan kişiler ile vergi mahkemeleri, bölge idare mahkemeleri ve Danıştay’da görevli olan kişilerdir. Vergi işlemleri, aynı zamanda idarî işlemdir. Bu işlem vergi idaresi ve vergi mükellefini bağlayan işlemlerdir. Bunlar, verginin tarh edilmesi, ilgililere tebliğ edilmesi, zor alım işlemleri ve idari ceza kesme işlemleridir. Bu kişiler bir önceki başlıkta sayılmıştır. Bu nedenle tekrar edilmeyecektir. Vergi incelemesi yapma yetkisine sahip kişiler vergi müfettişleri ve yardımcıları, ilde en büyük mal memuru olan defterdar, Gelir İdaresi Başkanlığı tesis edilmiş ise vergi dairesi başkanı ile Gelir İdaresi Başkanlığının merkez ve taşra teşkilâtında
müdür kadrosu ile görev yapan kişilerdir (VUK md.135). Vergi mahkemeleri, bölge idare mahkemeleri ve Danıştay’da görevli kişiler ise, hâkimler, raportörler, Danıştay’da savcı ve tetkik hâkimleri ile mahkeme kalemlerinde görevli memurlardır.

Üç grupta sayılmıştır. Bunlar:

1. Vergilendirme Muamelelerinde Görevli Olan Memurlar Tarafından
Vergi Mükelleflerinin Hesap Yazı ve Diğer İşlerinin Yapılması

2. Vergi İncelemesi Elemanlarının Mükellefin Özel İşlerini Yapması

3. Vergi Mahkemeleri, Bölge İdare Mahkemeleri ve Danıştay’da Görevli Olan Kişilerin Mükellefin Özel İşlerini Yapmaları

Suç kasıtla işlenir. Fail, yaptığı işin mükellefe ait olduğunu bilir ve gerçekleşecek neticeyi ister. Böylece hem hareketini bilir ve ister, sonucunda gerçekleşecek neticeyi de isteyerek hareket etmiş olur.

Suçun cezası Türk Ceza Kanunu’nun 257’nci maddesine göre tespit edilecektir. Vergi Usul Kanunu bu maddeye gönderme yapmaktadır. Suç faili altı ay ile iki yıl arasında hapis cezasına hükmedilir.
Suç vergi ziyaına neden olursa, iştirak hükümleri göz önünde tutularak idari vergi zıyaı cezasına hükmedilir.