Makroekonomik Boyutuyla Turizmi I

Mikroekonomik yaklaşım; bireylerin günlük yaşam içinde üretim, tüketim, bölüşüm, yatırım, tasarruf gibi alanlardaki davranışlarını anlamaya ve analiz etmeye çalışır. Ayrıca mikroekonomi fiyat teorisi, tüketim teorisi, üretim teorisi ve kaynakların rasyonel kullanımıyla da ilgilenir. Makroekonomik yaklaşım; üretim, tüketim, arz ve talep gibi konuların toplum düzeyinde toplam değerler olarak incelenmesini ifade etmektedir.

Millî Gelir (MG) bir ekonomide belli bir dönemde (genellikle 1 yıl) üretilen nihai mal ve hizmetlerin net parasal değeri olarak ifade edilmektedir. Dışa açık ekonomilerde millî gelire Gayri Safi Yurtiçi Hasıla da (GSYH) denilmektedir.

Bir ekonomide üretim yöntemi, gelir yöntemi ve harcamalar yöntemi olmak üzere üç şekilde millî gelir hesabı yapılmaktadır. Her üç hesaplama yönteminde de aynı millî gelir rakamına ulaşılmaktadır.

Türkiye ekonomisinde turizm her üç milli gelir hesaplama yönteminde de yer almakla birlikte özellikle üretim yöntemine göre milli gelir hesabında Ticaret başlığı altında ‘Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri’ olarak yer almakta ve milli gelire yıllık bazda yaklaşık %4 oranında katkı yapmaktadır.

Ekonomik büyüme; belirli bir dönemde (genellikle 1 yılda) üretim kapasitesindeki artışa bağlı olarak mal ve hizmet üretiminde ve milli gelirde meydana gelen artış olarak  tanımlanmaktadır. Büyüme ülke ekonomisindeki sayısal (nicel) değişmeleri ifade eder, sayı ile ölçülemeyen (nitel) değişiklikleri dikkate almaz.

Mal ve hizmet üretimindeki artışın kaynağı üretim kapasitesindeki artıştır. Millî gelirdeki bu artış piyasa fiyatlardaki artıştan kaynaklanıyorsa buna nominal (gerçek olmayan) artış denilmektedir. Eğer millî gelirdeki artış üretim artışından kaynaklanıyorsa buna reel (gerçek) artış adı verilmektedir. Ekonomide istenen reel artıştır.

Brüt Büyüme Hızı (BBH) şöyle hesaplanmaktadır;

BBH(t) =(ΔY/Yt-1)x100 =((Yt-Yt-1)/Yt-1)-100

ΔY = Reel MG’deki dönemlik değime

BBHt = t dönemindeki büyüme hızı

Yt = t dönemindeki reel MG

Yt-1 = t döneminden bir önceki dönemdeki MG

Brüt Büyüme Hızından (BBH) ilgili döneme ait nüfus artış oranı düşülerek (NBHt = BBHt - NAOt) o dönem için Net Büyüme Hızı (NBH) hesaplanır.

BBH toplumun üretim gücünü gösterirken NBH toplumun refah düzeyinin göstergesidir.

Ekonomik kalkınma; bir ülkede üretimin ve kişi başına düşen gelirin artırılmasının yanında ekonomik, sosyal ve kültürel yapının da değiştirilmesi ve yenileştirilmesi sürecidir.

Büyüme ekonomide nicel, kalkınma ise, hem nicel hem de nitel değişimleri içermektedir. Bu anlamda kalkınma büyümeyi de içermektedir.

Ödemeler dengesi bilançosu dışa açık ekonomilerde, geniş anlamıyla, bir ekonomide yerleşik kişilerin diğer ekonomilerde yerleşik kişiler ile belli bir dönem içinde yapmış oldukları ekonomik işlemlerin sistematik kayıtlarını elde etmek üzere hazırlanan istatistiki bir rapordur.

Cari işlemler dengesi başlığı iki alt başlığa ayrılır. Bunlardan biri dış ticaret dengesi biri de hizmetler dengesidir.

İthalat ihracat değerleri arasındaki fark dış ticaret dengesini oluşturur.

Turistlerin turizm işletmelerinden satın aldığı mal ve hizmetler karşılığında doğrudan gelir aktarımı yaptığı turizm işletmelerinde yani konaklama tesisleri, restoranlar, ulaştırma işletmeleri vb. kuruluşlar için ortaya çıkan etkidir.

Verilen hizmetler karşılığında turizm işletmeleri tarafından turistlerden elde edilen gelirlerin bir kısmı turizm işletmelerinin personel, enerji vb. çeşitli giderlerinde kullanılmakta bir kısmı da tedarikçilerden satın alınan mal ve hizmet bedeli olarak tedarikçilere aktarılmaktadır. Tedarikçiler de turizm işletmelerinden elde ettikleri bu gelirleri çeşitli giderlerini karşılamakta kullanmaktadırlar. İşte turizm işletmelerinin tedarikçilerinin, doğrudan turistlerden değil de turizm işletmelerinden elde etmiş oldukları bu gelirler turizmin dolaylı gelir etkisi olarak ifade edilmektedir.

Turizm sezonunda turizm destinasyonlarında hem turist nüfusunun hem de turizm işlerini yapmak üzere turizm destinasyonlarına gelen işgören nüfusunun yani istihdamın artması bu destinasyonlarda çeşitli mal ve hizmetlere olan talebi artırmaktadır. Turizm sezonunda destinasyonlarda ortaya çıkan bu talep artışının bir kısmı, turizm destinasyonları dışında faaliyet gösteren üretim işletmelerince karşılanmaktadır. İşte turizm destinasyonlarındaki artan mal ve hizmet talebini karşılamak üzere destinasyon dışındaki üretim işletmelerinde ortaya çıkan bu üretim artışı ve bu üretimin bedelinin turizm destinasyonlarındaki turizm gelirlerinden karşılanması turizmin uyarılmış gelir etkisi olarak ifade edilmektedir.

Turizm sezonunun başlaması ile birlikte yüksek yoğunlukta turist gelişleri turizm destinasyonlarında tüketim malı talebinde büyük oranda artışlara neden olmaktadır. Sezon başında turizm işletmelerinin stokları yani tüketim malları arzı artan bu talebi (talep şoku) karşılayabilecek düzeyde olmadığı için talep artışı başlangıçta geçici talep enflasyonuna neden olmaktadır. Geçici denilmesinin nedeni turizm işletmelerinin bir ay gibi bir sürede artan talebi karşılayacak şekilde stoklarını tamamlamasıyla birlikte fiyatların sezonun başlangıç düzeyine geri dönmesiyle sonuçlanmasındandır.

Bir malın üretimini bir birim artırmak için başka bir maldan vazgeçilmesi, diğerinden feragat edilmesi gereken mal ve/veya kazanç miktarıdır. Başka bir deyişle ekonomik anlamda bir seçim yapılırken vazgeçilmek zorunda kalınan ikinci en iyi seçenektir.

Turizmin mevsimlik olması, hem turizm işletmeleri açısından hem de işgücü açısından işlerin devamlılığı noktasında sorun oluşturmaktadır. Bir mevsimde iş yapıp turizmin olmaması nedeniyle diğer mevsimlerde iş yapamama durumu işletmelerin geçici olarak kapanmasına işgücünün geçici olarak işsiz kalmasına neden olmaktadır. Bu da özellikle kalifiye işgücünün sektörden uzaklaşmasına bağlı olarak hizmet kalitesinin düşük seyretmesine neden olmaktadır.