Turizmde Planlama, Projeler, Yatırım, Finansman ve Vergilendirme

Genel olarak başarılı bir planlamada aşağıdaki özelliklerin bulunması gerekmektedir:

• Planlar amaca yönelik olmalıdır,

• Planlar iyi şekilde tanımlanmış olmalıdır,

• Planlar herkes tarafından anlaşılır olmalıdır,

• Planlar esnek olmalıdır,

• Planlar dengeli olmalıdır,

• Planlar ulaşılabilir olmalıdır.

Hangi sektöre yönelik yapılıyor olursa olsun planlamada dikkat edilmesi gereken en temel husus insanların gereksinimlerine çözüm getirmesidir. Bu ilke temel alındığında planlamanın toplumda daha sağlam zeminlere oturduğu bilinmektedir. Bu durum da planlamanın başarılı olmasını kolaylaştırmaktadır.

Turizmde planlamanın başlıca yararları aşağıdaki başlıklar altında iaçıklanabilir.

• Turizm politikasının belirlenmesi,

• Ülkenin kalkınmasına turizm sektörünün entegre edilmesi

• Doğal ve kültürel varlıkların sürdürülebilir kullanımını sağlaması

• Kamu ve özel sektör arasında işbirliği arttırması

• Turizmde karşılaşılabilecek krizlerin etkilerini azaltması

• Turizm sektörü içerisinde faaliyet gösteren kişi ve kurumlar arasında işbirliği yaratılması

• Turizmin sosyal, çevresel ve kültürel zararlarının azaltılması

• Turizmin ülke ekonomisine katkısının artırılması gibi yararlar sağlamaktadır.

Dünya genelinde değişen şartlara uyum sağlayacak politikalar ortaya koyması gerekmektedir. Bu kapsamda yapılacak olan planlamalar makro planlama ve mikro planlama şeklinde ikiye ayrılmaktadır.

Makro planlama ülkenin tamamına yönelik şekilde yapılan planlamaları ifade etmektedir. Mikro planlama ise bir bölgeye veya yöreye yönelik planlamalar olarak kabul edilmektedir.

Bu planlamaların hedefleri ise aşağıdaki gibi ifade edilmektedir:

• Turizmden kazanılan döviz miktarını arttırmak

• Toplumda sosyal, ekonomik ve kültürel gelişme sağlamak

• Turizm kaynaklarının korunmasını sağlamak

• Turizm yatırımları için gerekli harcamaları azaltmak

• Turistlerin memnuniyet düzeyini arttırmak

Proje, kendine özgü bir ürün veya hizmet üretmek amacıyla, belirli bir başlangıç ve bitiş noktası bulunan, çok sayıda birbiriyle ilişki faaliyetleri kapsayan bir aktivite seti olarak tanımlanmaktadır. En genel ifadeyle proje kavramı toplumsal hayattaki bir probleme çözüm bulmak amacıyla, başlangıç ve bitiş tarihleri belli ve bir finansman dâhilinde yürütülen uygulamalı araştırmalardır.

Bir fikrin veya düşüncenin proje olarak değerlendirilmesi için bazı şartları barındırması gerekmektedir.

Bu şartlar:

• Belirli bir yerde uygulanmalı.

• Belirli bir bütçesi olmalı.

• Belirli bir zaman çizelgesine sahip olmalı.

• Yapılacak faaliyetler belirlenmiş olmalıdır.

Devletlerin en önemli görevlerinden biri ülkenin ekonomik ve sosyal açıdan kalkınmasını sağlamaktır. Türkiye açısından bu süreç 1960 yılında Türkiye’de Devlet Planlama Teşkilatı kurulmasıyla başlamıştır. 2011 yılında Kalkınma Bakanlığı kurulana kadar da bu teşkilat Türkiye’nin kalkınması amacıyla planlamalar yapmış ve projeler üretmiştir. Bu süreçteki en önemli aşamalardan biri ise bölgesel kalkınma ajanslarının kurulmasıdır. Türkiye açısından bölgesel kalkınma ajanslarının kuruluş süreci 1999 yılında yapılan Helsinki görüşmeleriyle başlamıştır. Avrupa Birliği uyum sürecinde gerçekleşen bu görüşmelerinin devamında 2002 yılında Bakanlar Kurulu kararı ile bölgesel kalkınma ajanslarına onay çıkmıştır. Bu ajansların kurulması ise 2006 yılında Resmî Gazete yayımlanması ile gerçekleşmiştir. Bu kapsamda Türkiye bölgelere ayrılmış ve bu bölgelere yönelik 26 adet bölgesel kalkınma ajansı kurulmuştur .

Toplumun yaşam kalitesini artırmak ve kalkınmayı sağlamak açısından projeler çok önemlidir. Bu amaçla hareket eden kurum Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumudur (TÜBİTAK). TÜBİTAK ulusal öncelikleri esas alarak akademik ve endüstriyel araştırmalara önemli destekler vermektedir.

Türkiye’de Avrupa Birliği Projeleri ile ilgili faaliyetler Türkiye Ulusal Ajansı tarafından yürütülmektedir. Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne uyum süreci doğrultusunda toplumsal hayatın kalitesini artırmaya yönelik başlatılan  Avrupa Birliği Projelerinin amaçları Türkiye’nin Avrupa Birliği ülkeler ile birlikte çalışma alışkanlığı kazanması, koordinasyonunu geliştirmesi ve Avrupa’da daha etkin tanıtılması şeklinde ifade edilmektedir.

Türkiye için bu süreç 26 Şubat 2002’de başlamıştır. İlgili tarihte, Türkiye Cumhuriyeti ile Avrupa Birliği arasında imzalanan anlaşma ile birlikte Türkiye’de yapılan çalışmalar, Avrupa Birliği programlarına proje olarak gönderilebilir hâle gelmiştir.

Güncel olarak 22 programa başvuruda bulunulmaktadır. Bu programlar ise aşağıdaki gibidir:

• UFUK 2020• COSME• Erasmus+ • Galileo

• Kopernik • Pericles 2020• Herkül III • Fiscalis 2020

• Customs • LIFE • Sığınma ve Göç Programı • İç Güvenlik – Emniyet İşbirliği

• İç Güvenlik – Sınır ve Vize • Adalet • Haklar ve Vatandaşlık • Büyüme için Sağlık

• Tüketici Programı • Yaratıcı Avrupa

• Sivil Koruma Mekanizması • İstihdam ve Sosyal Yenilik

• Bütünleşik Avrupa

TÜBİTAK'ın destek verdiği proje türleri aşağıda başlıklar halinde verilmiştir.

1000 Üniversitelerin Araştırma ve Geliştirme Potansiyelinin Arttırılmasına Yönelik Destek Programı

1001 Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı

1002 Hızlı Destek Programı

1003 Öncelikli Alanlar Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı

1004 Mükemmeliyet Merkezi Destek Programı

1005 Ulusal Yeni Fikirler ve Ürünler Araştırma Destek Programı

1007 Kamu Kurumları Araştırma ve Geliştirme Destek Programı

3001 Başlangıç Ar-Ge Projelerini Destekleme Programı

3501 Kariyer Geliştirme Programı

Turizm açısından yatırımlar en genel ifadeyle üç başlık altında ele alınmaktadır. Bunlar; altyapı yatırımları, üstyapı yatırımları ve destek yatırımlarıdır.

Altyapı bir yerleşkenin çoğu yeraltında bulunan elektrik, su, telefon, kanalizasyon ve yol gibi imkânlarına verilen genel bir ifadedir. Turizm arz fonksiyonunda da yer alan altyapı turizm sektörünün gelişmesinde büyük bir önem teşkil etmektedir. Altyapı yatırımları genellikle devlet eliyle yapılmaktadır.

Turizm sektörü hem piyasa özellikleri hem de karakteristik özellikleri açısından büyük yatırımlar gerektiren bir sektördür. Bu nedenle turizm sektörüne yönelik yatırım yapmak isteyenlerin öncelikle Turizm Bakanlığından belge almaları gerekmektedir. Diğer taraftan yapılacak bu yatırımların “Turizm Yatırım ve İşletmeleri Nitelikleri Yönetmeliği” tarafından ortaya konmuş koşullara da uygun olması gerekmektedir.

Bireylerin ya da firmaların elde ettikleri kazançlarını yine işletme ve kurumların ihtiyaçlarına ve yatırım stratejilerine uygun şekilde kullanmasına finansman denmektedir. Finansman, bir girişimin işletilmeye başlayabilmesi veya geliştirilebilmesi için gereken maddi kaynakları sağlama işi olarak tanımlanmaktadır.  Ancak finansman sadece bir yatırım aracı olarak da görülmemelidir. Finansman işletmeye fon sağlamak, kredi almak ve diğer dış kaynaklara başvurma işlemleridir.

Turizm sektörü yapısı gereği finansmana yoğun ihtiyaç duyulan bir sektördür. Sektörde yaşanan finansal sorunların temelinde ise öz sermaye eksikliği yer almaktadır. Turizm arzı kısa dönemde değiştirilemeyen bir yapı gösterdiği için de turizm sektörüne yönelik finans kaynakları genellikle orta vadeli ve uzun vadeli olarak finanse edilmektedir. Finansman ile ilgili kararlar işletmenin kârlılığı ve rekabet gücü üzerinde doğrudan etkili olmaktadır.

Barter sistemi, temelinde firmaların bir araya gelerek oluşturduğu bir piyasayı ifade etmektedir. Bu piyasada arz ve talebi oluşturan firmalar birlikte yer almaktadır. Barter ortak pazarında mal ve hizmet satın alanlar, ürünlerini sattıktan sonra da bu pazara ürün ve hizmetlerle alakalı ödeme yapmaktadır. Firmaların ortak pazarda birlikte büyümesi Barter sisteminin temelini oluşturmaktadır.

Küreselleşen dünyada piyasalardaki rekabet de yoğun bir hâle bürünmektedir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde yeni bir finansman tekniği olarak kullanılan forfaiting ihracat sonrası yapılan bir sevk tekniği olarak ülke ekonomilerine fayda sağlamaktadır. Forfaiting temelinde mal ve hizmet ihracatının sonucu oluşan ödemelerin belirli bir plan dâhilinde bir banka ya da bir finans kurumu tarafından satın alınması ve tahsil edilmesi yer almaktadır.

Turizm sektöründe tutulan defterler, Türk Ticaret Kanunu esaslarına dayanmaktadır ve işletme türlerine göre aşağıdaki defterlerin tutulması gerekmektedir.

Gerçek Kişi ; Yevmiye Defteri ,Envanter Defteri ,Defteri Kebir

Şahıs Şirketleri ;Yevmiye Defteri Envanter Defteri, Defteri Kebir, Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri 

Anonim Şirketler; Yevmiye Defteri, Envanter Defteri, Defteri Kebir ,Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri,  Pay Defteri,  Yönetim Kurulu Defteri  

Limited Şirketler :Yevmiye Defteri, Envanter Defteri, Defteri Kebir, Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri , Pay Defteri ,  Müdürler Kurulu Defteri