Kelam'a Giriş Ara Deneme Sınavı Soruları — Çöz, Cevaplarını Gör (İLH104U)

1

İbn Abbâs’tan rivayet edilen bir hadîse göre; Hz. Peygamber’in, vefatıyla neticelenen son hastalığında, rahatsızlığının şiddetli olduğu bir anda yanında bulunan ashabına; “Bana bir kâğıt ve kalem getirin, size bir yazı yazdırayım ki benden sonra sapıklığa düşmeyesiniz” buyurmuştur. Hz.peygamberin bu emri hangi olay olarak bilinmektedir?

2

............................., Emevî halifesi Abdülmelik b. Mervan’a yazdığı kazakader içerikli mektupta, Selefin inancına aykırı olarak ortaya çıkan cebir telakkisini eleştirmektedir. Mektuba bakıldığında Mu‘tezile’nin kader konusunda muvafık kaldığı bir içeriğe sahip olduğu görülür.

Yukarıdaki boşluğa hangi kelamcı gelmelidir?

3

1. Kur’ân vahyinin devam ettiği dönem; Hz. Peygamber dönemi.2. Kelâmî tartışmaların ortaya çıktığı ilk fikrî hareketler ve ihtilaflardönemi.3. Vâsıl b. Atâ ve Amr b. Ubeyd ile Mu‘tezile mezhebinin ortaya çıkışı4. Eş‘arîlik ve Mâtürîdîlik gibi Ehl-i Sünnet kelam mezheplerinin ortayaçıkışı.5. Yeni ilm-i kelâm dönemi: XIX. asrın sonlarından başlayarak hâlendevam etmekte olan dönem. Yukarıdakilerden hangileri Kelâm ilminin, ana konularının ortaya çıkışı, bunları anlamaya yönelik ilmî tartışmaların doğuşu, başlaması ve kazandığı muhteva açılarından tarihi sürecini içinde yer alan dönemlerdendir?

4

Emeviler Döneminde yaşayan Yuhanna ed-Dımeşki doktor olarak görev yapmaktadır ve Müslümanlarla nasıl tartışılması gerektiği hususunda metot tespit etmeye çalışarak İslam’a karşı reddiyeler yazmıştır. Verilen bilgilerde bahsi geçen doktor hangi dine mensup idi?

5

Ehl-i sünnet’e göre, kendisinden sonra kimin halife olacağına dair Hz. Pey- gamber bir belirlemede bulunmamıştır. Dolayısıyla halifenin belirlenmesi seçimle gerçekleştirilir. Onun için Ashab istişare sonucunda Hz. Ebû Be- kir’i halife seçmiştir.
Şîa’ya göre halifelik meselesi insanların seçimine bırakılabilecek bir iş de-ğildir. Halife nasla belirlenir. Hz. Peygamber Hz. Ali’yi kendisinden son- ra yerine halife olarak tayin etmiştir.
Haricîlerin bu konu hakkındaki görüşleri Ehl-i sünnet ile aynıdır. Onlara göre de halifenin belirlenmesinde esas olan seçimdir.

Halife ile ilgili görüşlerden hangisi veya hangileri doğrudur?

6

1. Kur’ân vahyinin devam ettiği dönem

2. Mu‘tezile mezhebinin ortaya çıkışı

3. Kelâmî tartışmaların ortaya çıktığı ilk fikrî hareketler ve ihtilaflar dönemi

4. Yeni ilm-i kelâm dönemi

5. Ehl-i Sünnet kelam mezheplerinin ortaya çıkışı

Yukarıda, kelâm ilminin tarihi süreci beş ayrı dönem halinde verilmiştir. Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde baştan sona doğru sıralama verilmiştir?

7

Aşağıdakilerden hangisi Mâtürîdîlerin benimsediği bir görüş değildir?

8

Ma’bed el-Cühenî'nin kader yorumu ve inandığı düşünceleri açıkça söyleme tavrı hangi mezhep üzerinde etkili olmuştur?

9

Aşağıdakilerden hangisi kelâm ilminin doğuşuna tesir eden etkenlerden biri değildir?

10

Aşağıdaki tanımlardan hangisi amacına göre kelâmı tanımlar?

11

........, bazı kaynaklarda Kaderiye’ye, bazılarında Mürcie’ye, bir kısmında Kaderî Mürcie’ye, bir kısmında ise Mu‘tezile’ye mensup bir âlim olarak gösterilmektedir. .........’ın Mürcie’den sayılmasına muhtemelen onun, imanı “kalbin tasdiki ve dilin ikrarı” şeklinde tanımlaması, ameli imana dahil etmemesi ve büyük günah işleyenin kâfir olmadığı şeklindeki görüşleri sebebiyet vermiştir. İrade hürriyeti konusundaki fikirleri Mu‘tezile’nin adalet prensibinin teşekkülünde önemli rol oynamıştır. Bu yüzden, Kaderiye’nin öncülerinden sayılmakta, Ma’bed el-Cühenî’den sonra ikinci önemli isim olarak anılmaktadır.

Yukarıdaki boşluğa aşağıda verilen hangi kelamcı gelmelidir?

12

1.Müslümanlar, yeni fethedilen bölgelerde eski Yunan felsefesinin iyi bilindiğinive yapılan tartışmalarda bu felsefenin metodunun kullanıldığını görmüşlerdi.Bu da Müslümanlar arasında felsefeye karşı merak uyanmasına vefelsefî eserlerin Arapçaya tercüme edilmesine yol açmıştı.2.Müslümanlar, başlangıçta eski ilmî birikime karşı bir tavır takınmış, kendi evrenseldünya görüşlerine destek olacak unsurları bünyelerine almaktan kaçınmışlardır. Özellikle felsefe ile kelâmın, metotları ve çıkış kaynakları ayrı olması, onların felsefeden uzaklaşmalarına etken olmuştur.3.Gerçekleştirilen tercüme hareketlerinde tabiat ilimleri, tıbba dair ilimler, kimya, astroloji, simya ve ahlâk bilimleri de tercüme edilmişlerdir.4.Eski Yunan ilimlerini Arapçaya tercüme faaliyeti Emevîlerin son dönemlerindebaşlamış, Abbasî halifelerinden Mansûr (ö. 158/775), Hârun Reşid (ö.193/809) ve Memûn (ö. 218/833) döneminde devam etmiştir.5.Aslında ilk tercümelerin daha önce hicretin birinci asrında Halid b. Yezidb. Muaviye b. Ebî Süfyan (ö. 86/705)döneminde başladığı söylenmektedir.Bu ilk dönemde daha çok tıp, kimya ve astronomiye ilgi duyulmuş ve bu türeserler tercüme edilmiştir.6.Felsefî anlamda ilk tercüme, halife Mansûr döneminde yapılmıştır. Mansûrzamanında önce Mantık ilmi Arapça’ ya tercüme edilmiştir. MantığıArapça’ya ilk tercüme edenin İbn el-Mukaffa olduğu söylenir. Yukarıdakilerden hangileri kelâmın ortaya çıkışında tesiri olan etmenlerden tercüme hareketi ile ilgili olarak söylenebilir?

13

_____ ilmi, aklî ve naklî delillere dayanarak İslâm inançları ile ilgili ortaya çıkabilecek şüpheleri ortadan kaldırmaya ve anılan inanç ilkelerini açıklamaya ve ispat etmeye çalışan bir ilimdir. Boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelebilir?

14

Hz. Osman'ın şehit edilmesi
Cemel vakası
Sıffin savaşı
Kerbela olayı

yukarıda sayılan tarihi olayların hangileri kelam tartışmalara sebep olmuştur?

15

Kaderiyye mezhebinin kurucusu sayılan alim aşağıdakilerden hangisidir?

16

Aşağıdakilerden hangisi dinin aslını, esasını oluşturan, dinin amel, ahlâk gibi unsurlarının kendisi üzerine bina edildiği temel anlamına gelmektedir?

17

Felsefî anlamda ilk tercüme kimin döneminde yapılmıştır?

18

felsefi eserlerin hilafet kurumunun himayesinde belli bir kurumun çatısı altında ve sistemli şekilde tercüme edilmesi hangi halife zamanında olmuştur?

19

aşağıdakilerden hangisi kelamın konuları içinde ilahiyat başlığı altında tartışılması gereken konudur?

20

Mu‘tezile mensupları, tartışma ortamlarında edindiği birikim ve güç ile Abbasî halifelerinden özellikle Me’mun, Mu’tasım (218-228/833-841) ve Vâsık (227 232/841-846) zamanlarında devlet otoritesini de yanlarına alarak Kur’an’ın yaratılmış olduğu anlayışını başkalarına zorla kabul ettirmeye teşebbüs etmiş, Ahmed b. Hanbel’in (ö. 241/855) de içlerinde bulunduğu pek çok alimin eziyet ve işkence görmelerine sebebiyet vermişlerdir. Bu sıkıntılı günler tarihe hangi isimle geçmiştir?