Kurum Kültürü Sınıflandırmaları

Kurum kültürü; kurum çalışanlarının geçmişteki  örneklere, kurumsal iletişim araçlarından edindikleri bilgilere ve genel izlenimlerine dayanarak oluşturdukları davranış biçimi, paylaştıkları ortak değerler, inançlar, anlamlar ve gelenekler bütünüdür.

Kurum kültürü, bir kumun iç ve dış dinamiklerini, geleneklerini, temsiliyetini, çalışanlar arasındaki uyumu, bireyin işe karşı sorumluluğunu, kuruma karşı bağlılığını, ortaya çıkan sonuçları, ödülleri ve değerleri kapsamaktadır.

Kurum kültürünün olumlu etkileri şunlardır: Davranış oryantasyonu sunar, etkili bir iletişim ağı oluşturur, hızlı karar verilmesini sağlar, plan ve projelerin uygulanmasını hızlandırır, düşük kontrol gerekliliği sağlar, yüksek motivasyon ve sadakat sağlar.

Kurum kültürünün olumsuz etkileri şunlardır: Mevcut kültüre karşı eleştiri ve uyarılar gözden kaçabilir, yeni oryantasyonlar reddedilebilir, yeni fikirleri aşılması güç engellere dönüşebilir, eleştiriye kapalı bir yapı söz konusu olabilir, uyum açısından farklı düşünceler geri plana itilebilir, yetersiz uyum sorunu ortaya çıkabilir.

Roger Harrison ve Charles Handy'e göre kurum kültürü; güç, rol, görev ve birey kültürü olmak üzere dört ana grupta incelenmiştir.

Roger ve Handy'nin kurum kültürü sınıflandırmalarından biri olan birey kültürünün özellikleri şunlardır:

• Bireysel kimlikler hakimdir.
• Kararların paylaışması düşüktür.
• Grup içinde çalışmak söz konusu değildir.
• Kişisel tatmin kişiden kişiye değişmektedir.

Rol kültürünün hakim olduğu kurumlarda birimler arasında olması gereken ilişkinin sağlıklı yürütülmesini sağlayan unsurlar şunlardır: Rollere ilişkin kuralların belirlenmesi ve iletişime ilişkin prosedürlerin belirlenmesi.

Rol kültürünün dezavantajları şunlardır: İç yapılarında atalet vardır. Kültürel normların kurum kültürü içindeki yeri sebebiyle değişime ihtiyaç duyulduğunda karışıklık çıkabilir. Değişime kolaylıkla adapte olunamaz. Bu kültür, kesinlik üzerine kurulmuştur.

Birey kültürünün avantajı, öncelikle bireye verildiği için çalışanın motivasyonunu yüksek tutabilme olanağıdır. Dezavantajı ise kişisel tatminin kişiden kişiye değişmesi ve belirli bir hiyerarşi olmadığından denetiminin zorluğudur.

Deshpandé, Farley ve Webster, kurum kültürünü klan, pazar, adokrasi ve hiyerarşi kültürleri olmak üzere dört sınıfta incelemiştir.

Hiyerarşi kültürünün baskın özellikleri: düzen, kurallar ve düzenlemeler ile tekdüzeliktir.

Adokrasi kültürünün lider biçimi şöyledir: Girişimci, yenilikçi, yaratıcı, risk alıcı.

Klan kültürünün baskın özellikleri: Bağlılık, katılım, takım çalışması, aile olma hissidir.

Adokrasi kültürünün temel hedefleri büyüme ve kaynak yaratmadır.

Hiyerarşi kültüründe durağan örgüt yapısı tercih edilmektedir.

Deal ve Kennedy'nin kurum kültürü sınıflandırması şöyledir: Atılgan kültür, yetki kültürü, aktivite kültürü, kapalı hiyerarşi kültürü.

Aktivite kültürü, diğer adıyla eylem kültürü, bazı kaynaklarda çok çalış sert oyna (work hard play hard) olarak da bilinmektedir.

Ağır makine sanayi, finansal kurumlar, ileri teknoloji temelli işletmeler ve kurumların araştırma geliştirme bölümlerinde yetki kültürü görülmektedir.

Chang ve Lin'e göre kurum kültürü sınıflandırması şöyledir: İş birliği kültürü, yenilikçi kültür, tutarlılık kültürü, etkinlik kültürü.

Miles ve Snow yaklaşımına göre kurum kültürü; koruyucu kültür, geliştirici kültür, analizci kültür ve tepki verici kültür olmak üzere 4 grupta incelenmektedir.