Stratejik Değerlendirme ve Kontrol

Çağdaş bir kontrol sistemi, geleneksel kontrol sistemindeki gibi yürütmenin kontrolü ve düzeltilmesi için geriye dönük kontrolü içerdiği gibi aynı zamanda
tahminlerin kontrolü ve stratejik gözetim gibi iki ileriye dönük kontrol işlevine de sahiptir.

Farklı safhalardan oluşan, işletmenin stratejik hedeflerine ulaşıp ulaşmadığının farklı ölçütlere göre, birbirinden farklı yöntemlerle ele alındığı çok boyutlu stratejik bir süreçtir.

Seçilen strateji ile uygulama sonuçlarının karşılaştırılmasını içerir. Bu safhada, izlenen strateji veya stratejilerin, işletmeyi amaçlarına ne ölçüde ulaştırdığı değerlendirilmektedir. Bu süreç, işletmenin yeni stratejisinin ne olacağı sorusuna cevap vermesi bağlamında da önem arz etmektedir.

•  Tutarlılık, bir stratejinin tutarsız amaç ve hedefler sunmaması
•  Uyum, bir stratejinin dış çevrede oluşan her türlü değişikliğe cevap verebilecek nitelikte olması,
•  Uygulanabilirlik, bir stratejinin ne mevcut kaynaklara aşırı yüklenmesi ne de çözülemeyen alt sorunlar oluşturmaması,
•  Avantaj bir stratejinin, işletmenin seçtiği faaliyet alanında rekabetçi bir avantaj geliştirmesi ve/veya devamını sağlaması özelliğidir.

• Düzeltme gerektiren sapmaların zamanında anlaşılması,
• Sürekli gözlemlerin kolaylığı ve verimliliği,
• Ayrıntılı faaliyetlerin bloklar şeklinde bir kerede kontrolü,
• Yönetim faaliyetlerinin çeşitli yönlerinin kontrol edilmesinin dengeli olmasına yardımcı olacak şekilde hazırlanması.

Birincisi strateji, doğru bir strateji midir (stratejinin kendisinin
kontrolü)?

ikincisi strateji/ler planlandığı gibi uygulanabilmekte midir (uygulamanın izlenmesi)?

Beklenen sonuçlarla elde edilen sonuçların kıyaslanmasını, planlardan sapmaların
araştırılmasını, bireysel performans ile ekip performansının değerlendirilmesini
ve daha önce ortaya konan amaç ve hedeflere ilişkin ilerlemenin analiz edilmesini içermektedir.

• Ölçüm yapılacak performans noktalarının belirlenmesi,
• Ne şekilde bir ölçme yöntemi ile ölçümlerin yapılacağının belirlenmesi,
• Yapılan ölçümler ile stratejik hedefler arasındaki bağlantının doğru bir şekilde kurulması,
• Yapılan ölçümlerin gerçekten istenenleri ölçmesinin sağlanması,
• Sonuçlara ilişkin bilgilerin stratejik kararlarda kullanılabilecek formatta düzenli olarak yönetime raporlanması.

Şirketin misyon ve stratejisini anlaşılabilir performans ölçümlerine dönüştüren ve söz konusu ölçümleri stratejik olarak yönetmeyi sağlayan bir performans ölçüm sistemi” (Kaplan ve Norton, 1996a) olarak tanımlamışlardır.

• Stratejinin açıklığa kavuşturulması ve güncelleştirilmesi
• Stratejinin şirket geneline duyurulması
• Birimlerin ve bireylerin hedeflerinin strateji ile uyumlu hale getirilmesi
• Stratejik amaçların uzun dönemli hedefler ve yıllık bütçelerle bağlantısının kurulması
• Stratejik girişimlerin tanımlanması ve düzenlenmesi
• Strateji hakkında bilgilendirmek ve iyileştirmek amacıyla periyodik performans değerlendirmeleri yapılması.

Geleneksel ve çağdaş stratejik değerlendirme ve kontrol yaklaşımları olarak ele alınır.

Başarının derecesini belirlemek için gözden geçirme veya geri bildirim üzerinde durmaktadır. Geri bildirim, stratejinin nasıl uygulandığına değil uygulama sonuçlarına dayalı olarak verilmektedir. Bu, uzun dönemli stratejiler için kullanışlı bir yaklaşım değildir. Örgütler, iç ve dış çevre değişimlerine karşı esnek olmalıdır. Geleneksel olarak ifade edilen kontrol ve değerlendirme yaklaşımında hedefler ve amaçlar belirlenir, bunlara ulaşmak için harekete geçilir ve bir süre sonra elde edilen performans belirlenen standartlarla kıyaslanır.

Çağdaş stratejik kontrol önemli değişim ve trendleri izleyerek gerektiğinde hedef, standart ve stratejilerin zamanında değişmesine yardımcı olur. Bu bağlamda, çağdaş bir kontrol sistemi, geleneksel kontrol sistemindeki gibi yürütmenin kontrolü ve düzeltilmesi için geriye dönük kontrolü içerdiği gibi aynı zamanda
tahminlerin kontrolü ve stratejik gözetim gibi iki ileriye dönük kontrol işlevine de sahiptir.

İleri besleme (feedforward) yaklaşımıdır. Bu yöntem, çalışanın bir sürece başlamadan önce hata yapmasını önler veya süreçteki anormalliklerin zamanında düzeltmesi için hızlı bir geri bildirim sağlar.

Bir örgütün stratejisini tehdit edebilecek veya fırsat sağlayabilecek iç ve dış olayları izlemek için oluşturulur.

İşletmenin amaç ve hedefleri ile ilişkili olmalıdır. Bunun yanında, yöneticilere kontrol edilen ve etkisi olan faaliyetlerle ilgili işe yarar bilgi sağlamalıdır.

• Kısa dönemli kârlılık ile uzun dönemdeki kârlılık arasında denge sağlar.

• Geleceğe yönelik hedefler için bugünkü faaliyetleri yönlendirir.

• Faaliyetlerin takibini ve ölçülmesini sağlar.

• Faaliyetlerin ölçümü için yöntemler geliştirilmesini sağlar.

• Ekonomik olmalıdır.
• Anlamlı olmalıdır.
• Düzenli bilgi sağlamalıdır.
• Düzgünce yansıtmalıdır.
• Kararlara hâkim olmalıdır.

• Kontroller, olayları güvenilir bir şekilde anlamak için gereken minimum bilgi miktarını içermelidir.
• Kontroller, ölçme zorluğu olsa da sadece anlamlı faaliyetleri ve sonuçlarını izlemelidir.
• Kontroller, vaktinde gerçekleştirilmeli ve alınması gerekli düzeltici eylemler için geç kalınmamalıdır.
• Kontroller uzun vadeli ve kısa vadeli olmalıdır.
• Kontroller istisnaları saptamalıdır.
• Kontroller, standartları ve hedefleri karşılayamama durumunda gündeme gelecek cezalardan ziyade standartların karşılanması veya üstüne çıkılması durumundaki ödülleri ön plana çıkarmalıdır.

Strateji Odaklı Organizasyon, stratejik değişimin üst düzey liderler tarafından harekete geçirilmesi, stratejinin operasyonel terimlere ve kavramlara dönüştürülmesi, şirket birimlerinin stratejilerle hizalanması, stratejilerin herkesin
günlük işi/görevi haline getirilmesi ve stratejilerin devamlı bir süreç olarak yönetilmesini temel alan bir yaklaşımdır.