İşletmelerin Sınıflandırılması ve Türleri

Bilgi, insan, teknoloji gibi üretim faktörlerini insan ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik olarak bir araya getirerek etkin ve verimli bir biçimde kullanan işletmeler uzun dönemde kâr, süreklilik, toplumsal fayda gibi çeşitli amaçlara ulaşmaya çalışır.

İmalatçı veya üretici işletmeler olarak da adlandırılan bu işletmeler gözle görülebilen, elle tutulabilen yani somut ve maddi ürünler üreten işletmelerdir.

İmalat endüstrisinde yer alan işletmeler gerçekleştirdikleri üretim faaliyetleri ve kullandıkları teknikler yönünden; analitik endüstriler, sentetik endüstriler, montaj endüstrileri ve bütünleştirilmiş (entegre) endüstriler şeklinde ayrılır.

Hizmetin en önemli özelliği soyut olması ve depolanmasının mümkün olmamasıdır.

Ticaret işletmeleri bir başka işletme tarafından üretilmiş ürünleri, hiç değiştirmeden ya da küçük değişiklikler yaparak ihtiyaç sahiplerine ulaştırmak amacıyla kurulmuşlardır.

İşletmelerin sermayenin mülkiyetine göre sınıflandırılmasında temel ölçüt, sermayenin temin edildiği kaynaktır.

Gerçekte kişilik sahibi olmayan ancak varsayım olarak kişilik sahibi olduğu kabul edilen, belli bir amacı gerçekleştirmek üzere bağımsız bir varlık hâlinde örgütlenmiş, hak ve fiil ehliyetine sahip hukuki yapılardır. Şirketler, spor kulüpleri, siyasi partiler, sendikalar gibi.

Sermayesinin ve dolayısıyla mülkiyetinin tamamı veya yarısından fazlası devlete veya kamu tüzel kişilerine ait olan işletmelere kamu işletmeleri denir

Sermayesinin %50’sinden fazlası İDT veya KİK’e ait olan işletme ya da işletmeler topluluğundan oluşan anonim şirketlerdir.

Yıllık istihdam edilen çalışan sayısı 10 kişiden az olan ve yıllık net satış hasılatı veya mali bilançosundan herhangi biri 3 milyon Türk lirasını aşmayan çok küçük ölçekli işletmelerdir.

Bir işletmenin brüt satışlarından satış iskontoları ve iadeleri ile diğer indirimlerin düşülmesi sonucu bulunan tutardır.

Bir işletmenin belirli bir tarihte sahip olduğu varlıklar ile bu varlıkların sağlandığı kaynakları gösteren mali tablodur.

KOBİ’lerin avantajları ve ekonomik yararları aşağıdaki gibi sıralanabilir 
• Girişimcilik ve yenilikçiliğin gelişmesine katkı sağlama,
• İstihdamın, gelirin ve refahın artmasını sağlama,
• Pazarda meydana gelen değişimlere kolay ve hızlı uyum sağlayabilme,
• Müşteri ile yakın ilişkiler kurabilme,
• Etkin çalışan-işveren ilişkileri kurma,
• Yeni talep yaratabilme ve karşılanmamış taleplere yanıt verebilme,
• Rekabetin korunmasına ve gelişmesine katkı sağlama,
• Düşük maliyetlerle çalışabilme,
• Daha az sermaye, bürokratik işlem ve maliyetle kurulabilme.

Çalıştırdıkları kişi sayısı 2000 ve daha fazla olan, diğer işletmelere kıyasla çok büyük bir üretim gücüne, yüksek rekabet üstünlüğüne, çok geniş pazar paylarına, büyük tutarlarda sermaye miktarına ve yüksek teknolojilere sahip olan işletmelerdir.

Üretimde yoğun olarak emek (iş gücü) faktörünü kullanan işletmelerdir.

Birden fazla gerçek ve/veya tüzel kişinin ortak bir ticari amacı gerçekleştirmek için emek ve sermayelerini bir sözleşme ile bir araya getirmeleriyle kurulan işletmelere şirket (ortaklık) adı verilmektedir.

• Kurulmasının kolay olması
• Yalın bir örgüt ve yönetim yapısına sahip olması
• Sürat ve esnekliğinin yüksek olması
• Kârın tek elde toplanması
• Vergi yükümlülüklerinin az olması
• Kredi bulma kolaylığı sağlaması

Anonim şirket, ticari bir unvana sahip, ana sermayesi belirli ve paylara bölünmüş olan ve işletme borçlarından dolayı ortakların yalnızca koydukları sermaye tutarı kadar sorumlu oldukları bir ortaklık türüdür.

Ortaklarının konut ihtiyaçlarını en ekonomik ve uygun biçimde karşılamak amacıyla kurulurlar. Bu tür kooperatifler özellikle dar ve orta gelirli toplum kesimlerinin konut sahibi olmasında etkin rol oynar.