Toplumsal Uygulamalar, Ritüeller ve Şölenler

Geleneksel sohbet toplantıları, Türk kahvesi, Çay kültürü, Nevruz geleneği, Hıdırellez geleneği, Mesir macunu geleneği ve Mangala’ dır.

Sıra, Barana ve Yaren eğlenceleri Anadolu kültüründe yer alan geleneksel sohbet toplantılarıdır.

Geleneksel kültürün özellikle genç kuşak tarafından yaşatılmasına, aktarılmasına ve güncellenmesine katkı sağlar.

Bu toplantılar kırsal yerleşim yerlerinde ve kış aylarında gerçekleştirilmektedir. Ayrıca bu toplantılar haftada veya ayda bir kez olmak üzere perşembe, cuma ve cumartesi günleri yapılmaktadır.

Eğlencelerin kimin evinde yapılacağı katılımcıların yaşına bakılarak, kura çekilerek veya anlaşılarak belirlenir.

Bu toplantılarda genellikle toplu yemek yenir. İçecek olarak genellikle çay-kahve tercih edilir. Müzik, dans, oyun ve sohbet iç içedir. Yörenin halk danslarından örnekler, mahalli sanatçılarından müzik aletleri eşliğinde ezgiler sunulur. Eğlenmek adına çeşitli oyunlar oynanır.

Gaziantep, Konya, Şanlıurfa illerinde bu eğlence ortamları günümüze kadar yaşatılmaya devam etmiştir.

Genellikle delikanlılar ya da birbirine yakın yaş grupları tarafından gerçekleştirilmektedir.

Sıra gecelerinin en önemli işlevlerinden biri de sohbet üzerinden insanları birbirine yakınlaştırması ve bu yolla toplumsal barış ve birlikte yaşama kültürüne katkı sunmasıdır.

Sıra gecesi, musiki, edebiyat ve sohbette insanların arasında bir köprü görevi üstlenir. Bu özel geceler bir yönüyle geleneksel manada halk mektebi vazifesini görmektedir.

Yaren geceleri Çankırı başta olmak üzere, Konya Akşehir, Manisa-Kula, Kütahya-Simav, Afyon-Sandıklı ve Kastamonu-Tosya’da günümüzde yaşatılmaktadır.

Yaren anlamı itibariyle dost, arkadaş topluluğu demektir.

Oğuz boy teşkilatı, Ahilik, fütüvvet ve lonca kültürü, yârenlik geleneğine etki etmiştir.

Yüzük oyunu, yanıltmaç, yöresel dans, müzik ve sohbet yapılmaktadır.

Bu toplantılarda kurallara uymak zorunludur aksi takdirde cezalandırmalar söz konusu olur.

Türkiye’nin batısında yer alan Balıkesir ve güneyinde bulunan Konya’da, kendine özgü kurallar çerçevesinde bu eğlence kültürü yaşatılmaktadır.

Eğlenceye son verildikten sonra kurulan yer sofrasında -çorba, tirit, etli pilav, bamya,

höşmerim, hoşaf vb.- yemekler yenilir.

Barananın üyeleri barana başkanı, barana başkan yardımcısı, kâtip, çavuş, hâkim, ahbaplar ve küçük ahbaplardır.

Türk kahvesi, 16. Yüzyıldan günümüze kadar süregelen bir gelenektir.

Kendine has tadı, köpüğü, kokusu, sunuluş biçimiyle özgün bir kimliği olan Türk kahvesi, telvesi ile ikram edilen tek kahve türüdür.

Lezzetlerine göre sütlü Türk kahvesi, menengiç, dibek kahvesi, mırra, Adan gar kahvesi, kervansaray kahve, Tatar kahvesi, aromalı Türk kahvesidir.

Çay kültürü, Türkler için müşterek yaşamanın ve misafirperverliğin sembolüdür.

Yeni yılın ve ilkbaharın gelişinin müjdelendiği Nevruz Bayramı, güneşin koç burcuna girdiği 21 Mart günü kutlanmaktadır.

Kutlama alanlarının ve kıyafetlerin rengârenk süslenmesi, uçurtmaların uçurulması, çeşitli renklere boyanan yumurtaların tokuşturulması, gelecek adına çeşitli dileklerde bulunma, insanların büyük bir ateş etrafında toplanması ve ateşten atlaması gibi uygulamalar Nevruz kutlamalarının karakteristik özellikleri arasında yer almaktadır.

Hızır ve İlyas sözcüklerinin birleşmesi sonucu Hıdırellez şeklini almıştır.

Türk dünyası kültür coğrafyasında Hıdırellez, bahar bayramı olarak nitelendirilmekte ve mevsimlik bayram olarak kutlanmaktadır. Hıdırellez kışın bitişi, baharın gelişi olarak kabul edilir.

Kanuni Sultan Süleyman’ın annesi Hafsa Sultanın hastalığını iyileştirmek için, Manisa Sultan Cami Medresesi’nin başhekimi Merkez Efendinin, 41 çeşit bitki ve baharatın karışımından oluşturduğu şifalı bir karışımdır. Manisa’da her yıl mesir macunu şenlikleri yapılmaktadır.

Türk milletinin en tanınmış oyunlarından birisi olan Mangala, her yaşa ve seviyeye uygun olarak geliştirilen zekâ oyunudur. Tarihte mankala, dokuz kuyu, göçürme, köçürme vb. isimlerle de anılmaktadır. Mangala hakkında Türk tarihînde ulaşılabilen en eski kaynak Dîvânu Lügâti’t-Türk’tür.