Bakterilerin Genel Özellikleri

Mikrobiyoloji, tüm mik­roorganizmaların sınıflandırılması, metabolizmaları, aktiviteleri ve metabolitleriyle ilgilenen bilim dalıdır.

Hücre zarfı besinlerin hücre içine taşınması ve atıkla­rın hücre dışına atılması, enerji korunumunun yö­netimi, hücrenin şeklinin verilmesi, hücrenin me­kanik baskıdan korunumu ve hücrenin yüzeylere tutunmasına yardımcı olması ve hatta hücreyi olası saldırılara karşı koruması gibi birçok önemli işleve sahiptir.

Bakterilerde hücre duvarlarında bulunan bu yapı peptidog­likan olarak adlandırılır.

Periplazmanın yapısında, polimerik maddelerin parça­lanmasında görevli hidrolitik enzimler, substratla­rın taşınımı sürecini başlatan bağlanma proteinleri, kemotaksis yanıtını yöneten proteinler olan kemo­reseptörler ve sitoplazmik membranda salınan pre­kürsör moleküllerden hücredışı yapıları inşa eden proteinler bulunmaktadır.

Porin adı verilen proteinler, çözünmüş maddelerin dış membrandan girişi ve çıkışı için bir kanal fonksiyonu görürler.

Tutunmaya ara­cılık eden kısa pililer sıklıkla fimbria olarak anılır.

Gaz vezikülleri içeren bakteriler yüzebilirler. Bu yapılar kaldırma kuvveti sağlar ve bakterilerin sulu ortamlarda metaboliz­malarına en uygun yerlere hareket edebilmeleri için fırsat sunar.

Vejetatif hücre, bakteri hücresi için uygun ortam koşullarında, metabolik aktivitenin ve bölünerek çoğalma yeteneğinin sürdürülebildiği durumdur.

Vejetatif hücre, bakteri hücresi için uygun ortam koşullarında, metabolik aktivitenin ve bölünerek çoğalma yeteneğinin sürdürülebildiği durumdur.

Fototroflarlar metabolizmaları için gereken enerjiyi ışıktan sağlarlar. Bunlar ışık enerjisini ATP’ye dönüştürmek için gerekli olan klorofilleri veya diğer pigmentleri barındırırlar ve bu nedenle kemotrofların ihtiyaç duyduğu gibi dışarıdan kimyasal enerjiye ihtiyaç duymamaktadırlar.

Kemotroflar metabolizmaları için gerekli enerjiyi kimyasal reaksiyonlardan elde ederler. Glikozun aerobik solunumu kemotrofik metabolizmaya örnektir ve glikozun CO₂’ye dö­nüşümü sırasında ortaya çıkan serbest enerji kulla­nılır.

Bir hücre bölünerek iki hücreyi oluşturduğun­da buna bir jenerasyon oluşumu; bu süreçte geçen zamana da jenerasyon süresi adı verilir.

Mikrobiyal büyüme döngüsü dört bölümden oluşmaktadır: Lag fazı, logaritmik üreme fazı, dur­gun faz ve düşüş (ölüm) fazı.

İkili isimlendirmede diğer organizmalar gibi bakteriler de iki kelimeden oluşan, Latince ve herhangi bir hataya yer verme­mek adına tüm dünyada aynı şekilde kullanılan isimlere sahiptirler. Bu isimlendirmede ilk kelime bakterinin cins ismi olup her zaman büyük harfle başlamaktadır. İkinci isim ise cins ismini takiben yazılan tür ismi olup küçük harfle yazılmaktadır. Ayrıca bu iki kelimeden oluşan isimler italik yazı­lır. Bu isimlendirmelerde bazen bakterinin şeklini, rengini, öne çıkan bir özelliğini, bulunduğu yeri, neden oldukları hastalıkları ifade edebilecek şekil­de anlamlar olabilir.

Bunlar; Actinobacteria, Firmicutes, Proteobacteria ve Bacteroidetes’dir.

Proteobacteria Bacteria için­deki en geniş ve metabolik çeşitlilik açısından en zengin gruptur.

Bakterileri bulundukları çevreden izole edip la­boratuvarda onların fizyolojik ihtiyaçlarını karşıla­yabilecek şekilde ortamlar hazırlanarak geliştirilme­sine kültüre etme adı verilir. Uygun sıcaklık, nem, oksijen (gerektiğinde belirli oranlarda karbondiok­sit) ve tabii ki besin varlığında bakteriler kültüre edilebilirler.

Bakterilerin uygun besin ortamına genel olarak be­siyeri adı verilir.

Bakteriler mikroskobik olarak incelendiğinde temel olarak üç farklı morfoloji ile karşımıza çıkarlar. Bu üç temel morfoloji yuvarlak, çubuk ve sarmal şekillerdir. Bunların dışında tek bir morfoloji değil birden fazla morfolojik özellik gösteren pleomorfik bakterilerde bulunmaktadır.

Gram boyama olarak bilinen bileşik boyama yönteminde bakterilerin hücre duvarı yapıla­rındaki farklılıktan yararlanarak iki farklı boyanın belirli bir sıralamada kullanılmasıyla bakterilerin mor (lacivert) veya pembe (kırmızı) olarak görün­tülenebilmesi mümkün olur.