İmmünoloji

İmmün sistem birbirinden farklı ancak birbirine sıkı sıkıya bağlı iki sistemden oluşur. Doğal immün yanıt sistemi, fonksiyonel olarak, bakteriyel ve viral yüzey yapıları veya yabancı proteinler ile bunların hücre içi formlarını ayırt edebilen reseptörlere dayanır. Bu reseptörlerin yardımıyla fagositoz yapabilme yeteneği olan hücreler patojenlere bağlanır, onları endositoz yoluyla hücre içine alır ve parçalar; ya da patojen bir virüs gibi hücre içinde bu reseptörlerde tanınmışsa immün sistem daha etkili bir yanıt vermek için uyarılır. Kazanılmış immün yanıt sistemi, fonksiyonel olarak, patojenlerin belirli bölgelerine oldukça özgül olan reseptörlerin varlığına dayanır. Bu reseptörler ya hücreye bağlıdır (T-lenfosit ve bazı B-lenfositlerde) ya da salgılanır (Farklılaşmış B-lenfositlerce üretilen antikorlar). Dolayısıyla, kazanılmış immün yanıt salgısal ve hücresel immün yanıt olmak üzere iki şekilde gerçekleşir. Salgısal immün yanıt B-lenfositler, B-lenfositlerden farklılaşan plazma hücrelerince gerçekleştirilirken; hücresel immün yanıt makrofajlar, dendritik hücreler ve T-lenfositlerce gerçekleştirilir.

Toll-benzeri reseptörler (TLR)

Pentraksinler

C-tip lektinler

Kolektinler

Çöpçü reseptörler

Fikolinler

Nod-benzeri reseptörler

N-formil Met-Leu-Phe reseptörleri

Kandaki düzeyi enfeksiyon, cerrahi operasyon ve/veya vücutta gerçekleşen başka bir travmayı takiben 4 ila 6 saat içinde hızla artar. Konsantrasyonu yüz kata kadar dramatik bir şekilde artar ve 48 saat içinde en üst değerine ulaşır. CRP’nin yaklaşık 19 saatlik bir plazma yarılanma ömrü vardır. Bakteriyel enfeksiyonlar, romatizmal ateş, viral enfeksiyonlar, malign hastalıklar, tüberküloz ve kalp krizi sonrası durumlarda yüksek seviyelerde bulunur.

Makrofajlar fonksiyonel anlamda iki alt gruba ayrılır. Bunlar M1 ve M2 makrofajlarıdır. M1 makrofajları; inflamatuar yanıtta, mikroorganizmaların öldürülmesinde ve tümör hücrelerine karşı savunmada etkili bir makrofajken; M2 makrofajları, anti-inflamatuar yanıtın gelişiminde etkili olan makrofaj grubudur.

1. Lenfositler,
2. Antijen Sunucu Hücreler (ASH),
3. Antijeni yok edebilen etkin hücreler

Eozinofiller; interlökin-5 (IL-5) sitokininin etkisi altında farklılaşmalarını tamamlayan kemik iliği kökenli miyeloid hücrelerdir.

Kompleman sistemi; 3 adet birbirinden farklılık gösteren aktivasyon yolağı, bu yolakları aktive ve inhibe eden proteinlerden oluşur. Kompleman sisteminde klasik, alternatif ve mannan bağlayan lektin yolakları yer alır.

Sitokinler, doğal ve kazanılmış immün yanıtı düzenleyen küçük, çözünür proteinlerdir.

Sitokinlerin 3 farklı etki alanı bulunur. Bunlar otokrin etki, parakrin etki ve endokrin etki olarak sıralanabilir. Sırasıyla otokrin etki, sitokinlerin üretildikleri bölge hatta üretildikleri hücre üzerine etki etmesidir. Parakrin etkide sitokinler üretildikleri bölge civarındaki hücrelere etki ederken endokrin etkide üretilen sitokin dolaşıma geçerek uzak mesafelerdeki hücrelere etki eder.

Gram (-) bakteri kaynaklı Lipopolisakkarit’tir.

Lenfoid sistem lenfositlerin gelişip farklılaştıkları ve aktivasyon için antijenle yüklü antijen sunucu hücreler (ASH) ile karşılaştıkları organlardır.

Tip 1 IFN’lerin birincil biyolojik rolü viral enfeksiyonların kontrol altına alınmasıdır. Enfekte hücreler, komşu hücreleri enfeksiyon riski konusunda uyarmak amacıyla IFN’leri salgılar. Tip 1 IFN’lar viral replikasyonu inhibe eder. Bu fonksiyonları, hücrelerin bir dizi enzim sentezlemelerini sağlar ve bu emzimler vasıtasıyla viral RNA ve DNA transkripsiyonuna müdahale edip viral replikasyonun gerçekleşmesine engel olarak gösterir. Ayrıca, tip 1 IFN’lar hücrelerde MHC-I ifadesinin arttırır. NK hücrelerinin sitotoksik aktivasyonunda artışa neden olur.

Sekonder lenfoid organlar arasında dalak, lenf düğümleri, bademcikler, apandisit, bağırsaklardaki Peyer plakları ve diğer mukozayla ilişkili lenfoid doku (MALT) bulunur.

Lenf düğümleri özellikle eklemlerin yakınında, kolların ve bacakların vücuda birleştiği yerlerde çok yoğun bir şekilde bulunur.

B-lenfositlerin uyarılması ve plazma hücrelerine dönüşmesi sonrası bu hücrelerce üretilen ve antikor olarak da isimlendirilen immünoglobulinler, salgısal immün yanıtın en önemli parçasıdır. İmmünoglobulinler, kanın serum kısmında bulunan glikoprotein yapıda moleküllerdir.

Memelilerde ağır zincir izotipleri Mu (μ), Delta (δ), Gamma (γ), Alpha (α) ve Epsilon (ε)’dur. Ağır zincir izotiplerine göre immünoglobulin izotipleri isimlendirilir. g; IgG, a; IgA, m; IgM, e; IgE, d; IgD olarak isimlendirilir.

T-lenfositleri; antijenleri dendritik hücre, makrofaj ve B-lenfosit yüzeyindeki Büyük Doku Uygunluk Kompleksi (MHC) reseptörlerine tutunmuş antijenik peptidlerin, T-hücre reseptörlerine sunulması sonrası tanıyabilir. Bu ilişkide, MHC moleküllerinin fizyolojik fonksiyonu, antijenik peptid yapıların T-lenfositlere sunumudur.

MHC-I yapısı bir adet α zincirine ek olarak yapının stabilizasyonundan sorumlu bir adet β2 mikroglobulin zinciri içerir. MHC-II yapısı ise α ve β olmak üzere iki adet zincirden oluşur. MHC-I’in α zinciri üzerinde CD8+ sitotoksik T-lenfositlere tutunmasını sağlayan bir bölge yer alırken; MHC-II yapısında β zinciri CD4+ yardımcı T-lenfositlere tutunmasını sağlayan bir bölge bulunur. MHC-I ve MHC-II molekülleri peptid bağlama cepleri içerir. MHC-I peptid bağlama bölgesi 8-11 aminoasit uzunluğunda peptidleri bağlarken; MHC-II 10-30 aminoasit veya daha fazla uzunluktaki peptidleri bağlar.

Sitotoksik T-lenfositler, virüsle enfekte hücreler ve tümör hücrelerine öldürücü etki gösteren T-lenfosit grubudur.

1. Salgıladıkları sitokin tiplerine göre B-lenfositlerin klonal çoğalmasını sağlamak
2. B-lenfositlerde hangi izotipte antikor üretileceğinin belirlemek
3. Üretilecek antikorların afinite olgunlaşmasını sağlamak
4. B-lenfositlerin hafıza B-lenfositlerine farklılaşmasını sağlamak

1. Aşının muhafazası
2. Aşılanacak hayvanın yaşı
3. Maternal antikor varlığı
4. Uygulanacak olan aşının dozu
5. Aşının veriliş yolu

Canlı aşılar; hastalık etkeni olan patojenin laboratuvar ortamında patojenin üremesi ve gelişmesi için gerekli optimum şartlar sağlanarak, mikroorganizmanın uzun pasajlar sonrası üretilmesi ile elde edilir. Uzun pasajların uygulanması ile mikroorganizma zayıflar ve hastalık yapabilme yeteneğini kaybeder ancak immünojenik özelliğini kaybetmez. Bu işleme atenüasyon ve bu aşılara da attenüe aşı denir.