Diğer Deney Hayvanlarının Yetiştiriciliği

Kobay’ın Alt Familyası Caviinae ve Cinsi Cavia’dır.

Ön üyelerinde 4, arka üyelerinde ise 3 parmak yer alan kuyruksuz deney hayvanı Kobay’dır.

Kobayların gebelik süreleri 59-72 gündür (ortalama 9 hafta).

Memeli dişi hayvanların bedensel ve ruhsal belirtiler göstererek erkekle çiftleşme isteğini ifade ettiği dönem östrus ya da diğer bir ifadeyle kızgınlık olarak tanımlanır. Bu döngüsel süreç içinde bir kez kızgınlık yaşayan hayvanlar monoöstrus, birden fazla kez kızgınlık yaşayan hayvanlar ise poliöstrus olarak adlandırılır.

Kobaylar, bilimsel araştırmalarda özellikle immün (bağışıklık) sistem hastalıklarının teşhis ve tedavisi, genetik kontroller, anaflaktik şok ve alerjik ensefalomiyelit çalışmaları, hipersensitivite çalışmaları ile mikobakteri ve tüberküloz gibi hastalık etkenlerinin tercih ettiği iyi bir konakçı olmaları nedeniyle özellikle tercih edilirler. Çalışmalarda kobayların tercih edilme nedenlerinden bir diğeri de periferal kan ve kemik iliği morfolojisi bakımından insan kan ve kemik iliği yapısına olan benzerliğidir.

Gerbil’in Alt Familyası Gerbilinae ve Cinsi Meriones’dir.

Gerbil’in ergin ağırlığı 60-110 g (Erkekler 70-100 g ve Dişiler 60-80 g) ve ergin boy uzunluğu 11-13.5 cm’dir.

Ön ve arka üyelerinin her birinde 5’er parmak yer alan ve ön bacaklar arka bacaklara göre daha kısa olan deney hayvanı Gerbil’dir.

Gerbillerin 4-6 gün devam eden östrus döngüleri ve 21-24 gün kadar da gebelik süreleri vardır.

İskemi hayvan modeli çalışmalar çoğunlukla gerbillerin denek olarak kullanıldığı bilimsel araştırmalardır. Buna ek olarak parazit ve enfeksiyon kökenli hastalıkların, beyinsel fonksiyonların araştırılmalarında özellikle gerbiller tercih edilir.

Fare ile sıçan vücut büyüklüğü arasında bir iriliğe sahip olan yetişkin bir gerbil için yetiştiricilikte fare ve sıçanlar için önerilen kafes tipleri rahatlıkla kullanılabilir. Sıçan ve kobay gibi gerbiller de arka ayakları üzerinde durabilen hayvanlar olduklarından kafes yüksekliği ya da derinliği önemsenmelidir. Kafeslerin en az 15-18 cm derinlikte olması tercih edilmelidir. Buna ek olarak, tek bir ergin gerbil için kafes alanı en az 200 cm² olmalıdır. Damızlık bir çift gerbil için ise bu alan en az 700 cm² olmalıdır. Damızlık bir çift gerbilin yavruları ile barındırılacağı kafes alanı ise en az 1300 cm² olarak tasarlanmalıdır ve kafesin bir köşesine yuva kutusu bırakılmalıdır. Eğer fazla sayıda gerbil grup hâlinde barındırılacaksa, her birey için kafeste 1 m²’lik bir alan düşünülmelidir. Kafes zeminine yataklık olarak 2-3 cm yükseklikte olacak biçimde odun talaşı serilmelidir.

Hamster’ın Alt Familyası Cricetiinae ve Cinsi Mesocricetus’dur.

Hamsterların ön üyelerinde 4 parmak, arka üyelerinde ise 5 parmak yer alır.

Hamsterların ergin boy uzunluğu ortalama 12-13 cm’dir.

Araştırmacıların hamsterları deney hayvanı olarak kullanmalarının bazı sebepleri vardır. Bu sebeplerden bazıları hamsterların parazit, virüs, insan tümörleri ve bakterilere karşı toleranslarının geniş olması, belirgin yanak keselerinin varlığı nedeniyle insan dâhil diğer canlılara göre tümörlerin aşılanabilmesi bakımından immünolojik çalışmalarda avantaj sağlıyor olmalarıdır. Ayrıca gebelik sürelerinin kısa olması teratojenik araştırmalarda hamsterların tercih edilme sebeplerinden biridir. Kromozom sayılarının az olması da sitogenetik ve hücre kültürü çalışmaları için yine tercih sebebi olan hamsterlar gebelikte diabetus mellitus (şeker) araştırmaları için de tercih edilir.

Hayvanlar âlemi içinde takımı Lagomorpha olan deney hayvanı Tavşan’dır.

Tavşanların ön ve arka ayaklarında sırasıyla 5 ve 4 parmak bulunur.

Tavşanların ergin boy uzunluğu ortalama 70 cm’ye kadardır.

Tavşanlarda 2 çeşit dışkı bulunur. Bunlardan ilki tavşan tarafından dışkıladıktan sonra tekrar yenilen “Caecotroph” isimli yumuşak kıvamlı körbağırsak dışkısıdır. Tavşanlarda “kaprofaji” ismi verilen bu davranış ile aslında B vitamini ihtiyacı karşılanır. İkinci çeşit dışkı ise hayvan tarafından tekrar tüketilmeyen, sert kıvamlı normal bağırsak dışkısıdır.

Laboratuvarlarda sık kullanılan deney hayvanlarından biri olan tavşanlar genellikle yaşlanma çalışmaları, immünoloji, endokrinoloji, toksikoloji, arteriosklerosis araştırmaları, kist ve yüksek tansiyon araştırmaları için tercih edilir.