Taşımacılık ve Maliyet Yönetimi

Taşıma Maliyet Yönetimi (TMY), taşıma maliyetlerinin kasıtlı ve sistematik olarak he­saplanması, izlenmesi ve analiz edilmesi sürecidir

Paketleme, paletleme, do­kümantasyon, yükleme/boşaltma ücretleri, taşıma maliyetleri, sigorta ve ilgili yönetim maliyetlerini kapsar.

TMY’nin temel amacı, toplam nakliye maliyetlerini düşürmek ve sadece üzerinde anlaşmaya varılan ve teslim edilen hizmetler için ödeme yapılmasını sağ­lamaktır. Ayrıca, maliyetleri tahsis etme ve dağıtma olasılığını artırarak şirketin nakliye maliyetlerinin kontrolünü ele almaktır.

Tüm taşıma türleri için geçerli olmakla birlikte, taşıma operasyonlarına ilişkin maliyetler iki ana başlık içinde gruplandırılabilmektedir: dolaylı operasyonel maliyetler ve dolaysız operasyonel maliyetler.

Dolaysız operasyonel maliyetler, taşıma sürecinin doğrudan yürütülmesiyle ilgili ma­liyetlerdir. Bu maliyetler arasında yakıt, taşıma ücretleri, yükleme ve boşaltma ücretleri, sigorta, bakım ve onarım maliyetleri yer alır.

Dolaylı operasyonel maliyetler ise, taşıma sürecini destekleyen ancak doğrudan taşımayla ilgili olmayan maliyetlerdir. Bu maliyetler arasında paketleme, paletleme, dokümantasyon, depolama ücretleri, gecikme ücretleri, personel maliyetleri ve genel işletme maliyetleri bulunur

İç suyolu taşımacılığında, personel iki ana kategoriye ayrılmaktadır: şirkete bağlı üc­retli çalışanlar ve bağımsız yükleniciler

İç Suyolu Taşımacılığı Yönetmeliği, çeşitli gemi kategorilerini ve kullanım modlarını belirler. Gemi kategorileri motorlu yük taşıma gemileri, motorlu tank taşıma gemileri ve itme mavna konfigürasyonlarını içerir. Kullanım modları ise tek sefer taşıma, gün boyu taşıma, yarı sürekli taşıma ve sürekli taşıma olarak sınıflandırılır.

İç Suyolu Taşımacılığı Yönetmeliği, çeşitli gemi kategorilerini ve kullanım modlarını belirler. Gemi kategorileri motorlu yük taşıma gemileri, motorlu tank taşıma gemileri ve itme mavna konfigürasyonlarını içerir. Kullanım modları ise tek sefer taşıma, gün boyu taşıma, yarı sürekli taşıma ve sürekli taşıma olarak sınıflandırılır.

Taşıma Maliyet Yönetimi’nin (TMY) karmaşıklığının ve zorluklarının birçok nede­ni vardır. İlk olarak, aşırı ücretlendirme veya hatalar genellikle manuel çalışma, manuel süreçler ve eski BT sistemlerinden kaynaklanmaktadır. Farklı taşıyıcıların birçok farklı maliyet modeli, tarife yapıları, hüküm ve koşulları da işleri daha da karmaşık hale getirir.

Gemi başına yıllık amortisman maliyeti, üç ana faktöre bağlıdır: sigortalı değer, artık de­ğer (veya kurtarma değeri) ve ekonomik ömür.

Değişken maliyetler, yakıt ve enerji maliyetleri, yakıt ikmali, stoklama ve sarf malzemeleri ile bakım ve onarım maliyetleri gibi kalemlerden oluşur. Bu maliyetler, belirli bir taşıma türüne özgü olarak değişken kabul edilirken, personel maliyetleri ve genel işletme gider­leri sabit maliyetler olarak sınıflandırılır. Değişken maliyetler genellikle iki ana alt katego­riden oluşur: yakıt maliyetleri ve bakım-onarım maliyetleri.

Demiryolu taşımacılığında, manipülasyon terimi, eşyaların ambalajlarının açılması, nu­mune alınması, taşıma kabının temizlenmesi, yeniden paketlenmesi, şilingleme, etiketle­me gibi işlemleri kapsayan genel bir faaliyet grubunu ifade eder.

Uluslararası taşımalarda, taşıma navlununun dışında, farklı ray aralıklarına sahip ül­keler arasında yapılan taşımalar için boji değişim ücreti talep edilmektedir. Bu ücret, her bir vagon için ayrı ayrı uygulanır. Ayrıca, vagonların demiryolu feribotuna yüklenmesi için her bir vagon başına çekme ücreti adı altında bir yükleme ücreti alınmaktadır. Uygu­lama formüle edildiğinde;

uafü = (vs x tnav) + (vs x bdü) + (vs x bçü)

uafü toplam uluslararası feribot ücretini, vs taşınan eşya miktarını (ton), tnav birim feribot navlununu, bdü birim boji değiştirme ücretini, bçü birim çekme ücretini gösterir.

Uluslararası taşımalarda, taşıma navlununun dışında, farklı ray aralıklarına sahip ül­keler arasında yapılan taşımalar için boji değişim ücreti talep edilmektedir. Bu ücret, her bir vagon için ayrı ayrı uygulanır. Ayrıca, vagonların demiryolu feribotuna yüklenmesi için her bir vagon başına çekme ücreti adı altında bir yükleme ücreti alınmaktadır. Uygu­lama formüle edildiğinde;

uafü = (vs x tnav) + (vs x bdü) + (vs x bçü)

uafü toplam uluslararası feribot ücretini, vs taşınan eşya miktarını (ton), tnav birim feribot navlununu, bdü birim boji değiştirme ücretini, bçü birim çekme ücretini gösterir.

Uluslararası taşımalarda, taşıma navlununun dışında, farklı ray aralıklarına sahip ül­keler arasında yapılan taşımalar için boji değişim ücreti talep edilmektedir. Bu ücret, her bir vagon için ayrı ayrı uygulanır. Ayrıca, vagonların demiryolu feribotuna yüklenmesi için her bir vagon başına çekme ücreti adı altında bir yükleme ücreti alınmaktadır. Uygu­lama formüle edildiğinde;

uafü = (vs x tnav) + (vs x bdü) + (vs x bçü)

uafü toplam uluslararası feribot ücretini, vs taşınan eşya miktarını (ton), tnav birim feribot navlununu, bdü birim boji değiştirme ücretini, bçü birim çekme ücretini gösterir.

Özel vagon, Uİ tipi vagon ve özel trenle gerçekleştirilen taşımalarda, boş dönüş için ek bir ücret uygulanır. Boş dönüş ücreti, dolu taşıma sırasında alınan taşıma ücretinin (ek ücret­ler, kira ücretleri ve diğer hizmet bedelleri hariç) %50’si olup, bu ücret dolu taşıma ücreti ile birlikte tahsil edilir. Ancak, yalnızca boş taşıma yapılması isteniyorsa ve dolu taşıma yapılmıyorsa, bu durumda ücretler aşağıdaki formüle göre belirlenir.

btü = tü2; btü = dkü x da x tm

btü boş taşıma ücretini, tü toplam taşıma ücretini, dkü birim dingil km ücretini, da toplam dingil sayısını, tm taşıma mesafesini verir.

Boş Vagon Taşıma Maliyeti 242

Özel vagon, Uİ tipi vagon ve özel trenle gerçekleştirilen taşımalarda, boş dönüş için ek bir ücret uygulanır. Boş dönüş ücreti, dolu taşıma sırasında alınan taşıma ücretinin (ek ücret­ler, kira ücretleri ve diğer hizmet bedelleri hariç) %50’si olup, bu ücret dolu taşıma ücreti ile birlikte tahsil edilir. Ancak, yalnızca boş taşıma yapılması isteniyorsa ve dolu taşıma yapılmıyorsa, bu durumda ücretler aşağıdaki formüle göre belirlenir.

btü = tü2; btü = dkü x da x tm

btü boş taşıma ücretini, tü toplam taşıma ücretini, dkü birim dingil km ücretini, da toplam dingil sayısını, tm taşıma mesafesini verir.

Boş Vagon Taşıma Maliyeti 242

Özel vagon, Uİ tipi vagon ve özel trenle gerçekleştirilen taşımalarda, boş dönüş için ek bir ücret uygulanır. Boş dönüş ücreti, dolu taşıma sırasında alınan taşıma ücretinin (ek ücret­ler, kira ücretleri ve diğer hizmet bedelleri hariç) %50’si olup, bu ücret dolu taşıma ücreti ile birlikte tahsil edilir. Ancak, yalnızca boş taşıma yapılması isteniyorsa ve dolu taşıma yapılmıyorsa, bu durumda ücretler aşağıdaki formüle göre belirlenir.

btü = tü2; btü = dkü x da x tm

btü boş taşıma ücretini, tü toplam taşıma ücretini, dkü birim dingil km ücretini, da toplam dingil sayısını, tm taşıma mesafesini verir.

Özel vagon, Uİ tipi vagon ve özel trenle gerçekleştirilen taşımalarda, boş dönüş için ek bir ücret uygulanır. Boş dönüş ücreti, dolu taşıma sırasında alınan taşıma ücretinin (ek ücret­ler, kira ücretleri ve diğer hizmet bedelleri hariç) %50’si olup, bu ücret dolu taşıma ücreti ile birlikte tahsil edilir. Ancak, yalnızca boş taşıma yapılması isteniyorsa ve dolu taşıma yapılmıyorsa, bu durumda ücretler aşağıdaki formüle göre belirlenir.

btü = tü2; btü = dkü x da x tm

btü boş taşıma ücretini, tü toplam taşıma ücretini, dkü birim dingil km ücretini, da toplam dingil sayısını, tm taşıma mesafesini verir.