Uluslararası Ticaretin Vergilendirilmesi: KDV ve ÖTV

İthalatın vergilendirildiği, ihracatın vergiden istisna tutulduğu ve buna bağlı olarak ihracatta vergi iadesinin uygulandığı bir sistemdir.

KDV, genel olarak her türlü mal ve hizmet teslimini konu edinen, üretim aşamasından tüketim aşamasına kadar olan tüm işlemleri kapsayan ve bu aşamaların her birinde elde edilen katma değeri matrah olarak kabul yayılı bir muamele vergisidir.

 İthalde Alınan KDV, gümrük vergileri için uygulanan vergilendirme işlemlerine tabidir

KDV’nin konusuna giren işlemler üç gruptan oluşmaktadır:
• Ticari, sınai, zirai ve serbest meslek faaliyeti
çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler
• Her türlü mal ve hizmet ithalatı ile
• Kanunda tek tek sayılan belirli türdeki teslim ve hizmetler

Uluslararası nitelik taşıyan hizmetlerin vergilendirilebilmesi için, bunların Türkiye’de yapılmış sayılması gerekir. Bunun için;
• Hizmetin Türkiye’de yapılması veya
• Hizmetten Türkiye’de faydalanılması
hallerinden herhangi birinin gerçekleşmiş olması yeterli görülmüştür.

Vergi mükellefi, vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu düşen gerçek veya tüzel kişi şeklinde tanımlanmıştır.

İthalatta KDV’nin sorumlusu eşyanın sahipleri ile bunların adına hareket edenler ya da gümrük
müşavirleridir.

İthalatta KDV açısından vergiyi doğuran olay; gümrük vergisi ödeme mükellefiyetinin başlaması veya gümrük beyannamesinin tescili ile meydana gelmektedir.

İthalatta KDV’nin matrahı KDVK’nın 21’inci maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre “ithalatta verginin matrahı söz konusu maddede üç fıkra halinde sayılan unsurların toplamından oluşmaktadır. İthalatta matrah aşağıdaki unsurlardan oluşur.

• Gümrük Vergisinin Matrahı
• Ödenen Her Türlü Vergi, Resim, Harç ve Paylar
• Diğer Gider ve Ödemeler

Uluslararası ticarette teslim şekillerinden birisi olan CIF terimi; Mal bedeli (Cost), Sigorta (Insurance) ve navlun (Freight) ödemesinin toplamını ifade etmektedir.

İhracatta KDV istisnası ise KDVK’nın 11. maddesinde düzenlenmiştir

Gümrük Kanununun 167. maddesinin 5/a ve 7. fıkralarında kayıtlı eşyaların ithalatı, KDVK’na göre ithalat istisnasının dışında bırakılmıştır. “Bunlardan birincisi; yerleşim yerini Türkiye Gümrük Bölgesine nakleden gerçek kişilere ait, alındığı tarihte üç yaşından büyük olmayan kullanılmış motorlu veya motorsuz araçların ithalatıdır. İkincisi ise; Cumhurbaşkanınca belirlenecek kişi, kurum ve kuruluşlar tarafından ticari amaç güdülmemek ve belirlenen amacı doğrultusunda kullanılmak üzere ithal edilen eşyalardır (bilimsel amaçlı eşyalar, tıbbi alet ve cihazlar, Ar-Ge amaçlı eşyalar)”. Bunlar gümrük vergisi istisnasından yararlanmakla birlikte, KDV’ye tabi tutulmaktadır.

Serbest dolaşımda bulunan eşya, Türkiye Gümrük Bölgesinden ihraç edildikten sonra üç yıl içinde yeniden serbest dolaşıma girmesi halinde ve beyan sahibinin talebi üzerine, geri gelen eşya niteliğinde sayılmakta ve ithalat vergilerinden muaf tutulmaktadır”

KDV Kanunun 16/1-c maddesi uyarınca KDV’den istisnadır.

Bir mal ihracatına KDV istisnası uygulanması için gerekli olan şartlar şu şekilde belirlenmiştir.

• Mal teslimi yurt dışında bulunan firmaya ya da serbest bölge müşterine veya antrepoya yapılmalıdır,
• Malın Türkiye gümrük bölgesinden çıkarak yurtdışında bulunan başka bir ülkeye ya da serbest bölgeye girişi olmalıdır.

Özel tüketim vergisi (ÖTV), tek aşamalı, sadece belirli mal gruplarının vergilendirildiği, yönetimi kolay, az sayıda yükümlüsü olan bir vergidir.

ÖTV’nin konusuna, imalat, ilk iktisap veya ithalat aşamasında bulunan ve kanuna ekli dört liste (I,
II, III, IV) halinde sayılmış olan mallar girmektedir. Hizmetler ÖTV’nin konusuna dahil değildir. Dolayısıyla bir malın ÖTV’nin konusuna girmesi için; o malın hem kanuna ekli listede yer alması hem de kanunda belirtilen iktisadi aşamada bulunması gerekmektedir.

II Sayılı Listede yalnız ATV (her türlü arazide kullanılan araç) ve UTV (çok amaçlı hizmet aracı) şeklindeki traktörlerin ÖTV’ye tabi olacağı düzenlendiğinden, normal traktörler ÖTV’ye tabi tutulmaz.

Kayıt ve tescile tabi araçların ithal edilmesi ÖTV’nin konusuna girmezken kayıt ve tescile tabi olmayan araçların ithali ÖTV’nin konusuna girmektedir. Tescile tabi olan ya da olmayan motorlu kara, hava ve deniz taşıtlarının aksam ve parçaları ise ÖTV’ye tabi değildir.

İthalatta ÖTV’nin mükellefi genel olarak ÖTV’nin konusuna giren malların ithalatçılarıdır. Sadece kayıt ve tescile tabi motorlu araçların  ithalinde mükellef, bu araçları kullanmak, aktife almak veya kayıt ve tescil ettirmek üzere ithal edenlerdir.