Finansal Tablolar

Finansal tablolar; düzenlendiği tarihte işletmelerin varlıklarını, yükümlülüklerini, faaliyet dönemi sonu itibarıyla kâr veya zararı gibi işletmenin mali durumunu gösteren tablolardır.

Finansal tabloların amacı, işletme içi ve işletme dışı paydaşların alacakları kararları etkileyecek olan bilgiler üretmektedir. 

Finansal tablolar, finansal tabloları kullanan farklı taraflara işletmenin;

• Varlıkları,

• Borçları,

• Öz kaynakları,

• Gelirleri ve giderleri (kârlar ve zararlar dâhil)

• Ortakların ortak olmaları sebebiyle yaptıkları parasal katkıları veya ortaklara yapılan dağıtımları ve

• Nakit akışları hakkında bilgiler sunmaktadır.

Genel olarak finansal raporlamanın amacı; mevcut ve potansiyel yatırımcılara, borç verenlere ve kredi veren diğer taraflara işletmenin finansal durumunu raporlayan; işletmeye kaynak sağlama kararlarını verirken faydalı olacak doğru ve tam zamanlı finansal bilgileri sağlamaktır.

Finansal Tabloların Sunuluşu Standardı’nda yer alan finansal tabloların varsayımları şöyle belirtilmektedir:

• İşletmenin sürekliliği

• Muhasebenin tahakkuk esası

• Önemlilik ve birleştirme

• Netleştirme (Mahsup etme)

• Raporlama sıklığı

• Karşılaştırmalı bilgi

• Sunuluşun tutarlılığı

İşletmelerin, canlılardan farklı olarak sonsuz bir ömre sahip olduğu varsayılır.

Tahakkuk: Hak edilmiş ancak tahsilatı veya ödemesi henüz geçmemiş bir gelir yada giderin tanınması.

Finansal bilgi kullanıcıları; işletme hakkında işletmeye ortak olma, işletmeye yeni yatırımlar yapma, işletmeye borç verme, işletme ile iş ilişkisi kurma vb. stratejik kararlarını verebilmeleri için bilgi talep edeceklerdir. Kullanıcı tarafından verilen kararları etkileme gücüne sahip olan bilgi, ihtiyaca uygun bilgidir. Finansal tablolarda sunulan bilgiler; bilgi kullanıcıların işletme hakkında tahminlerinde kullanılabiliyorsa, kararlarını etkileyebiliyorsa ihtiyaca uygun bir bilgi olarak nitelendirilir.

Düzenlendiği tarih itibarıyla işletmenin varlıklarını, yabancı kaynakları ile öz kaynaklarını özlü bir biçimde gösteren tabloya finansal durum tablosu (bilanço) denir.

Bilançonun sunuluşuna ilişkin birtakım esaslar geliştirilmiştir. Bilançoda varlık ve kaynakları oluşturan hesap grupları yer almaktadır. Bu tabloda, varlık ve kaynak kalemlerinin ayrıntılarını gösteren aşağıdaki hesap grupları yer almaktadır:

• Maddi duran varlıklar,

• Yatırım amaçlı gayrimenkuller,

• Maddi olmayan duran varlıklar,

• Öz kaynak yöntemine göre muhasebeleştirilen yatırımlar,

• Canlı varlıklar,

• Stoklar,

• Ticari ve diğer alacaklar,

• Nakit ve nakit benzerleri,

• Satılmak üzere elde tutulan varlıkların toplamı ile satılmak üzere elde tutulan ve elden çıkarılacaklar grubuna dâhil olan varlıkların toplamı,

• Ticari ve diğer borçlar,

• Karşılıklar,

• Dönem vergisiyle ilgili borçlar ve varlıklar,

• Ertelenmiş vergi borçları ve ertelenmiş vergi varlıkları,

• Elden çıkarılacaklar grubuna dahil olan satılmak üzere elde tutulanlar olarak sınıflandırılan borçlar,

• Öz kaynaklarda gösterilen kontrol gücü olmayan paylar (azınlık payları) ve

• Ana şirketin ortaklarına ait çıkarılmış sermaye ve yedekler.

Faaliyet döngüsü; işletmenin ana faaliyetine ilişkin olarak nakdin mala, malın alacağı ve alacağın tekrar nakde dönüşme sürecinin mali yılda en az bir kez tekrarlanma sürecidir.

Herhangi bir varlığın dönen varlık olarak sınıflandırılabilmesi için aşağıdaki özelliklere sahip olması gerekir:

• İşletmenin normal faaliyet döngüsü içinde paraya çevrilmesinin, satılmasının veya tüketilmesinin beklenmesi,

• Öncelikle ticari amaçla elde bulundurulması,

• Raporlama döneminden (bilanço tarihinden) sonra on iki ay içinde paraya çevrilmesi veya

• Raporlama döneminden (bilanço tarihinden) sonra en az on iki ay içinde bir borcun ödenmesi için kullanılmak üzere veya başka bir nedenle sınırlandırılmamış olmak koşuluyla söz konusu varlıkların nakit veya nakit benzeri olması.

Duran varlıkların özellikleri:

• Bir yıldan (faaliyet döneminden) daha uzun ömre sahip olmak,

• Bir yılda(faaliyet döneminde) paraya çevrilememek veya tüketilememek,

• İşletme faaliyetlerinde kullanılmak.

Bir borcun kısa vadeli olarak tanımlanması ve sınıflandırılması için aşağıdaki kriterleri karşılaması gerekmektedir:

• Normal faaliyet döngüsü içinde ödenmesinin beklenmesi,

• Öncelikle ticari amaçla elde tutulması,

• Raporlama döneminden (bilanço tarihinden) sonra on iki ay içinde ödenecek olması veya

• İşletmenin borcun ödenmesini, raporlama döneminin (bilanço tarihinin) sonundan itibaren en az on iki ay süreyle erteleyebilmesine yönelik koşulsuz bir hakkının bulunmamasıdır.

Gelir tablosu belirli bir dönemde (1 Ocak ve 31 Aralık tarihleri arası) gerçekleştirilen faaliyetlerin sonucunu kâr veya zarar olarak gösteren bir finansal tablodur.

Gelir tablosunda dönem başından itibaren düzenlendiği tarihe kadar işletmenin satışları, satışlar için katlanılan maliyeti, olağan gelir ve giderleri sistematik bir şekilde sınıflandırarak gösterilmektedir.

Nakit Akış Tablosu; raporlama döneminde ortaya çıkan ve işletme, yatırım ve finansman faaliyetleri itibarıyla sınıflandırılarak sunulan nakit alımlarını içeren tablodur.

Muhasebe bilgilerini kullanan tarafların gelir tablosundan beklentileri; işletmenin belirlenen bir dönem içinde gerçekleştirdiği faaliyetlerin finansal olarak değerini, kârın ve zararın nasıl oluştuğunu ve kâra ve zarara etki eden unsurları görmektir.

Nakit akış tablosunda döneme ait nakit akışları; işletme, yatırım ve finansman faaliyetlerine dayalı bir biçimde sınıflandırılarak raporlanır. Bir işletme, yatırım ve finansman faaliyetlerinden olan nakit akışlarını iş sahasına en uygun şekilde gösterir.

Öz kaynaklar değişim tablosu, ilgili dönemde öz kaynak kalemlerinde meydana gelen artış veya azalışları bir bütün olarak gösteren tablodur.