Muhasebe Süreci

• açılış kayıtları
• dönem içi mali işlemlerin kayıtları
• ara mizanlar 
• genel geçici mizan
• envanter ve envanter kayıtları
• kesin mizan 
• finansal tabloların düzenlenmesi
• kapanış kayıtları

• geçici mizan
• genel geçici mizan
• kesin mizan

Muhasebe sürecinin girdileri belgeler; çıktıları ise finansal durum tablosu,kapsamlı gelir tablosu, nakit akış tablosu,öz kaynaklar değişim tablosu ve açıklayıcı notlardır.

Muhasebe bilgi akışı içindeki olayların kayıtlanması ve tutulan kayıtların yasalarda öngörüldüğü zaman aşımı süresince, işletme yönetiminin gerekleri nedeniyle belki de daha uzun bir süre saklanması, geçmişe yönelik analizlerde kullanılması gerekecektir. Mali olaylara ait ve ispat edici özelliği olan unsurlara belge denir.

Fatura, sevk irsaliyesi, irsaliyeli fatura, yazar kasa fişi, perakende satış fişi, çek, gider pusulası, serbest meslek makbuzu, müstahsil makbuzu, taşıma belgeleri, adisyonlar, senetler ve çekler örnek verilebilir.

Tahsilat ve tediye makbuzları, çek alındı verildi makbuzları, işletme içi sevkiyat belgeleri, mutabakatlaşma mektupları, cari hesap ve stok kartları örnek olarak verilebilir.

Ticari deftlerler ve pay defteri gibi muhasebeyle ilgili olmayan defterler. 

Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri, genel kurul toplantı ve müzakere defteri gibi işletmenin muhasebesiyle ilgili olmayan defterler de ticari defterlerdir.

Vergi Usul Kanunu’na göre işletmeler, aşağıdaki amaç­la­rı karşılamak için def­ter tutarlar:

• Vergi ile ilgili hesap durumunu tespit etmek,
• Vergi ile ilgili faaliyet ve hesap neticelerini tespit etmek,
• Vergi ile ilgili muameleleri belli etmek,
• İşletmelerin vergi karşısındaki durumunu hesap üzerinden kontrol etmek ve incelemek
• İşletmelerin hesap ve kayıtlarının yardımıyla üçüncü şahısların vergi karşısındaki durumlarını kontrol etmek ve incelemek.

Vergi Usul Kanunu’na göre işletmeler, def­ter tutma bakımından yasada belirlenen ölçüler çerçevesinde; birinci sınıf işletmeler ve ikinci sınıf işletmeler olarak iki gruba ayrılmaktadır.

Birinci sınıf işletmeler, bilanço esasına göre def­ter tutarlar.

İkinci sınıf işletmeler işletme hesabı esasına göre def­ter tutarlar.

Birinci sınıf işletmeler, bilanço esasına göre aşağıdaki def­terleri tutmak zorundadırlar:

• Yevmiye Def­teri,
• Def­teri Kebir,
• Envanter Def­teri olup bunlardan yevmiye ve envanter def­teri tasdike tabidir. 

Bir faaliyet dönemi boyunca finansal tabloların hazırlanabilmesi için bilanço kalemlerinde ve gelir ve giderlerde ortaya çıkan değişmeleri saptamak üzere hesaplara ihtiyaç bulunmaktadır. Hesapların işleyişini gösteren yasal def­tere ise “büyük def­ter” veya “def­ter-i kebir” adı verilmektedir.

Yevmiye def­teri, işletmenin karşılaştığı finansal nitelikli bir işlemi borç ve alacak ilişkisini birlikte değerlendirerek madde adı verilen alan içinde gösteren ve tutulması yasalarca zorunlu olan fiziki veya elektronik bir def­terdir.

İşletmeler; dönem sonlarında varlıklarını ve borçlarını sayarlar, ölçerler, tartarlar, mutabakatlarla doğrularlar. Yapılan bu işleme envanter denir. Envanter; saymak ölçmek, tartmak, değerlemek suretiyle bilanço akşamı işletmenin varlık ve kaynaklarının doğru olarak belirlenmesidir. Envanter def­terinin sayfaları, sıra numara takip eder. Envanter çalışması sırasında tutulan envanter listeleri, envanter def­terine kaydedilir. İşletmelerde envanter işlemi, 31 Aralık itibarıyla düzenlenen genel geçici mizandan sonra yapılır. Envanter def­terine yıl sonu itibarıyla envanter çalışmasından sonra kayıtlar yapılır.

Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenen yıllık alım satımı, hacminin altında kalan ikinci sınıf işletmelerin tutacağı def­ter; işletme hesabı esası def­teridir. 

Muhasebede tutulan fişler üçe ayrılır: Para tahsilatlarına ait belgelerin toplandığı fişe tahsil fişi, çeşitli nedenlerle yapılan ödemelere ait belgelerin toplandığı fişe tediye fişi ve mali olay gerçekleştiği anda işletme kasası ile ilgisi yoksa bu tip mali olaylara ait belgelerin toplandığı fişe ise mahsup fişi denir. 

Tutulması zorunlu yasal def­terler dışında işletmeler, ihtiyaçları doğrultusunda, ana hesaplara ilişkin ayrıntılı bilgi gösteren yardımcı hesapları yardımcı def­terlere kaydederler. 

Mizan, yevmiye def­terinden büyük def­tere rakamların matematiksel olarak doğru aktarıldıklarını belirlemek için düzenlenen çizelgedir. Her ay sonu düzenlenirse aylık mizan veya geçici mizan adı verilir. Bütün işletmeler, 31 Aralık’ta mutlaka bir mizan düzenler. Bu mizana, genel geçici mizan denir. Dönem sonu envanter ve düzeltici kayıtlardan sonra düzenlenecek mizana ise, kesin mizan denir.