Alacaklar

Bedeli belirli
bir vade sonunda ödenmek üzere yapılan mal ve hizmet satışlarına vadeli satış
denir

Alacaklar, vadelerine göre kısa ve uzun vadeli olmak üzere ikiye ayrılır. Vadeleri bir yıla kadar olan alacaklara kısa vadeli, vadesi bir yıldan daha uzun olan alacaklara ise uzun vadeli alacak denir.

Ticari malların veya sunulan hizmetlerin belirli bir vadeye bağlı satışı sonucunda
ortaya çıkan alacaklara Ticari Alacaklar denmektedir.

120 Alıcılar
121 Alacak Senetleri
122 Alacak Senetleri Reeskontu (-)
125 Ertelenmiş Ticari Alacaklar Vade Farkı (-)
126 Verilen Depozito ve Teminatlar
127 Diğer Ticari Alacaklar
128 Şüpheli Alacaklar
129 Şüpheli Alacaklar Karşılığı (-)

İşletmelerin ana faaliyet konusunu oluşturan mal veya hizmet satışlarından
ortaya çıkan, çek ve senede bağlanmamış alacaklar; 120 ALICILAR hesabında izlenir. Alıcılar hesabı, aktif karakterli bir toplayıcı (ana) hesaptır ve her bir müşteriye ait alacağın sağlıklı takip edilebilmesi için bu hesaba bağlı yardımcı hesapların
açılmasını gerekli kılmaktadır.

Karşılıklı pazarlık ortamında,
bilgili ve istekli gruplar
arasında bir varlığın el
değiştirmesi ya da bir borcun
ödenmesi durumunda ortaya
çıkması gereken tutardır.

Eğer işletme, mal satışlarını bazı nedenlerden
dolayı peşin değer üzerinden satmak yerine, belirli bir süre (vade) sonra tahsil
etmek durumunda kalırsa bu ek süre karşılığında müşterisinden bir bedel (faiz)
talep edebilir. Bu ek bedel, vade farkı veya faiz olarak tanımlanır.

İşletmelerin her zaman peşin mal ve hizmet satışı yapmaları mümkün değildir. İşletmelerin kredili olarak yapmış oldukları satışları bir belge karşılığında yapması
durumunda alınan belgeye Alacak Senedi adı verilir. Bu senetler ise 121 ALACAK
SENETLERİ hesabında izlenmektedir. İşletmeler ticari mal veya hizmet satışları
karşılığında aldıkları senetlerle; alacakların tahsil edilememe riskini azaltmakta,
nakit benzeri finansal varlık yaratmakta ve nakit sıkıntısını önlemektedir.

Adi Senetler; Borçlar Kanunu hükümlerine göre düzenlenen ve belli bir biçime
bağlı olmayan senetlerdir. Ticari faaliyette bu tür senetlerin fazla önemi yoktur.

Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre
düzenlenen ve belli bir şekil şartı olan, belli bir hakkın bağlı olduğu ve senetten
ayrı olarak ileri sürülemeyeceği senetlerdir. Kıymetli evrak niteliğindeki senetler,
kambiyo senetleri (ticari senetler) ve mal (emtia) senetleri olmak üzere ikiye ayrılır. Poliçe, bono ve çek; kambiyo senetleridir.

İşletme hukuku mevzuatında belirtilen hükümlere göre düzenlenmiş
bir senettir. Özel bir havale şekli olan poliçe, poliçeyi düzenleyen veya üçüncü
kişiye veya senet taşıyıcısına (hamiline) belli bir tutarın ödenmesi hakkında diğer
bir kişiye ödeme emri verir.

Kambiyo senetlerinden olup, ticari faaliyet sonucunda borçlunun alacaklısına olan borcunu belirli bir vade sonunda belirli bir
faize katlanarak kayıtsız ve şartsız ödeyeceğini gösteren belgedir.

Alacak senetleri, senedin üzerinde yazılı vade tarihinde tahsil edilebilir duruma
gelmektedir. Vadesi dolan alacak senetleri ya banka aracılığıyla ya da borçlunun
işletmeye ödeme yapması ile tahsil edilir. 

131 Ortaklardan Alacaklar
132 İştiraklerden Alacaklar
133 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar
135 Personelden Alacaklar
136 Diğer Çeşitli Alacaklar
137 Diğer Alacaklar Reeskontu (-)
138 Şüpheli Diğer Alacaklar
139 Şüpheli Diğer Alacaklar Karşılığı (-)

Ortakların henüz yerine getirmedikleri sermaye taahhütleri, işletmeden çekilen
paralar veya ödünç aldıkları paralar için işletmeye olan kısa vadeli borçları söz
konusu olabilmektedir.

Ortaklara verilen borçlar, finansal raporların hatalı analiz
edilmesini önlemek amacıyla ayrı bir hesapta izlenmelidir. İşletme ortaklarından
olan bu alacaklar 131 ORTAKLARDAN ALACAKLAR hesabında izlenir.

İştirak, yatırımcı işletmenin adi ortaklık gibi tüzel kişiliği olmayan işletmeler de dâhil olmak üzere, iş ortaklığı veya bağlı ortaklık niteğinde olmayan, ancak
üzerinde önemli etkisi bulunduğu işletmelerdir.

İştirak işlemlerinden kaynaklanan alacaklar 132 İŞTİRAKLERDEN ALACAKLAR hesabında takip edilir. Alacağın doğması durumunda bu hesap borçlandırılır

İşletmenin, adi ortaklık gibi tüzel kişiliği olmayan işletmeler de dâhil olmak üzere,
ana ortaklık olarak bilinen başka bir işletme tarafından kontrol edilen işletmesi bağlı ortaklık olarak adlandırılmaktadır

İşletmede çalışan personel, işletmeden kısa vadeli borç para alabilir; işletmenin
sosyal imkânlarından, demirbaşlarından yararlanabilir veya kendisine verilen
mali sorumluluk nedeni ile bazı açıklar (kasa açığı, stok açığı gibi) verebilir. İşletmenin tüm çalışanlarına çeşitli nedenlerle kısa bir süre için verdiği borçlar 135
PERSONELDEN ALACAKLAR hesabında izlenmektedir.