Stoklar

Stoklar; en genel anlamıyla işletmelerin ana faaliyet konularını yerine getirebilmeleri için tüketmek, satmak ya da üretimde kullanmak amacı ile elinde bulundurduğu varlıklar olarak tanımlanmaktadır.

Ticaret işletmelerinin ana faaliyet konusu, bir imalat işletmesinden ya da başka
bir ticaret işletmesinden almış oldukları malları uygun gördükleri oranda bir kâr
ile diğer bir işletmeye ya da nihai müşteriye, başka bir ifade ile ihtiyaç sahiplerine satmaktır

150 İlk Madde ve Malzeme
151 Yarı Mamuller Üretim
152 Mamuller
153 Ticari Mallar
157 Diğer Stoklar
158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)
159 Verilen Sipariş Avansları

Katma değer vergisi, mal ve hizmet alım satımları sırasında satın alma bedelinin
belirli bir yüzdesi oranında alıcı tarafından satın alma bedeline ilave olarak ödenen bir vergi türüdür.

191 İNDİRİLECEK KDV HESABI: Her türlü mal ve hizmetin satın alınması
sırasında, satın alma bedelleri üzerinden satıcılara ödenen ya da ödenecek katma
değer vergisinin izlendiği hesaptır. Satın alma bedeli üzerinden hesaplanan KDV
tutarı, bu hesabın borcuna kaydedilir

391 HESAPLANAN KDV HESABI: Her türlü mal ve hizmetin satışı sırasında, satış bedeli üzerinden alıcılardan tahsil edilen ya da edilecek olan katma değer
vergisinin izlendiği hesaptır. Satış bedeli üzerinden hesaplanan KDV tutarı, bu
hesabın alacağına kaydedilir

190 DEVREDEN KDV HESABI: İşletmenin bir ay içinde alış işlemleri sonucunda ödediği ya da ödeyeceği katma değer vergisinin izlendiği 191 İNDİRİLECEK KDV hesabı ile satış işlemleri sonucu alıcılardan tahsil ettiği ya da edeceği
katma değer vergisinin izlendiği 391 HESAPLANAN KDV hesabının karşılaştırılması sonucunda ödenen ya da ödenecek katma değer vergisinin tahsil edilen ya da tahsil edilecek katma değer vergisini aşması durumunda, başka bir ifade ile 191 İNDİRİLECEK KDV hesabının bakiyesinin 391 HESAPLANAN KDV hesabının bakiyesini aşması durumunda, kalan tutarın izlendiği hesaptır

360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR HESABI; İşletmenin bir ay içinde alış
işlemleri sonucunda ödediği ya da ödeyeceği katma değer vergisinin izlendiği 191 İNDİRİLECEK KDV hesabı ile satış işlemleri sonucu alıcılardan tahsil ettiği ya
da edeceği katma değer vergisinin izlendiği 391 HESAPLANAN KDV hesabının
karşılaştırılması sonucunda tahsil edilen ya da tahsil edilecek katma değer vergisinin ödenen ya da ödenecek katma değer vergisini aşması durumunda, başka bir ifade ile 391 HESAPLANAN KDV hesabının bakiyesinin 191 İNDİRİLECEK KDV hesabının bakiyesini aşması durumunda, kalan tutarın izlendiği hesaptır.

Stoklarla ilgili işlemlerin muhasebeleştirilmesinde kullanılan yöntemler:
1. Devamlı Envanter Yöntemi
2. Aralıklı Envanter Yöntem

Vade Farkı; vadeli alış - satış işlemlerinde alınan ya da satılan malın peşin fiyatı ile vadeli fiyatı arasındaki farktır.

Alış giderleri, satın alınan malların işletmenin amaçladığı şekilde kullanıma
ya da satışa hazır hâle gelebilmesi için işletme tarafından yapılması gereken
harcamalardır.

Satın alınan mallar, işletme tarafından teslim alınırken teslim alan birim tarafından kontrol edilir. Yapılan bu kontrollerin sonucunda satın alınan malların istenen özelliklerin bir kısmını ya da hiçbirini taşımıyor olması ya da farklı bir mal
gönderilmiş olması gibi durumlarla karşılaşılması durumunda işletmeler, söz konusu malların bir kısmını ya da tamamını iade edebilirler

İşletmeler; genellikle bir tedarikçiden fazla miktarda mal satın aldıklarında ya da
malları teslim aldıklarında yapılan kontroller esnasında malların bozuk, ambalajının ya da kendisinin hasarlı ya da istenilen kalitede olmadığını tespit etmeleri durumunda, tedarikçiden iskonto talebinde bulunur.

Satış giderleri; işletmenin satışını yapmış olduğu malların satış işleminin gerçekleşmesi ile doğrudan ilgili olan ve işletmenin sözleşme veya zımni kabul yolu ile yerine getirmek zorunda olduğu nakliye, sigorta vb. giderlerdir.

Bunlardan birincisi aynen satış işleminde olduğu gibi satış hasılatına ilişkindir. Malların iadesi, işletmenin satış hasılatında iade edilen kısım kadar azaltılcı bir etki yaratır. Ancak bu işlem, doğrudan ilgili tutarın satışlar hesabınından
düşülmesi ile kayıtlara yansıtılmaz. İade edilen mallara ilişkin tutar 610 Satıştan
İadeler hesabının borcuna kaydedilerek dolaylı olarak satışlar hesabına yansıtılır.
İşletmenin peşin ya da kredili satış yapmış olmasına bağlı olarak ilgili hesap ya da hesaplar alacaklandırılır.
İkinci kayıt ise iade edilen malların işletmenin mal stokunda yarattığı artırıcı, satılan malların maliyetinde ise yarattığı azaltıcı bir etkiye ilişkindir. Dolayısı
ile iade edilen malların maliyet bedeli 153 Ticari Mallar hesabının borcuna, 621
Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabının alacağına kaydedilerek ilgili hesapların
bakiyeleri iade tutarı kadar düzeltilir

Müşteriler, belirli bir miktarın üzerinde alış yaptıklarında ya da satın aldıkları malları teslim alırlarken yaptıkları kontroller esnasında malların bozuk, ambalajının ya da kendisinin hasarlı ya da istenen kalitede olmadığını tespit etmeleri durumunda satıcıdan iskonto talebinde bulunabilirler. Satıcı olarak bu talebin kabul edilmesi durumunda ilgili satış işleminden elde edilen satış hasılatının iskonto tutarı kadar azaltılması gerekmektedir. Ancak bu işlem, satış hasılatının doğrudan değil dolaylı olarak azaltılması yolu ile kayıtlara yansıtılır

Aralıklı envanter yöntemi, işletmelerin ilgili dönem içinde gerçekleştirdikleri tüm
alım-satım işlemlerinin gerçekleştikleri anda, ancak satılan malların ve dönem
sonu mal stoku maliyetinin belirli aralıklarla yapılan sayım ve değerlemeler sonucu edinilen veriler doğrultusunda hesaplanması esasına dayalı bir yöntemdir.

Her bir raporlama dönemi sonunda mevcut hesaplarını (bilanço/gelir tablosu) kapanış kayıtları yardımı ile kapatıp takip eden dönemin başında ise yalnızca bilanço hesaplarını açılış kaydı ile tekrar açmaktadırlar. Bu işlem sırasında dönem başındaki mevcut mal stoku, aynen devamlı envanter yönteminde olduğu gibi 153 Ticari Mallar hesabının borcuna kaydedilir ve bu hesabının ilk kaydını dönem başı mal maliyeti oluşturur.

Brüt Satışlar
(–) Satış İadeleri
(–) Satış İskontoları
(–) Satış Indirimleri
Net Satışlar

Devamlı envanter yönteminde dönem içindeki stok hareketleri, maliyet değerleri üzerinden 153 Ticari Mallar hesabında; dönem içinde satılan tüm malların
maliyeti de 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabında izlenmektedir.