Gelir yönetim sürecinin başarılı olabilmesi için izlenmesi gereken adımlar nelerdir?
Gelir yönetim sürecinin başarılı olabilmesi için aşağıdaki adımlar izlenebilir:
1. Mevcut durumun (dış çevre ve iç çevreyi) iyi tanımlanması
2. Ulaşılmak istenilen durumun finansal olarak ifade edilmesi
3. Uygun bir gelir yönetim stratejisinin geliştirilmesi
4. Stratejinin uygulanması
5. Sonuçların kontrol edilmesi
Satış Gelirleri Üzerinden Sapma Analizi' nde kullanılan "Satış Fiyatı Sapması" ile "Satış Miktarı Sapması" nasıl hesaplanır? Açıklayınız.
Satış Fiyatı Sapması = (Fiili Fiyat − Standart Fiyat) × Fiili Satış Miktarı
Satış Miktarı Sapması = (Fiili Miktar − Standart Miktar) × Standart Satış Fiyatı
İşletmede (A) Cinsi Mamule ilişkin bilgiler şöyledir:
Bütçelenen Satış Miktarı 3.000 birim
Bütçelenen Satış Fiyatı 20 lira
Bütçelenen Birim Değişken Maliyet 10 lira
Gerçekleşen Satış Miktarı 3.200 birim
Gerçekleşen Satış Fiyatı 15 lira
Gerçekleşen Birim Değişken Maliyet 10 lira
Bu bilgilere göre "satış fiyatı sapmasını" hesaplayınız.
Satış Fiyatı Sapması = (15 lira - 20 lira) x 3.200 birim = 16.000 olumsuz sapma
İşletmede (A) Cinsi Mamule ilişkin bilgiler şöyledir:
Bütçelenen Satış Miktarı 3.000 birim
Bütçelenen Satış Fiyatı 20 lira
Bütçelenen Birim Değişken Maliyet 10 lira
Gerçekleşen Satış Miktarı 3.200 birim
Gerçekleşen Satış Fiyatı 20 lira
Gerçekleşen Birim Değişken Maliyet 10 lira
Bu bilgilere göre "katkı payı satış miktar sapmasını" hesaplayınız.
Satış Miktarı Sapması = (3.200 birim - 3.000 birim) x 10 lira = 2.000 lira (olumlu sapma)
İşletmede (A) Cinsi Mamule ilişkin bilgiler şöyledir:
Bütçelenen Satış Miktarı 3.000 birim
Bütçelenen Satış Fiyatı 20 lira
Bütçelenen Birim Değişken Maliyet 10 lira
Gerçekleşen Satış Miktarı 3.200 birim
Gerçekleşen Satış Fiyatı 20 lira
Gerçekleşen Birim Değişken Maliyet 15 lira
Bu bilgilere göre "Katkı Payı Esnek Bütçe Sapmasını" hesaplayınız.
Katkı Payı Esnek Bütçe Sapmasını = (5 lira - 10 lira) x 3.200 birim = 16.000 lira (olumsuz sapma)
İşletmede (A) Cinsi Mamule ilişkin bilgiler şöyledir:
Bütçelenen Satış Miktarı 3.000 birim
Bütçelenen Satış Fiyatı 20 lira
Bütçelenen Birim Değişken Maliyet 10 lira
Gerçekleşen Satış Miktarı 3.200 birim
Gerçekleşen Satış Fiyatı 20 lira
Gerçekleşen Birim Değişken Maliyet 10 lira
Bu bilgilere göre "Katkı Payı Satış Miktarı Sapmasını" hesaplayınız.
(3.200 birim - 3.000 birim) x 20 lira = 4.000 lira (olumlu sapma)
İşletmede (A) Cinsi Mamule ilişkin bilgiler şöyledir:
Bütçelenen Satış Miktarı 3.000 birim
Bütçelenen Satış Fiyatı 20 lira
Bütçelenen Birim Değişken Maliyet 10 lira
Gerçekleşen Satış Miktarı 3.000 birim
Gerçekleşen Satış Fiyatı 20 lira
Gerçekleşen Birim Değişken Maliyet 10 liradır.
Aynı dönemde bütçelenen toplam satış miktarı 15.000 birim ve aynı dönemde gerçekleşen toplam satış miktarı ise 14.500 birimdir.
Bu bilgilere göre "katkı payı satış karması sapmasını" hesaplayınız.
Katkı Payı Satış Karması Sapması = ((3.200 / 14.500) - (3.000 - 15.000) x 3.200)x 10 lira
Katkı Payı Satış Karması Sapması = ((0,22) - (0,20) x 3.200)x 10 lira = 640 lira sapma
Direkt ilk madde ve malzeme, direkt işçilik ve genel üretim maliyetlerine ilişkin hesaplanan sapmalar nelerdir?
* Direkt ilk madde ve malzeme maliyetine ilişkin fiyat sapması ve miktar sapması,
* direkt işçilik maliyetine ilişkin ücret sapması ve süre sapması ve
* genel üretim maliyetine ilişkin bütçe sapması, verim sapması ve kapasite sapması hesaplanmalktadır.
(X) Mamulü için veriler şöyledir:
Bütçelenen Hammadde Miktarı 4.000 birim
Bütçelenen Hammadde Birim Ortalama Maliyeti 30 lira
Fiili Hammadde Miktarı 3.500 birim
Fiili Hammadde Birim Ortalama Maliyeti 35 lira
Bu bilgilere göre "fiyat sapmasını" ve "miktar sapmasını" hesaplayınız.
Fiyat Sapması = (FF - SF) x FM = (35-30) x 3.500 = 17.500 lira (olumlu)
Miktar Sapması = (FM - SM) x SF = (3.500 - 4.000) x 30 = 15.000 lira (olumsuz)
(Z) Mamulü için veriler şöyledir:
Bütçelenen Hammadde Miktarı 4.000 birim
Bütçelenen Hammadde Birim Ortalama Maliyeti 25 lira
Fiili Hammadde Miktarı 4.100 birim
Fiili Hammadde Birim Ortalama Maliyeti 30 lira
Bu bilgilere göre "toplam sapmayı" hesaplayınız.
Fiyat Sapması = (FF - SF) x FM = (30-25) x 4.100 = 20.500 lira (olumsuz)
Miktar Sapması = (FM - SM) x SF = (4.100 - 4.000) x 25 = 2.500 lira (olumsuz)
TOPLAM SAPMA 23.000 lira (olumsuz)
Direkt İlk Madde ve Malzeme Sapmalarının nedenleri nelerdir? Bu sapmalardan işletmedeki hangi birimler sorumludur?
Piyasanın üzerinde fiyat belirlenmesi, iskontolardan yararlanmama, yeteri kadar satın alınmama, malzeme kalitesinin düşük olması, gereken zaman ve miktarda teslimat sorunu olması, ani, gereksiz ve tahmin edilmeyen malzeme alımları
Sapma sorumlusu: Satın alma yöneticisi
Hatalı üretim planlama ve programlama, malzemelerin karışımının hatalı oluşturulması, iş görenlere eğitim verilmemesi, makinelerin hatalı yerleştirilmesi, süreç akışının yanlış oluşturulması
Sapma sorumlusu: Üretim yöneticisi
Hatalı parçaların tespit edilmemesi ve ayıklanmaması Sapma sorumlusu: Ustabaşıları
Standart fiyatların hatalı oluşturulması Sapma sorumlusu: Satın alma ve Muhasebe yöneticileri
Toplam işçilik maliyeti sapması hesaplanırken hangi sapmalardan yararlanılır? Nasıl hesaplanır?
Toplam işçilik maliyeti sapması hesaplanırken, "ücret" ve "süre" sapmalarından yararlanılır.
Ücret Sapması = (FÜ - SÜ) x FS = XXX lira (olumlu /olumsuz)
+ Süre Sapması = (FS - SS) x SÜ = XXX lira (olumlu / olumsuz)
= TOPLAM SAPMA XXX lira (olumlu / olumsuz)
Dönemde 2.500 birim (A) Cinsi Mamul üretilmesi planlanmaktadır. Bir birim (A) Cinsi Mamul için standart süre 2 direkt işçilik saatidir(DİS). DİS başına standart ücret 10 liradır. Döneme ilişkin fiili DİS toplam 4.800 olup, DİS başına fiili ücret 12 liradır.
Bu bilgilere göre "ücret sapmasını" ve "süre sapmasını" hesaplayınız.
Ücret Sapması = (FÜ - SÜ) x FS = (12-10) x 4.800 = 9.600 lira (olumsuz)
Süre Sapması = (FS - SS) x SÜ = (4.800 - 5.000) x 2 = 400 lira (olumlu)
Ücret Sapması ile Süre Sapmasının ortaya çıkış nedenleri nelerdir? Bu sapmalardan işletmede sorumlu olan birimler hangileridir?
Standart direkt işçilik maliyetinin ücret ve süre bileşeni elbette üretim planlamasına bağlı olarak oluşturulmaktadır. Üretim planlamasının gelişigüzel yapılması, ücretlerdeki beklenmeyen artış/azalış, ek çalışmadaki artış, boşa geçen zamandaki artış, yeni iş görenlerin işi yavaşlatması, makinelerdeki beklenmedik arıza ve aşırı iş yükü gibi nedenlerden ötürü sapmalar ortaya çıkabilir.
Üretim planlamasına bağlı olarak ortaya çıkan sapmalardan üretim planlaması yöneticisi, üretimdeki duraklamalar, aşırı iş yükü ve benzeri sorunlar, üretim yöneticisinin; ücretlendirme konusu, personel yöneticisinin sorumluluğu altındadır.
Bu nedenle, sapmanın nedenleri sorumlu düzeyinde de belirlenmeli ve sonraki çalışmalarda aynı hataların yapılması engellenmelidir.
Genel Üretim Maliyetlerine ilişkin standartlar, direkt işçilik ve direkt hammadde standartlarına göre niçin farklılık gösterir? Genel üretim maliyetlerinin özelliklerini de dikkate alarak açıklayınız.
Genel üretim maliyetleri bünyesinde çok sayıda ve farklı türde giderler bulunduğu için standart genel üretim maliyetleri değerinin belirlenmesi direkt maliyetlerin standart değerlerinin belirlenmesine göre daha zor ve zaman alıcıdır.
Genel üretim maliyetlerinin içerisinde değişken ve sabit nitelikli üretim maliyetleri yer almaktadır. Değişken nitelikli maliyetler, üretimde ihtiyaç duyulan girdilerin tüketilmesi ile ortaya çıkarken kapasite yaratmazlar. Ancak sabit nitelikli maliyetler, üretimde ihtiyaç duyulmadan satın alınan varlıkların tüketilen kısmını temsil ederler ki bunlar, kapasite yaratıcı niteliktedir.
Bir taraftan değişken maliyetler için diğer taraftan da sabit maliyetler için standart değerlerin oluşturulması gerekmektedir ki bu pek de kolay bir süreç değildir.
Toplam değişken genel üretim maliyeti sapması hesaplanırken hangi sapmaların toplamı dikkate alınır?
"Bütçe Sapması" ile "Verim Sapmasının" toplamı dikkate alınmalıdır.
Bütçe sapması nedir? Açıklayınız.
Gerçekleşen genel üretim maliyetlerinin, fiili iş hacmi için bütçelenmiş genel üretim maliyetinden farklı olması nedeniyle ortaya çıkan sapmadır.
Değişken genel üretim bütçe (harcama) sapması, fiili direkt işçilik saati veya makine saati için bütçelenen esnek değişken genel giderler ile gerçekleşen gerçek değişken genel üretim maliyetleri arasındaki farka eşittir.
İşletmede fiili yükleme oranı 30 lira, standart yükleme oranı ise 28 liradır. Aynı dönemde fiili süre 3.000 DİS ve standart süre ise 3.400 DİS' dir. Bu bilgilere göre "bütçe sapmasını" ve "verim sapmasını" hesaplayınız.
Bütçe Sapması = (Fiili Yükleme Oranı - Standart Yükleme Oranı) x Fiili Süre = (30 - 28) * 3.000 = 6.000 lira (olumsuz)
Verim Sapması = (Fiili Süre - Standart Süre) x Standart Yükleme Oranı = (3.000 - 3.400) x 28 = 11.200 lira (olumlu)
Teorik kapasite ve pratik kapasite nedir? Açıklayınız.
Teorik (Kuramsal) Kapasite
İşletmede çalışmaların hiç durmaksızın (24 saat/gün, 365 gün/yıl) gerçekleştirilmesi hâlinde ulaşılabilecek azami faaliyet düzeyinin göstergesidir. İşletmenin bu kapasite düzeyine içinde bulunduğu koşullar ve kısıtlar dâhilinde ulaşılması mümkün değildir. Bu nedenle kapasite maliyetlerinin hesaplanmasında esas alınacak bir ölçü değildir.
Pratik Kapasite:
Süreçte olası aksamalar dâhilinde ulaşılabilecek kapasite düzeyidir. Üretim sürecinde farklı partiler arası geçiş süreleri, üretime hazırlık faaliyetleri, vardiya değişiklikleri, makinelerin bakım ve onarımı gibi olağan nedenlerden ötürü ortaya çıkan duraksamalar sonucunda ulaşılabilecek azami faaliyet düzeyinin göstergesidir.
Atıl kapasite nedir? Atıl kapasitenin işletme için olumsuz sonuçları nelerdir? Atıl kapasitenin sorumluluğu işletmede hangi birimin sorumluluğundadır?
Atıl kapasite, pazar ve kapasite kısıdı gibi kısıtlayıcılardan veya yönetsel kararlardan dolayı kullanılmayan kapasite türüdür.
Atıl kapasite nedeni ile işletmenin değer yaratma ve kâr elde etme fırsatı kaybolmaktadır. Maliyet açısından bakıldığında ise atıl kapasite maliyeti, değer yaratmanın fırsat maliyeti olarak düşünülebilir.
Bu alanda atıl kapasiteden pazarlama bölümü veya üst yönetim sorumludur. Bu yöneticilerin amacı, atıl kapasiteyi verimli kapasiteye dönüştürmektir. Üst yönetim satışı artırmaya yönelik stratejiler geliştirmeli ve pazarlama bölümü de geliştirilen stratejiye uygulamalıdır.