Eğitimin Politik ve Hukuksal Temelleri ile Türk Eğitim Sisteminin Yapısı ve İşleyişi

Türk Dil Kurumuna göre politika; devletin etkinliklerini amaç, yöntem ve içerik
olarak düzenleme ve gerçekleştirme esaslarının bütünü olarak tanımlanmaktadır. Politika aynı zamanda siyaset ve siyasal anlamına gelmektedir.

Ülkenin kalkınma ve gelişme için gereksinim duyulan eğitilmiş insan ki eğitim ekonomisinde buna nitelikli insan gücü adı verilmektedir.

Eğitimin ürününü değerlendirmek oldukça güç ve uzun bir süre almaktadır. Çünkü eğitimdeki ölçümler doğrudan değil dolaylı ölçmelerdir.

Kalkınmanın sağlanmasında temel göstergelerden biri eğitim seviyesinin iyileştirilmesidir. Büyüme ve sosyal kalkınmanın sağlanması için gerekli olan eğitim, toplumların ekonomi, sağlık ve kültürel anlamda gelişmelerini sağlayan
temel unsurlardan biridir. Eğitim aynı zamanda çevresel faktörleri etkilemekte ve kalkınmada sürdürülebilirliğin sağlanmasında etkili olmaktadır. Eğitim bireyin kendi tercihlerine bağlı bir faaliyet gibi görülse de sonuçları geniş anlamda bütün toplumu ilgilendirir.

Eğitimin politik ya da siyasal işlevleri Ozankaya’ya (1979, s. 270) göre:
• Var olan siyasal düzeni koruyacak, millî değerlere ve millet bilincine sahip bireyler yetiştirmek
• Ülke yönetiminde görevler üstelenecek liderler yetiştirmek
• Toplumsal gelişme ve ilerlemeyi sağlayacak bireyler yetiştirmek
• Demokratik yaşamın geliştirilmesine katkı sağlayacak bireyler yetiştirmek olarak özetlenmektedir.

Eğitim politikaları; bir ülkenin geleceğini, yetiştirdiği insan gücü ile belirlenen
plan ve programlara göre makro ve mikro düzeyde, mevcut eğitim sisteminin sürdürülmesi veya değiştirilmesine yönelik kararları içermektedir.

Eğitimi etkileyen ulusal politikalar; Hükûmet Programları, Millî Eğitim Bakanlığı, Millî Eğitim Şûraları, Kalkınma Planları, Orta Vadeli Programlar, Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı (2015-2018), Uzun Vadeli Gelişme, Temel Amaçlar ve
Stratejisi (2001-2023) olarak ele alınmaktadır.

Hükûmet Programları 2018 yılında Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemine geçilmesi dolayısıyla “Hükûmet Programı” adı altında değil “Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı” adı altında verilmektedir.

Eğitimi Etkileyen Uluslararası Politikalar bağlamında Avrupa Birliği çerçevesinde Sokrates, Leonardo Da Vinci, Gençlik Programlarından söz etmek mümkündür.

Yönetim kuramları: 1) Klasik Kuramlar (Bilimsel Yönetim yaklaşımı, Yönetim işlevleri ve süreçleri yaklaşımı, Bürokrasi yaklaşımı), 2) Neo-klasik Kuramlar (İnsan İlişkileri yaklaşımı, Davranışsal yaklaşımlar- çevresel-davranışsal yaklaşımlar yaklaşımlar), 3) Modern Kuramlar (Sistem yaklaşımları, Durumsallık Yaklaşımları ve Yeni yaklaşımlar) şeklinde sınıflandırılmaktadır.

Yönetim biçimleri; “otoriter, oligarşik, monarşik ve demokratik” şeklinde sınıflandırılabilir.

Otoriter yönetimler, yönetim yetkilerinin tek bir elde olduğu, insan hak ve özgürlüklerinin yok sayılarak baskıya dayanan yönetim biçimidir. Tüm alanlarda halkın yönetiminin devlet kontrolü içinde tek bir kişide olma durumunu gösterir.

Oligarşi, yönetim biçimlerinden küçük bir grup tarafından tüm ülkenin yönetilmesidir. Azınlığın yönetimde olduğu bir devlet olarak yönetim sağlaması mümkündür. Despot yönetim biçimi olarak bilinen oligarşide yönetilenlerin denetlemesi söz konusu olmadığı için görevin kötüye kullanılması söz konusudur. Oligarşi genellikle demokrasi kılıfı altında belirli zümreler tarafından zaman zaman da kullanılabilmektedir.

Monarşik yönetimler, bir hükümdarın (kral, padişah, emir, prens vb.) devletin başında mutlak bir hâkimiyet pozisyonunda bulunduğu baskıcı ve otoriter yönetim biçimidir. Devletin yönetimi vasiler aracılığı ile kişilere geçerek ölünceye kadar iktidarda kalınması söz konusudur.

Demokratik Yönetimler, yönetenlerin yönetilenler tarafından seçildiği bir yönetim şeklidir. Her şey yasal kurallara ve yazılı metinlere göre yapılır. Yönetimi denetleyen yönetilenlerin pek çok örgütler söz konusudur. Ayrıca yönetilenlerin belirlenmiş ilkeler doğrultusunda yönetim sürecini yürütebilmeleri için oluşturulmuş kurumlar vardır.

Belirli amaçları gerçekleştirmek için, birbirine bağımlı ve karşılıklı etkileşimde bulunan, birtakım alt parçalardan oluşan, aynı zamanda daha büyük sistemlerin parçası olarak belli bir çevre içerisinde işlevde bulunan bütüne sistem denilmektedir.

Sistemlerin olmazsa olmaz beş temel öğesi vardır: Bunlar çevre, girdi, dönüşüm süreçleri, çıktı ve çıktıların istenilen niteliği taşıyıp taşımadıklarına ilişkin bilgiyi sisteme taşıyan dönüttür.

Toplumsal sistemlerde olduğu gibi Türk Eğitim Sisteminde de toplumsal yaşamı düzenleyen dinsel kurallar, ahlak kuralları, görgü kuralları ve hukuk kuralları vardır.

1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu ile belirlenmiş olan Millî Eğitim Sistemi, “Örgün Eğitim” ve “Yaygın Eğitim” olmak üzere iki ana bölümden oluşmaktadır.

Millî Eğitim Bakanlığı 2 Mayıs 1920’de kurulmuştur.

Millî Eğitim Bakanlığı; Merkez Örgütü, Taşra Örgütü, Yurt Dışı Örgütü ve Bakanlığa Bağlı bazı kuruluşlar şeklinde örgütlenmiştir.