Radyo ve özellikle televizyon yayıncılığının temel olarak söz edilebilecek iki yüzü nelerdir?
Birincisi; ekonomik ve teknolojik belirleyicilerin kılavuzluğunda küresel çapta yayılmayı sürdüren ve somut sonuçlarıyla gerçekliği daha belirgin izlenebilen radyo televizyon yayıncılığı boyutudur. İkincisi; tartışmaların da ana malzemesini oluşturan düşünsel tabanı nedeniyle, daha soyut yorumlanabilecek olan, içerik ve sunuş şekliyle ilgili boyutudur.
Radyo ve televizyon yayıncılığının temel boyutlarının değerlendirilebileceği alt başlıklar nelerdir?
Radyo televizyon yayıncılığının etkileri, gücü, toplumsal organizasyon olarak yapılanma biçimi, yüklendikleri görevler gibi, toplumdan topluma farklılık gösteren
yönlerinin, küresel bütünlük içinde nasıl bir standarda kavuşturulacağı gibi alt
başlıklarda değerlendirilebilmektedir.
ABD ve Avrupa ülkeleri arasında radyo ve televizyon yayıncılığı bakımından hangi anlayış farklılıkları bulunmaktadır?
Küresel düzeyde serbest ticareti savunan ABD yayıncılık faaliyetini de bu kapsamda görmekte, mal ve hizmetlerin serbest dolaşımı önündeki bütün engellerin kaldırılmasını savunurken oluşturulan her türlü istisnayı, bu özgürlüğü kısıtlayıcı önlem olarak değerlendirmektedir. Radyo yayıncılığının başlangıcından günümüze kadar kamu yayıncılığı sistemine alışkın Avrupa merkezli ülkeler ise radyo televizyon yayıncılığını kamusal hizmet, içeriklerini de kültürel ürünler olarak kabul etmişlerdir.
Uluslararası radyo televizyon yayıncılığına ilişkin gelişme ve yönelimlerin başlangıç adımları ne zaman atılmıştır?
Esas olarak, İkinci Dünya Savaşının hemen ardından, özgür haber dolaşımı düşüncesinin çeşitli zeminlerde tartışmaya açılmasıyla atılmıştır.
“Haber ve bilginin serbest dolaşımı” fikri ABD'de hangi şartlar altında ortaya çıkmıştır?
Dış pazarlarda yüz milyarlarca dolarlık yatırım yapmış bulunan ABD holdinglerinin, uluslararası iş örgütlenmelerini etkili biçimde yönetebilmeleri için, sorunsuz işleyen uluslararası iletişim ağlarına ihtiyacı vardır. “Haber ve bilginin serbest dolaşımı” fikri, işte bu şartlar altında ortaya atılmıştır.
MacBride raporunun kısa ömürlü olmasının nedeni nedir?
Politik manevra olduğu da ileri sürülen ABD ve İngiltere’nin UNESCO’dan çekilmeleridir.
Macbride raporu nedir?
Uluslararası iletişim sorunlarının tespiti ve çözümü yönünde, UNESCO çatısı altında sürdürülen çalışmalar UNESCO genel kuruluna sunulup kabul edilen bir raporla sonuçlanmıştır. Komisyon başkanının adından esinlenilerek MacBride raporu adıyla anılmıştır.
MacBride raporu kaç yılında kabul edilmiştir?
1980 yılında kabul edilmiştir.
ABD ve İngiltere'nin MacBride raporunun kabulü nedeniyle UNESCO üyeliğinden çekilmelerinin gerekçesi nedir?
ABD ve İngiltere, raporun Sovyetler Birliği ve bazı üçüncü dünya ülkelerinin kitle
iletişimi üzerinde vesayet oluşturma isteklerine hizmet edeceğini, UNESCO’nun da iletişim özgürlüklerini ortadan kaldıracak böyle bir girişime alet edildiğini ileri sürmüşlerdir
1989 yılında yapılan 25. UNESCO genel konferansında MacBride raporu ile ilgili nasıl bir karar alınmıştır?
MacBride raporu tüm sonuçlarıyla reddedilmiş ve ardından ABD ile İngiltere UNESCO’ya dönmüşlerdir.
Doğrudan uydu yayıncılığı (DBS / Direct Broadcast Satellite) nasıl bir kolaylık sunmuştur?
Bu oluşumla merkezi yer dağıtım istasyonları devreden çıkarılmış, çanak anten sahibi olan herkes kapsama alanına girdiği uydu yayınlarını aracısız izler hale gelmiştir.
Uydu teknolojisinin bilgisayar teknolojisi ile birleşimi neye olanak sağlamıştır?
Bir yandan internet üzerinden yayını olanaklı kılarken diğer yandan kablolu sistemin uluslararası yayıncılıkla bütünleşmesini sağlamıştır.
Rupert Murdoch ve İngiliz Uydu Yayın (BSB / British Satellite Broadcast) şirketi arasındaki rekabet nasıl sonuçlanmıştır?
Murdoch’un 1989 yılında kurduğu Sky Channel İngiliz kamu kuruluşu olarak kurulan İngiliz Uydu Yayın (BSB / British Satellite Broadcast) şirketine ortak olmak istemiş, ancak o dönemde bu teklif reddedilmiştir. Bunun üzerine Murdoch BSB ile sert bir rekabete girmiş bu rekabetten her iki taraf da ciddi mali kayıplara uğramıştır. Sonunda BSB’nin direnci kırılmış, 1990 yılında Murdoch ile yarı yarıya ortak olmak zorunda kalmıştır.
Uydu yayıncılığı nasıl ortaya çıkmıştır?
Ulusal sınırları hükümsüz kılarak, ulusal sınırlar içindeki siyasal iktidarlar gözetiminde yapılan yayıncılığın egemenliğine son veren uydu yayıncılığı, kuşkusuz birdenbire ve kendiliğinden ortaya çıkmamıştır. Bu gelişmelerin ardında ABD’nin yönlendirmesiyle İngiltere, Japonya gibi gelişmiş ülkelerin, telekomünikasyon
hizmetlerini özelleştirerek ticari girişime açmalarının büyük etkisi olmuştur.
Türkiye'de radyo televizyon yayıncılığında kamusal tekel nasıl son bulmuştur?
Türkiye’de önce telsiz kanunu değiştirilerek tele iletişim alanı özel girişime de açılmış, ardından posta ve tele iletişim hizmetlerini elinde bulunduran tekel konumundaki PTT kurumu özelleştirilerek bu alandaki kamusal tekele son verilmiştir.
Coğrafi birlikleri esas alan uluslararası yayın kuruluşları nelerdir?
Asya Pasifik Yayın Birliği (ABU), Kuzey Amerika Yayıncılar Birliği (NABA), Avrupa Yayın Birliği (EBU) ve benzerleridir
Dünya Fikri Haklar Örgütü (WIPO) hangi alanda faaliyet göstermektedir?
Fikir ve sanat ürünü niteliklerine sahip ürünlerin yasal düzenlemeler çerçevesinde dağıtım ve tüketimi konularında eser sahiplerinin haklarını izleyen önemli bir kuruluştur.
(ITU) Uluslararası Telekomünikasyon Birliği'nin görev alanı nedir?
Bu kuruluşun başlıca görev alanı, küresel spektrumun ülkeler arasında bölüşümü ve kullanımını düzenlemek olarak özetlenebilir.
ABD televizyon programlarının dünya çapında ekranlarda yer alma oranının yüksek olmasının nedeni nedir?
Hollywood’un tanıdık, popüler sunuş anlatım tekniklerinin yanı sıra, ABD merkezli kuruluşların ucuz program satışları diğer ülkelerdeki program üreticilerinin rekabet gücünü kırmaktadır.
Yayıncılıkta yakın geleceğe ilişkin çözüm bekleyen başlıca sorunlar nelerdir?
• Kullanıcıların hem teknolojiden yararlanmaları hem içeriğe ulaşmaları nasıl
uyumlaştırılacak ?
• Kullanıcılar için hizmet ve maliyet dengesi nasıl sağlanacak ?
• Kullanıcılara serbest seçim ve makul ücret garantisi nasıl verilecek ?
• Kamu iletişim hizmetiyle ücrete tabi özel bilgi ve içerik nasıl ayrıştırılacak ?
• Kültürel ve ekonomik gelişmenin ikisi birden nasıl desteklenecek ?
• Kullanıcı hem yurttaş hem tüketici olarak nasıl bir arada bulunacak?